Enpresaren definizioa, baliabideak eta sailkapena
Enpresaren definizioa
Enpresa bat erakunde ekonomiko bat da, iraunkorra izateko asmoa duena. Bere ezaugarri nagusiak hauek dira:
- Jarduera profesionala: Ekintza ekonomiko bat gauzatzen du.
- Planifikazioa: Ekintza planifikatuen bidez funtzionatzen du.
- Helburuak: Merkatuko premiak asetzeko ondasunak eta zerbitzuak lortzea, eta, aldi berean, mozkin ekonomikoak eskuratzea.
Enpresaren baliabideak
Ekoizpen-jarduerak aurrera eramateko eta gizartearen premiak asetzeko, enpresek hainbat baliabide behar dituzte:
Giza baliabideak
- Jabea edo kapitalista: Dirua jartzen duena.
- Enpresaria: Enpresa ordezkatzen eta kudeatzen duena.
- Langilea: Lana egiten duen pertsona.
Baliabide materialak
Eraikuntzak, makinaria, instalakuntzak, lehengaiak, etab.
Baliabide ez-materialak edo inmaterialak
Antolakuntza, enpresa-kultura, know-how, marka eta patenteak, merkataritza-funtzak eta bestelako eskubideak.
Enpresaren eginkizunak (arloak)
- Giza baliabideak: Langileak errekrutatu, hautatu eta kontratatzeaz arduratzen da.
- Hornikuntza: Helburuak betetzeko behar diren elementu materialak eskuratzen ditu.
- Ekoizpena: Intsumoak (lehengaiak) produktu bukatu bihurtzen ditu.
- Merkataritza-eginkizuna: Merkatu-azterketak egin eta produktuak sustatu eta saltzen ditu.
- Finantzak: Inbertsioak finantzatzeko baliabide ekonomikoak kudeatzen ditu.
- Administrazioa: Gainerako eginkizun guztiak koordinatzen ditu.
Enpresen sailkapena
Sektorearen arabera
- Lehen sektorea: Natura-baliabideak eskuratzen dituzte, eraldatu gabe.
- Bigarren sektorea: Ondasunak ekoizten dituzte, lehengaiak produktu bukatu bihurtuz.
- Hirugarren sektorea: Zerbitzuak eskaintzen dituzte (etxeko langileak, komunikazioa, etab.).
Neurriaren arabera
: Mikroenpresa(0-9 langile), txikia (10-49lang) ertaina (50-249lang) eta handia (>250)
-Kapit titulartasunaren arabera: Enpresa pribatuak (kapitala partikularrarena), enp publikoa (kap publ) eta interes orokorra du helb., enp mistoak (kap ekarpena pertsona fisiko edo juridiko prib eta erakunde publ egin.
-Lurralde eremuaren arab: Tokiko enp (herri batean solik), probintziko enp (probintzia bereko zenbait herritan), eskualdeko enp (lurrald homogeneo batean), nazioko enp (nazioaren lurralde osoan), nazioarteko enp (merk-harremanak atzerriko bezeroekin eta hornitzaileekin), enp multinazionalak (herrialde batean baino+)