Espainiako Erregimen Demografikoen Azterketa (1886-2009)

Grafiko honetan Espainiako erregimen demografikoak islatzen dira, 1886. urtetik 2009. urtera arte. Hiru erregimen mota nagusi bereiz ditzakegu:

• Erregimen Demografiko Zaharra (1886-1900)
• Trantsizio Demografikoa (1900-1975)
• Gaur Egungo Erregimen Demografikoa (1976tik gaur egun arte)

Grafikoak bi adierazle desberdin erakusten ditu: jaiotza-tasa eta heriotza-tasa. Bien arteko aldeak berezko hazkunde-tasa islatzen du.

Erregimen Demografiko Zaharra (1886-1900)

Erregimen demografiko zaharraren hasieran, jaiotza-tasa nahiko handia zen (%37-39), baina heriotza-tasa ere nahiko handia zen (%31-34). Beraz, berezko hazkundea txikia zen.

Jaiotza-tasa handiaren arrazoiak

Jaiotza-tasak handiak ziren, batez ere landako ekonomia zela eta:

• Seme-alaba asko izaten zituzten, gazte hasten zirelako baserrian lanean.
• Gurasoen etorkizuna bermatzeko beharra.
• Jaiotzak kontrolatzeko sistema eraginkorrik eza.

Heriotza-tasa handiaren ezaugarriak

Heriotza-tasa handia eta gorabeheratsua zen, bizi-maila urria eta txarra baitzen:

• Medikuntza eta dieta eskasak.
• Nekazaritza produktibitate urria.
• Gaixotasun infekziosoen transmisioa.

Batzuetan, gehiegizko heriotzen krisiengatik gorabeherak zituen, eta horrek berezko hazkunde txikia ikusarazten zuen.

Trantsizio Demografikoa (1900-1975)

Trantsizio demografikoa 1900 eta 1975 bitartean gertatu zen.

Jaiotza-tasaren bilakaera

Jaiotza-tasak altuak ziren hasieran (%37), baina modu ez-jarraitu eta leunean murriztu ziren, 1935ean %19ra iritsiz. Bi berreskurapen aldi jaso zituen:

1. 1920-1930 bitartea: Oparotasun ekonomikoa.
2. 1956-1965 bitartea: Desarrollismoaren garaia.

Grafikoan gerra-aldiak ere ikus ditzakegu, jaiotza-tasaren beherakada eragin zutenak:

• 1930-1956 bitartea: 1929ko krisi ekonomikoa eta Bigarren Errepublikako ezegonkortasun ekonomikoa.
• Gerra Zibila (1936-1939): Jaiotzen azpibalioa eragin zuen.
• Gerra osteko egoera: Oso gogorra izan zen.

1965-1975 bitartean beherakada egon zen, seme-alaben balio ekonomikoa txikiagotu baitzen.

Heriotza-tasaren beherakada

Heriotza-tasak modu nabarmen eta jarraituan egin zuen behera, 1900eko %28tik 1973ko %8ra; horren ondorioz, berezko hazkundea handia zen. Salbuespenak 1918ko Gripea eta Gerra Zibila (1936-1939) izan ziren, heriotza katastrofikoak sortu baitzituzten.

Beherakadaren arrazoiak

1. Bizi-mailaren igoera: Dieta hobetu zen, eta hezkuntza- eta kultura-maila ere bai.
2. Medikuntzan aurrerapen garrantzitsuak: Txertoak eta antibiotikoak merkaturatzea.
3. Osasun publikoaren hedapena: Kliniketan erditzea orokortu zen, eta higiene publiko eta pribatua hobetu zen.

Hobekuntza horiei esker, bizi-itxaropena igo zen.

Gaur Egungo Erregimen Demografikoa (1976tik aurrera)

Gaur egungo erregimen demografikoa 1973tik aurrera doa. Jaiotza-tasak beherakada handia izan zuen, bi une desberdinetan zatitua:

Jaiotza-tasaren bilakaera

1. 1975-1998 (%19tik %9ra):
   • Egoera ekonomiko txarragatik, ezkontza-adina atzeratu zen, emakumearen aldi ugalkorra laburtuz.
   • Espainiako gizarteak pentsamolde eta balio aldaketak izan zituen: antisorgailuen onarpena, emakumea etxetik kanpo lanean hastea, eta gizarte babesak zirela eta, seme-alabak gurasoen zahartzarorako aseguru izateari utzi zioten.
2. 1998tik aurrera:

   Jaiotza-tasa apur bat berreskuratzen da, batez ere immigrazioaren eraginez.

Heriotza-tasa eta bizi-itxaropena

Heriotza-tasak baxuak dira (%9 1990ean). Hortik aurrera gora egin zuen, biztanleriaren zahartzearen ondorioz. Bizi-itxaropenak gora egin du medikuntzako aurrerapenei esker, eta haurren heriotza-tasa baxua da.

Hala ere, aldeak daude sexuen, adin-taldeen eta, emakumeen kasuan, bizimodu osasuntsuengatik. 1973tik aurrera, bizi-itxaropena adineko pertsonen artean (70-80 urte) igo da.

Berezko hazkundea

Gaur egungo erregimen demografikoan, berezko hazkundeak behera egin zuen 1998ra arte, jaiotza- eta heriotza-tasak txikiak zirelako. Ordutik aurrera, apur bat hazi da, jaiotza-tasa pixka bat igo delako.