Ekonomia Oinarriak: Beharrak, Baliabideak eta Ondasunak

Economía4,15 KB

Ekonomia: oinarrizko kontzeptuak

Ekonomia pertsonen beharrak asetzeko baliabide urriak nola kudeatzen ditugun aztertzen duen zientzia da.

Beharrak eta baliabideak

Beharrak: zerbaiten gabeziaren sentsazioa, hori asetzeko nahia sortzen duena.

Baliabideak: beharrak asetzeko erabiltzen ditugun gauzak, hala nola dirua, denbora eta lehengaiak.

Beharren sailkapena

Behar primarioak: bizitzeko eta oinarrizko ongizaterako ezinbestekoak. Adibidez, janaria eta etxebizitza.

Bigarren mailako beharrak: bizitzeko ezinbestekoak ez direnak, baina erosotasuna eta bizi-kalitatea hobetzen dituztenak. Adibidez, bidaiatzea.

Ondasunak eta zerbitzuak

Ondasunak: beharrak asetzeko erabiltzen diren objektu materialak. Adibidez, liburu bat.

Zerbitzuak: beharrak asetzeko egiten diren jarduerak. Adibidez, medikuaren kontsulta.

Urritasun motak

  • Urritasun ekonomikoa: baliabideak ez dira nahikoak behar eta nahi guztiak asetzeko.

  • Urritasun fisikoa: oinarrizko beharrak asetzeko baliabideak ere falta dira.

  • Urritasun unibertsala: pertsona guztiei eragiten die, baliabideak mugatuak direlako.

  • Urritasun erlatiboa: pertsona bakoitzaren beharren, baliabideen eta egoeraren araberakoa da.

    • Aukera-kostua: erabaki bat hartzean baztertzen dugun alternatibarik onenaren balioa.

    • Kostu berreskuraezina: iraganean egin den eta berreskuratu ezin den gastua.

    • Analisi marjinala: erabaki baten kostu eta onura gehigarriak alderatzea.

Eragile ekonomikoak

Familiak: ondasunak eta zerbitzuak kontsumitzen dituzte, eta lana eskaintzen dute.
Enpresak: ondasunak eta zerbitzuak ekoizten dituzte, langileak kontratatzen dituzte eta salmenten bidez diru-sarrerak lortzen dituzte.
Sektore publikoa: zergak biltzen ditu, zerbitzu publikoak eskaintzen ditu eta ekonomia arautzen du.

Ekoizpen-faktoreak eta ekonomia-prozesuak

  • Ekoizpena: ondasunak eta zerbitzuak sortzea.

  • Banaketa: ekoitzitako ondasunak eta zerbitzuak kontsumitzaileengana eramatea.

  • Kontsumoa: ondasunak eta zerbitzuak erabiltzea beharrak asetzeko.

  • Natura-baliabideak edo lurra: naturatik lortzen diren baliabideak. Adib.: ura eta egurra.

  • Lana: ekoizpenean pertsonek egiten duten ahalegin fisikoa edo intelektuala.

  • Kapitala: ekoizteko erabiltzen diren ondasunak. Adib.: makinak eta tresnak.

  • Enpresa-ekimena: ekoizpen-faktoreak antolatu eta koordinatzen ditu, eta arriskuak hartzen ditu.

Metodoa eta ereduak

Metodo zientifikoa: datuak eta gertaerak aztertzea, azalpenak ematea eta ondorioak ateratzea.

Eredu ekonomikoak: errealitate ekonomiko konplexua modu sinplifikatuan azaltzeko irudikapenak.

Ceteris paribus: gainerako guztia berdin mantenduta.

Mikroekonomia eta makroekonomia

Mikroekonomia: banakako eragile ekonomikoak eta merkatu zehatzak aztertzen ditu. Adib.: familia batek nola gastatzen duen dirua.

Makroekonomia: ekonomia osoaren funtzionamendua aztertzen du. Adib.: langabezia, inflazioa eta hazkunde ekonomikoa.

Ekonomia positiboa eta normatiboa

Ekonomia positiboa: zer gertatzen den edo zergatik gertatzen den azaltzen du; datu eta gertakarietan oinarritzen da.

Ekonomia normatiboa: zer egin beharko litzatekeen azaltzen du; iritziak eta proposamenak jasotzen ditu.

Kontsumoa eta kontsumismoa

Kontsumoa: beharrak asetzeko ondasunak eta zerbitzuak erabiltzea.

Kontsumismoa: behar baino gehiago edo beharrezkoak ez diren gauzak erosteko joera.

Descargar

PDF Word HTML