Espainiako Artxipelagoak eta Kostaldeko Erliebea: Geologia eta Paisaia

Espainiako artxipelagoak eta kostaldeko erliebea

Balear artxipelagoa

Mallorca:

Subbetikoaren luzapena. Tertziario eta alpetar garaikoa. Karetarri-erliebea (poljeak, dolinak, lapiazak). Eraketa: Tramuntana mendilerroa (iparraldean, karetarria, Puig Mayor) eta Llevant mendilerroak (ipar-ekialdera, karetarria), eta bien artean erdiko sakonunea (buztintsua).

Eivissa eta Formentera:

Mallorcaren luzapena. Kuaternarioa. Karetarrizko erliebe menditsua. Mallorcaren eraketa berdina.

Menorca:

Iparraldea: mendi-lerrokatze silizikoa. Hegoaldean: karetarrizko material mesozoikoa.

Kanariar artxipelagoak

Sumendi-jatorrikoak. Tertziario eta alpetar garaikoak. Harri bolkaniko eta erliebe-forma: kono bolkanikoak, kaldera-ak, malpaisak, dikeak eta trokoak. Eraketa: nabarmendutako mendia Tenerife uhartean.

Nafarroa

Mendigune zaharrak:

Nafarroako iparraldea. Tertziario eta alpetar garaikoa. Silizio eta karetarria. Aia, Mendaur eta Saioa.

Kantauri aldeko euskal mendiak:

Nafarroako mendebaldea. Tertziario eta alpetar garaikoa. Karetarria (dolinak, poljeak, kobazuloak). Eraketa: Aralar, Urbasa eta Andia mendiak, eta Lokiz mendiak.

Pirinio aldeko Nafarroa:

Ipar-ekialdean. Tertziario eta alpetar garaikoa. Karetarria (dolinak...). Eraketa: 3 Erregeen Mahaia, Arlas eta Ezkaurre.

Pirinio aurreko mendilerroak:

Erdialde-ekialdea. Tertziario eta alpetar garaikoa. Karetarria (fallak, tolesturak, dolinak). Eraketa: Alaitz, Izko, Leire eta Erreniaga.

Pirinio aurreko arroak:

Pirinioa eta Pirinio aurreko mendilerroen artean. Tertziario eta kuaternarioa. Orogenesi alpetarra. Buztina (badlands). Eraketa: Argak; Iruñerriko sakonunea, Irati ibaitik Irunberri-Agoitzeko sakonunera.

Kostaldeko erliebea

Ozeano Atlantikoko kostak:

• Bizkaiko golkoaren kosta: zuzenak eta zabalguneak, itsasadar laburrak. Hondartzak eta tonboloak: Gijón, Santander eta Donostia.
• Galiziako itsasadarrak: kosta gorabeheratsuenak. Itsasadarrak: Arousa eta Rías Baixas.
• Andaluziako kosta atlantikoa: itsasoa sartzen da, padurak. Guadalquivir ibaiak eratuak, El Rompido (gezi-formakoak) eta Doñanakoak (dunak).

Mediterraneoko kostak:

• Sektore betikoa: Gibraltarreko lurmuturra eta Nao lurmuturra artean. Labarra. Mendikate betikoak, dunak, albufera eta itsas terrazak.
• Valentziako golkoa: Nao lurmuturretik Ebro ibaiaren deltara. Hondartza zabal eta haretsuak. Albufera, tonboloak eta delta txikiak.
• Kataluniako kostaldea: Ebroren deltatik Costa Bravara. Labarra, hondartzak eta deltak.