Zer ziren meatzarien kuartelak?

Langileentzako barrakoiak ziren, haizeztatze eskasa eta higiene falta nabarmenekoak. Testuan Vicente Blasco Ibáñezen "El intruso" eleberriarekin alderatzen dira.

Zergatik zen garrantzitsua enpresa-denda?

Langileek bonuekin kobratzen zuten eta denda horietan gastatu behar zuten nahitaez, garestiegiak ziren prezioekin. Horrek abusu ekonomikoa eragiten zuen.

Zer lortu zen 1890eko grebarekin?

Loma jeneralaren bitartekaritzari esker 10-11 orduko lanaldia adostu zen. Jabeek, ordea, ez zuten akordioa errespetatu.

Bizkaiko meatzarien lan-baldintzak 1896an: testu-analisia

Resumen

Testu honek 1896ko Bizkaiko meatzarien lan- eta bizi-baldintza kaskarrak aztertzen ditu, PSOEren astekari batean argitaratutako dokumentu historiko gisa. Langileen eskaerak, 1890eko greba, barrakoi eta enpresa-dendetako abusuak eta greba egiteko eskubidearen egoera azaltzen ditu. Gainera, Euskadiko langile-mugimenduaren eta PSOEren sorreraren testuinguru historikoa ematen du.

Puntos clave

Testua 1896an kokatzen da eta Bilbon Maiatzaren 1eko manifestazioarekin lotzen da.
1890eko greban lortutako akordioak: lanaldia murriztea, barrakoiak desagertzea eta janaria eta prezioak hobetzea.
Barrakoiak (kuartelak) eta enpresa-dendak ziren meatzarien bizi-baldintzen oinarrizko arazoak.
Greba egitea oraindik debekatuta zegoen garai hartan.
PSOE 1879an fundatu zen Pablo Iglesiasen eskutik eta 1891tik aurrera hauteskundeetan parte hartu zuen.
Testuaren helburua langileen kontzientzia suspertzea zen, epe luzerako eraginarekin.

Ponte a prueba

1. Testuaren sailkapena

Informazio iturria: Lehen mailakoa da, egitatearen garaikoa delako.
Dokumentuaren fidagarritasuna: Lehen mailako informazio iturria denez, fidagarria da.
Jatorria: Publikoa da, PSOEren astekari ofizialean argitaratu zelako.
Gaia: Politikoa da, PSOEren astekari ofizialean agertzen delako eta gobernua, agintariak eta "La lucha de clases" aipatzen direlako. Soziala ere bada, Maiatzaren 1eko manifestazioa eta langileen egoera azaltzen dituelako.
Egilea: Kolektiboa da, "La lucha de clases" PSOEren astekaria baitzen. Tomás Meabek fundatu zuen astekari hau. Hala ere, 1894tik 1897ra arte Unamuno alderdi honetako kidea izan zen eta badakigu sarritan astekari honetan argitaratu zuela; horregatik, posible da bera izatea artikulu honen egilea.
Testuaren subjektibotasuna: Testua subjektiboa da, zenbait kalifikatibo (manifestazio zaratatsua, erregetxoak), zalantzazko terminoak (onerako edo txarrerako), osasun egoerak (etxe ez-higienikoak, janari txarrak) eta iritzi markatzaileak (gure iritziz...) erabiltzen dituelako.
Jasotzailea: Lehenik, Bizkaiko langileei zuzenduta dago, eta ondoren, gobernuari eta agintariei, baldintzak hobetu ditzaten.
Testuaren helburua: Langileen kontzientzia suspertzea da, derrigorrezko barrakoiak eta janari txarrak desager daitezen.
Kokatze kronologikoa: 1896an kokatzen da, Bizkaiko meatzarien bizi-baldintzak hobetzeko borroka betean.
Kokatze espaziala: Bilbon kokatzen da, aipatutako manifestazioa Maiatzaren 1ari buruzkoa baitzen.

2. Analisia

Testuaren egitura

Testua zenbait paragrafotan banatuta dago:

Bizkaiko langileek 1896ko manifestazioan eskatutakoa.
1890eko greban eskatutakoa eta onartutakoa: ordutegia murriztea, barrakoiak desagertzea eta saldutako janaria hobetzea zein prezioa jaistea.
Aginte publikoak arazoaz konturatzeko beharra.

Ideia nagusia eta kontzeptuak

Testuaren ideia nagusia: Meatzarien lan-baldintza kaskarren salaketa da.

Kontzeptuen azalpena:

Maiatzaren 1a: Langileen eguna, 1886an Chicagon eraildako anarkisten oroimenez.
Erregetxoak: Tokiko agintariak, jauntxoak edo kazikeak.
Kuartelak: Langileentzako barrakoiak.
Dendak: Nagusien edo enkargatuen dendak, non langileek nahitaez erosi behar zuten.
Eskandaluzko prezioak: Saldutako artikulu garestiegiak.
Botere publikoak: Ordezkari politikoak, polizia edo militarrak.
Grebarako eskubidea: Garai hartan greba egitea oraindik debekatuta zegoen.

3. Testuinguru historikoa

Kausak eta hasiera

Euskadiko langile-mugimendua meategien ustiaketa modernoarekin batera hasi zen. 1869ko Meatzetako Legeak ustiaketa intentsiboa onartu zuen. Beharrezkoa izan zen III. Gerra Karlista 1876an amaitzea meategien zonaldeak markatzeko eta kanpoko kapitala (frantziarra, belgikarra eta ingelesa) Jaurerrian inbertitzeko.

Bizi-baldintzak eta gatazka soziala

Ustiaketa modernoak eta immigrazioak Nerbioi ezkerraldeko populazioa handitu zuten. Etorkinak, Espainiako eta Euskal Herriko landa-eremuetatik ihesi, meategien ondoan kokatu ziren. Vicente Blasco Ibáñezek "El intruso" eleberrian salatu zuen moduan, barrakoien edo kuartelen egoera ezin kaskarragoa zen: haizeztatze eskasa eta higiene falta nabarmena zen.

Beste arazo bat enpresa-dendak ziren; langileek askotan bonotan kobratzen zuten eta denda horietan gastatu behar zuten nahitaez. Egoera honen aurrean, irtenbide bakarra greba zen. 1890ean, Loma jeneralak bitartekaritza lanak egin zituen eta 10-11 orduko lanaldia adostu zen, baina jabeek ez zuten akordioa errespetatu.

PSOEren sorrera

Langileen eskubideak defendatzeko, Pablo Iglesiasek 1879an PSOE fundatu zuen. Alderdi marxista zen, klaseak desagertzea eta berdintasuna lortzea helburu zuena. 1891tik aurrera hauteskundeetan parte hartzen hasi zen, Asturiasen, Bizkaian eta Madrilen indar handia hartuz.

4. Testuaren garrantzia eta ondorioak

Testu honek "La lucha de clases" astekarian argitaratu zenez, ez zuen berehalako ondorio zuzenik izan. Hala ere, bere helburua langileen kontzientzia suspertzea zen, eta hori epe luzerako lana izan zen, hurrengo urteetako greba orokorrak ahalbidetu zituena.