Erliebe motak

5.1 Eremu silizeoa

• Kantabriaurreko eta Primarioko antzinako arrokak daude, arroka ugariena granitoa da eta eraldatzen denean, erliebe granitoko mota hauek daude

  • Urak granitoa krimikoki eraldatzen

    • Granitoaren kristalak banatzen ditu eta harea arre-horixka bihurtzen da granitoa.

  • Granitoa diaklasen edo hausturen bitartez eraldatutakoan

    • Sortzen diren formak altitudearen arabera aldatzen dira.

      • Goi mendiko eremuetan

        • Ura arroka-pitzaduren artean sartzen da, eta izozten denean, bolumena handitzen zaio eta apurtu egiten ditu.

      • Eremu baxuagoetan

        • Formak pitzaduren kokaeraren arabera

          • Paralelo

            • Granitoa askatu eta domo biribildu mendixkak sortzen dira.

          • Zutak

            • Bolak eratzen dira, bata bestearen gainean pilatu.

          • Kaos granitoa

            • Orden barik kolokatzen dira.

5.2 Kareharrizko eremua

• Arrokaz osotuta, nagusiena kareharria da eta haren formak hurrengokoak dira:

  • Lapiazak edo lenarrak:

    • Tabike gutxi-asko zorrotzen berezitako ilobak eta zuloak dira.

  • Arroilak:

    • Zintzurrak edo karkabak haran estuak eta sakonak

  • Poljeak

    
    

    • Sakone luzeak dira; hondo horizontalak dituzte, eta isurialde malkartsuz inguratuta daude.

  • Dolinak edo torkak

    
    

    • Ura gelditzen den lekuetan eratzen diren sakonune handiak dira.

• Haitzuloak:

  • Sortzeko, ura infiltratu egiten da eta lur azpiko kareharrizko eremuetan pitzaduretan galeriak eratzen ditu.

• Leizeak

  • Lurgaina lurpeko galeriekin komunikatzen dute iregune estuak dira.

5.3 Eremu buztintsua

• Era tertziarioko eta Kuaternarioko arroka sedimentarioz osotuta daude, eta Ebroren eta Guadalquivirren sakonunetan daude. Nagusi den arroka bustina da

  • Erresistentzia gutxi dute, eta azkar higatzen den materiala da eta horren ondorioz, bi motatako erliebeak sortu

    • Landazabalak edo lautada pixka bat uhinduak

      • Ebakitzen eta bereizen dituzteneak eratzen dira, erresistentzia oso gutxi dute.

    • Karkabak eta badlands deritzena

      • Uholde indarrez higatzen dituzte isurialdeak, karkabak; ildo estuak eta sakonak eratzen dituzte.

5.4 Higadura diferentzialak eragindako erliebea

• Guruzen kokapenaren araberako erliebea sortzen ditu

  • Erliebe horizontala edo aklinatua

    • Estratu horizontalak direnean eta estratu gogorrak eta bigunak txandakatzen direnean ibaiek irekitzen dituzten haranek plataforma zabalak bereizten dituzte.

      • Paramo (Lehenenego) → Egitura-azal zabala, laua eta garaia, estratu horizontal gogor baten gainean eratua.

        • Mahai, zabaldi edo alkarri derize.

        • Alboak azkarrago higatzen dira eta beraz, paramoak txikitu egiten dira.

      • Muini lekuko (Ondoren) → Paramo baten higaduratik sortzen den sabai horizontaleko muinoa.

        • Muino uharte edo muino malkartsu bihurtzen dira.

      • Muinoaurre → Muino lekuko batek goiko aldeko estratu gogorra galtzen duenean sortutako muinoa.

        • Edo mendixka bihurtzen dira, gainaldeko estratu gogorra desagertzen denean.

  • Erliebe aldapatsua edo monoklinala

    • Geruzen makurdura leuna denean, eta material gogorrak bigunekin txandakatzen direnean, ibaien higadurak aldapaz osatutako erliebea sortzen du.

Erliebe tolestua

• Estratuak gogortasun desberdineko materialez osotuta eta tolestuta badaude, erliebe jurasikoa eta Appalache-erakoa eratzen dira.

  • Appalache-erako erliebea

    • Tolestura gogorrak eta bigunak txandakatuta dituzten antzinako mendikate hertziniarretatik eratzen dira.

  • Erliebe jurasikoa

    • Tolestura antiklinalez (ganbilak) eta sinklinalez (konkaboak), gogorrak eta bigunak hurrenez hurren, osotutako mendikate gazteetan eratzen da.