Conceptos clave da Historia Moderna de España: converso, terzos, Gran Armada e Antigo Réxime

Termos fundamentais da Historia Moderna de España

Converso

Converso: froito da política de uniformidade relixiosa dos Reis Católicos, a poboación xudea e musulmá tivo que exiliarse ou abandonar a súa fe para converterse ao cristianismo. A desconfianza predominou contra este segundo grupo, os conversos, e foron vixiados e perseguidos pola Inquisición.

Mourisco

Mourisco: son os antigos musulmáns convertidos ao cristianismo para evitar a súa expulsión. Constituían un problema relixioso, xa que mantiñan a lingua e costumes islámicos. Ademais, eran sospeitosos de seren aliados dos piratas berberiscos. Protagonizaron un levantamento en Granada entre 1568 e 1571 e acabaron por ser expulsados en 1609, producíndose unha grave crise económica.

Terzos

Terzos: unidades de elite do exército dos Austrias españois. Foron esenciais para a hexemonía terrestre do Imperio español. Estaban formados por voluntarios profesionais, a diferenza doutros exércitos da época, compostos por levas forzosas e mercenarios. Destacaron especialmente os Terzos de Flandes.

Gran Armada

Gran Armada: a gran frota organizada por Filipe II co fin de invadir Inglaterra en 1588, cortando así a axuda británica aos sublevados flamengos. A expedición foi un fracaso completo e, ademais de acrecentar o poder naval inglés, impediu solucionar o problema de Flandes.

Valido

Valido: figura política que aparece durante o reinado dos Austrias menores (Filipe III, Filipe IV e Carlos II). Era unha especie de ministro principal que actuaba no nome do monarca e que só podía ser nomeado e cesado por este. Destacaron os duques de Lerma e Uceda e, sobre todo, o conde-duque de Olivares.

Unión de Armas

Unión de Armas: o conde-duque de Olivares, valido de Filipe IV, ideou unha fórmula para evitar que o esforzo militar e financeiro recaese exclusivamente sobre unha Castela exhausta. A Unión de Armas supuña a creación dun exército permanente, sustentado por todos os reinos en función da súa riqueza e poboación. Tivo escaso éxito en Aragón e Valencia e atopou unha forte oposición en Cataluña e Portugal, a cal desembocou nas rebelións de 1640.

Paz de Utrecht

Paz de Utrecht: un dos tratados que poñen fin á Guerra de Sucesión Española. Tras el, estableceuse un novo sistema de relacións internacionais baseado no equilibrio entre as potencias. Outras consecuencias foron a perda das posesións europeas de España e a conversión do Reino Unido na principal potencia marítima.

Antigo Réxime

Antigo Réxime: sistema político e socioeconómico propio dos séculos XVI ao XVIII. Caracterízase pola monarquía absoluta como forma predominante de goberno, unha economía de base agraria e unha sociedade de carácter estamental. Entrou en crise coa Revolución Francesa de 1789.

Decretos de Nova Planta

Decretos de Nova Planta: conxunto de decretos promulgados por Filipe V a principios do XVIII polos cales se suprimiron foros e institucións propias dos reinos da Coroa de Aragón. Así, todos os territorios da monarquía española pasaban a ter un sistema de goberno uniforme coa excepción de Navarra e as Provincias Vascas que, polo seu apoio ao novo rei, conservaron os seus foros.

Regalismo borbónico

Regalismo borbónico: así se designa ao intervencionismo dos monarcas nalgúns aspectos da Igrexa co fin de limitar o seu poder, controlándoa política e economicamente. Filipe V reservouse o dereito a designar os cargos eclesiásticos en España, así como recadar as rendas das sedes episcopais vacantes. O acordo coa Igrexa chegou mediante a sinatura do concordato de 1737.

Despotismo ilustrado

Despotismo ilustrado: modelo político que conciliou o absolutismo monárquico co espírito reformista da Ilustración. En España, Carlos III foi o seu mellor representante e, durante o seu reinado, destacou a preocupación por mellorar a economía do país, así como a organización e racionalización do Estado, tendendo á centralización administrativa e profesionalización dos funcionarios.