Ekonomia Jarduerak, Merkatu Sistema eta Turismo Motak
Ekonomia Jarduerak: Definizioa eta Helburua
Gizakiak bere premiak asetzeko behar dituen jarduerak dira. Helburua: ondasunak eta zerbitzuak lortzea.
Jarduera Ekonomikoen Sailkapena
- Ekoizpen Jarduerak: Gizakiak ondasunak eta zerbitzuak lortzeko egiten dituen jarduerak.
- Banaketa Jarduerak: Ondasunak eta zerbitzuak kontsumitzaileengana helarazteko egiten diren jarduerak.
- Kontsumo Jarduerak: Kontsumitzaileek ondasunak eta zerbitzuak erabiltzeko egiten dituzten jarduerak.
Merkatu Ekonomia
Gaur egun munduko ekonomia-sistema nagusiena da.
Ezaugarriak eta Funtsezko Galderak
Merkatu ekonomiak erantzun beharreko galderak:
- Zer eta zenbat ekoitzi behar da?
- Nola ekoitzi?
- Norentzat ekoitzi?
- Zertarako ekoitzi?
Merkatu Ekonomiaren Erakundeak
- Bankuak: Enpresa publikoak edo pribatuak dira. Haien jarduera nagusia bezeroen dirua gordetzea eta horrekin inbertsioak egitea eta kredituak ematea da.
- Burtsa: Akzioak salerosteko gunea da.
Ekonomia Adierazle Nagusiak
Herrialdeen aberastasuna edo pobrezia neurtzeko balio dute.
Per Capita Errenta
Herrialdeko ekoizpen ekonomiko osoak sorturiko diru-sarrerak biztanle kopuruaz zatituz lortzen den kopurua da.
Lan Mundua
- Sindikatuak: Langileen erakundeak dira, lan-baldintzak eta soldata hobetzeko xedez sortuak.
- Enpresaburuen Erakundea (Patronala): Ugazaben interes ekonomikoak babesteko elkarteak dira.
Hirugarren Sektorea (Zerbitzuak)
Sektore honek pertsonentzako zerbitzuak biltzen ditu, hainbat motatan sailkatuta:
- Gizarte Zerbitzuak: Herritar bakoitzaren nahiz gizarte osoaren beharrak asetzen dituzten jarduerak biltzen ditu (adibidez, osasuna, hezkuntza). Gizarte zerbitzu gehienak estatuak bermatzen ditu, beraz, publikoak dira.
- Kontsumitzaileentzako Zerbitzuak: Partikularren esku geratzen diren zerbitzu pribatuak dira (adibidez, turismoa).
- Enpresentzako Zerbitzuak: Nekazaritzarako zein industriarako enpresei haien zereginetan laguntzeko zerbitzuak dira, enpresa espezializatuek egiten dituztenak (adibidez, informatika).
- Banaketa Zerbitzuak: Merkataritzaren eta garraioaren arloko zerbitzuak dira. Haiei esker, produktuak, pertsonak eta informazioa planetako leku guztietara irits daiteke.
Enpresentzako Zerbitzuak: Kanporatzea (Outsourcing)
Orain arte kudeaketa-lana enpresan bertan egiten zen. Gaur egun, ordea, gero eta ohikoagoa da askotariko zerbitzuak egiten dituzten kudeaketa-enpresek zeregin horietaz arduratzea.
Hau da, enpresek zerbitzu batzuk kanporatu egiten dituzte, baita ekoizpen bera ere. Adibidez: publizitatea, gestoria, informatika.
Turismo Motak
- Kulturala: Historia eta arte-ondare oparoa duten eskualde edo herriak bisitatzea (adibidez, Grezia, Erroma).
- Kostaldekoa: Klima epela edo beroa duten herrialdeetako kostaldeko natura-baliabideez gozatzeko (adibidez, Karibea, Mediterraneoa).
- Mendikoa: Natura-inguruak bisitatzeko, naturan bertan jarduerak egiteko edo neguko kirolak egiteko (adibidez, eski, Pirinioak, Alpeak).
- Paisaia Exotikoak: Toki urrunak bisitatzeko eta inguru natural bereziak ezagutzeko (adibidez, Bali, Peru).