Ekonomia: oinarrizko kontzeptuak eta merkatuaren huts egiteak

Economía3,43 KB

Ekonomia: gizakien premiak asetzeko nahikoa ez diren baliabideak modu egokienean administratu eta aprobetxatzen dituen zientzia.
Eskasia: pertsonen beharrak asetzeko nahiko baliabiderik ez izatearen sentsazioa.
  • Unibertsala: dauzkagunak baino premia gehiago ditugu.
  • Erlatiboa: eskasia denei ez digu berdin eragiten.

Aukera-kostua eta berreskurapen-kostua

Aukera-kostua: erabaki bat hartzean, besteak uzten dugun aukerarik onena.
Berreskurapen-kostua: iraganeko kostuak dira; orain ez luke eraginik izan behar erabakietan.

Eraginkortasuna eta eraginkortasun ekonomikoa

Eraginkortasuna: eskura dauden baliabideekin produktibitate handiena lortzea.
Eraginkortasun ekonomikoa: baliabideak modu optimoan banatzea.

Ekoizpen-faktoreak

Ekoizpen-faktoreak: ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko erabiltzen diren oinarrizko elementuak.
  • Baliabide naturalak: jatorri naturala dute (mineralak, lurra...).
  • Lana: ekoizpen prozesuan parte hartzen duen ordaindutako giza jarduera.
  • Kapital ondasunak: enpresaren ondasunak, bi motatakoak: monetarioak eta elementu fisikoak.
  • Enpresa-ekimena: baliabideak antolatu eta langileak gidatu behar dituen gaitasuna.

Ekonomia-jarduera eta sektoreak

Familiak: kontsumo pribatua.
Enpresak: ekoizpen pribatua.
Sektore publikoa: gizarte-ongizatea helburu duena.

Ekonomia-azterketa

Metodo zientifikoa: fenomeno ekonomikoak aztertu eta datuak, gertaera historikoak eta teknika matematiko eta estatistikoak erabiliz etorkizuna igartzeko.
Ekonomia-erredakzioa: adierazpen grafikoak errealitatea argitzeko erabiltzen dira.

Mikroekonomia eta makroekonomia

Mikroekonomia: familien, enpresen eta sektore publikoaren portaera aztertzen du, eta elkarrekin nola erlazionatzen diren.
Makroekonomia: ekonomiaren portaera globala aztertzen du.

Ekonomia-hazkundea

Ekoizpen-baliabideak handitzean (langileak, instalazioak, dirua...), ekoizpen-kantitatea ere handitzen da. Hobetzeko modurik onenak:
  • Langileen prestakuntza: prestakuntza maila altuagoa, balio handiagoa sortzeko gai.
  • Aurrerapen teknologikoak: ekoizpen metodo berriek ekoizpen handiagoa edo kostu txikiagoak ahalbidetzen dituzte.

Merkatuaren huts egiteak

  • Errentaren banaketa desorekatua: lehentasunen arabera aukeratzen dugu, baina ez beti gure baliabideen arabera.
  • Enpresa batzuen gehiegikeriak: zenbait enpresek prezioa edo salmenta-baldintzak finkatzeko behar adina botere dute.
  • Ingurumenaren degradazioa: ondasun eta zerbitzuen ekoizpenak kutsadura eta ingurumenaren kalteak ekar ditzake, merkatuak kontuan hartzen ez dituenak.
  • Ezegonkortasun ziklikoa: merkatu ekonomia ekimen pribatuaren esku dagoenez, sistemak aldian-aldian krisiak izaten ditu.
  • Ondasun ez-errentagarrien urritasuna: zenbait ondasun eta zerbitzu sektore publikoak kudeatu eta hornitu behar ditu.

Descargar

PDF Word HTML