Ekonomia: oinarrizko kontzeptuak eta merkatuaren huts egiteak
Ekonomia: gizakien premiak asetzeko nahikoa ez diren baliabideak modu egokienean administratu eta aprobetxatzen dituen zientzia.
Eskasia: pertsonen beharrak asetzeko nahiko baliabiderik ez izatearen sentsazioa.
- Unibertsala: dauzkagunak baino premia gehiago ditugu.
- Erlatiboa: eskasia denei ez digu berdin eragiten.
Aukera-kostua eta berreskurapen-kostua
Aukera-kostua: erabaki bat hartzean, besteak uzten dugun aukerarik onena.
Berreskurapen-kostua: iraganeko kostuak dira; orain ez luke eraginik izan behar erabakietan.
Eraginkortasuna eta eraginkortasun ekonomikoa
Eraginkortasuna: eskura dauden baliabideekin produktibitate handiena lortzea.
Eraginkortasun ekonomikoa: baliabideak modu optimoan banatzea.
Ekoizpen-faktoreak
Ekoizpen-faktoreak: ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko erabiltzen diren oinarrizko elementuak.
- Baliabide naturalak: jatorri naturala dute (mineralak, lurra...).
- Lana: ekoizpen prozesuan parte hartzen duen ordaindutako giza jarduera.
- Kapital ondasunak: enpresaren ondasunak, bi motatakoak: monetarioak eta elementu fisikoak.
- Enpresa-ekimena: baliabideak antolatu eta langileak gidatu behar dituen gaitasuna.
Ekonomia-jarduera eta sektoreak
Familiak: kontsumo pribatua.
Enpresak: ekoizpen pribatua.
Sektore publikoa: gizarte-ongizatea helburu duena.
Ekonomia-azterketa
Metodo zientifikoa: fenomeno ekonomikoak aztertu eta datuak, gertaera historikoak eta teknika matematiko eta estatistikoak erabiliz etorkizuna igartzeko.
Ekonomia-erredakzioa: adierazpen grafikoak errealitatea argitzeko erabiltzen dira.
Mikroekonomia eta makroekonomia
Mikroekonomia: familien, enpresen eta sektore publikoaren portaera aztertzen du, eta elkarrekin nola erlazionatzen diren.
Makroekonomia: ekonomiaren portaera globala aztertzen du.
Ekonomia-hazkundea
Ekoizpen-baliabideak handitzean (langileak, instalazioak, dirua...), ekoizpen-kantitatea ere handitzen da. Hobetzeko modurik onenak:
- Langileen prestakuntza: prestakuntza maila altuagoa, balio handiagoa sortzeko gai.
- Aurrerapen teknologikoak: ekoizpen metodo berriek ekoizpen handiagoa edo kostu txikiagoak ahalbidetzen dituzte.
Merkatuaren huts egiteak
- Errentaren banaketa desorekatua: lehentasunen arabera aukeratzen dugu, baina ez beti gure baliabideen arabera.
- Enpresa batzuen gehiegikeriak: zenbait enpresek prezioa edo salmenta-baldintzak finkatzeko behar adina botere dute.
- Ingurumenaren degradazioa: ondasun eta zerbitzuen ekoizpenak kutsadura eta ingurumenaren kalteak ekar ditzake, merkatuak kontuan hartzen ez dituenak.
- Ezegonkortasun ziklikoa: merkatu ekonomia ekimen pribatuaren esku dagoenez, sistemak aldian-aldian krisiak izaten ditu.
- Ondasun ez-errentagarrien urritasuna: zenbait ondasun eta zerbitzu sektore publikoak kudeatu eta hornitu behar ditu.