Erdi Aroko ekonomia, hezkuntza eta kultura

1. Erdi Aroko nekazaritza

Tresnak:

• golde astuna
• zaldien uztarria
• errota hidraulikoak

Teknikak: hiru urtetako laborantza-sistema.

Ondorioak:

• ekoizpena handitu
• elikagai-soberakinak
• biztanleria hazi

Merkataritza

Soberakinek merkataritza bultzatu: azokak, hiriak sortu, merkataritza-bideak garatu.

Produktuak trukatu: tokikoak eta urrunekoak.

Garraioa hobetu, eta ekonomiak dinamika handiagoa izan zuen.

Bankuak

Sortu merkataritzaren hazkundeari erantzuteko.

Funtzioak:

• diru-gordailuak
• maileguak
• diru-trukea
• kredituak

Ondorioak: merkataritza errazagoa, ekonomiaren antolaketa modernoagoa.

2. Garapena

Eskulangintza asko garatu zen; tresna eta teknikak hobetu ziren, produktuak kalitate handiagoarekin ekoizten ziren, eta horrek merkataritza eta tokiko kontsumoa bultzatu zituen. Produkzioa handitu egin zen eta hiriak hornitzeko aukera gehiago sortu ziren.

Gremioak

Artisauen antolaketa formalak sortu ziren gremio gisa. Gremioek legeak, prezioak, prestakuntza eta ikasketa-sistema arautzen zituzten. Elkar babesten zuten, monopolioak ezarri eta lanbidearen prestigioa eta kalitatea ziurtatzen zuten. Gainera, gremioek merkataritzan parte hartzen zuten eta ekonomia tokiko eta distantzia luzekora dinamizatzen laguntzen zuten.

Funtzioa eta garrantzia

Eskulangintzak merkataritzarako eta tokiko kontsumorako produktuak ekoizten zituen. Horrela, hiriak dinamizatzen ziren, merkataritza indartzen zen eta ekonomia orokorra sendotzen zen. Produktuak kalitate handiagoarekin ekoizteak eta gremioek arautzeak industriaren antolaketa modernoa garatzen lagundu zuten.

Hezkuntza

Eskola katedralikoak

Lehenengo ikasketa formalak, batez ere teologia, latinezko idazmena eta giza zientziak.

Helburua: elizaren funtzionarioak eta apaizak prestatzeko.

Irakasleak elizako kideak ziren; ikasleek literatura eta gramatika ikasten zituzten, batez ere latinez.

Udal-eskolak (ayuntamientos / town schools)

Hiri eta merkataritza-guneetan sortuak, komunitatearen eta klase ertainaren heziketarako.

Ikasgaiak: matematika praktikoa, merkataritza, idazmena, kontabilitatea, batzuetan latinezarekin nahastuta.

Helburua: herritarren prestakuntza praktikoa, administrazioan edo merkataritzan lan egiteko.

Unibertsitateak

Sorrera: XI-XII. mendeetan (Bologna, Paris, Oxford).

Antolaketa: fakultateak eta ikastaroak, hitzaldiak, eztabaidak, memorizazioa eta azterketak.

Mailak: baxuagoak (bachelor) eta goragoak (master, doktoretza).

Ikasgai nagusiak: teologia, legea, medikuntza, arte liberalak.

Ikasleek eta irakasleek autonomia gremio modukoa zuten.

Kulturako aldaketak Erdi Aroan

• Eskolastika eta pentsamendu kritikoaren nagusitasuna
• Idazkera, ikerketa eta dokumentazioa zabaltzen hasi ziren
• Urbanizazioa eta merkataritza jakintzaren transmisioa bultzatzen hasi ziren

Eliza eta estamentu intelektualaren arteko erlazioa

Teologia nagusi zen, baina filosofia eta zientziak ere garatzen hasi ziren.

Eragin soziala

Klase ertainaren eta hiri komunitateen prestakuntza, kultura formalizatua eta jakintza zabaltzea izan ziren ondorio nagusiak.