Ehunak: Sailkapena, Egitura eta Funtzio Nagusiak

Zelula Elkarketak eta Ehunak

Egitura berdintsua duten eta funtzio bera betetzen duten zelulen multzoari esaten zaio ehuna. Hainbat ehun mota daude:

• Ehun epiteliala
• Ehun konektiboa
• Gihar-ehuna
• Nerbio-ehuna

Ehun Epiteliala

Oso gertu dauden zelulek osatzen dute. Forma geometrikoak dituzte eta elkarri lotzen zaizkio, geruzak osatuz. Bi motatako ehun epitelialak bereizten ditugu:

1. Estaldura Epitelioa

Gure organismoaren kanpoaldeko nahiz barrunbeetako gainazalak estaltzen eta babesten ditu. Aipagarrienak:

• Muki-mintzak: aho-barrunbea, faringea, hestegorria, ondestea, eta abar estaltzen dituzte.

2. Guruin Epitelioa

Guruinak eratzen dituen ehuna da, eta substantziak jariatzea du funtzioa. Guruin mota hauek bereizten dira:

• Guruin Exokrinoak: Substantziak eratu eta gorputzaren kanpoaldera edo gorputz-barrunbeetara jariatzen dituzte.
• Guruin Endokrinoak: Hormonak eratu eta odolera isurtzen dituzte (adibidez, tiroidea, hipofisia).
• Guruin Mistoak: Aldi berean guruin endokrino eta exokrino gisa jarduten dute (adibidez, pankrea).

Ehun Konektiboa

Ehun hau osatzen duten zelulek ez dute espezializazio handirik, eta zuntzak dituen zelularteko substantzian barreiatuta daude. Zenbait mota bereizten dira:

Ehun Konjuntiboa

Beste ehun batzuen eta organoen artean egoten da, bata bestearekin lotzeko. Adibidez, tendoiak eta lotailuak eratzen ditu.

Gantz Ehuna

Zelulak — adipozitoak deritze — gantzez beteta izatea du ezaugarri nagusia. Funtzio hauek betetzen ditu:

• Lipido-erreserba izatea.
• Zenbait organo babestea.
• Isolatzaile termiko gisa jardutea.

Kartilago-ehuna

Zelulek — kondrozitoek — gutxi gorabehera solidoa den zelularteko substantzia bat eratzen dute: kartilagoa. Besteak beste, sudurreko, zintzur-hesteetako eta belarri-hegaleko kartilagoak eratzen ditu.

Hezur-ehuna

Zelulek — osteozitoek — zelularteko substantzia solido bat eratzen dute, kaltzio eta fosforozko gatz mineralez osatua. Hezurrak eratzen ditu.

Odola

Autore askok ehun konektibotzat daukate odola. Bertan, plasma da zelularteko substantzia.

Gihar-ehuna

Gihar-zuntz izeneko zelula luzangek osatzen dute, eta gihar-zuntzek zuntz-proteinak dituzte. Hain zuzen ere, proteina horiek arduratzen dira giharrak uzkurtzeaz eta erlaxatzeaz. Giza gorputzean hiru motatako gihar-ehunak daude:

Gihar-ehun Leuna

Nukleo bakarreko zelula luzangek osatua. Ez-borondatezko uzkurtzea du. Odol-hodien eta digestio-hodiaren paretan dago, adibidez.

Gihar-ehun Ildaskatua

Nukleo askoko zelulaz osatua. Borondatezko uzkurtzea du. Eskeleto-giharrak eratzen ditu, hala nola, bizepsa.

Bihotzeko Gihar-ehuna

Itxura ildaskatua eta nukleo bakarra duten zelulaz osatuta dago. Zelula horiek bata besteari lotu eta sare bat eratzen dute. Ez-borondatezko uzkurtzea du. Bihotzean dago.