Atsotitzak euskaraz

• Zer dira atsotitzak?

Atsotitzak herri-filosofiaren bilduma direla esan

izan da. Merezi dute azterketa xume bat. Ez dira

atzo goizeko kontuak. Aristoteles Greziako filo-

sofoak esana da “esaera zaharrak laburrak eta

atseginak direlako gorde direla eta gordetzeko

eran asmatu eta antolatuak izan direla”.

Edukian, trinko eta aberatsak izaten dira: bizi-

tzak heriotzak, lanak eguraldiak, izaerak… dute

isla atsotitz edo errefrauetan. Urte eta gizaldi

askotako bizieraren eta pentsakeraren berria ja-

sotzen dute, laburbildurik. Formari dagokionez,

bi ezaugarri dira nagusi:

Laburrak dira

. Ideiak nabarmenago geratzen

dira eta era labur eta trinkoan. Gainera, esaldi

laburrak dira, memorian gordetzeko aproposak.

Hobeto gogoratzeko, errima, erritmoa, kon-

trastea, paralelimoa, korrelazioa eta beste baliabide

literario batzuk erabiltzen dituzte.Baliabideak ez

dira nahitaezko, beraz, baliabide bat baino gehiago

erabil daiteke. Ad. Amorezko eskontza, dolorezko

bizitza”. Hor, hoskidetasunaz gain, paralelismoa

ere badago. Batzuk:

Hoskidetasuna(errima)

Bukaera berdinak lotura

logiko baten ildoan jartzen gaitu.

“Abenduko eguna, argitu orduko iluna” / “Egik on,

eztakiala non”

Korrelazioa:

Nola(ko)...Hala(ko) horiek kasualita-

tearen aitorpen dira:

“Nolako bizitza, halako heriotza” / “Nola soinu, hala

dantza” / “Zenbat buru, hainbat aburu”

Kontrastea

: Ideiak nabarmenago ageri zaizkigu

kontrastean:

“Oroaren ardia, otsoak jan”/ “Erraz irabazia, erraz

xahutu”/ “Batek mila eta milak bat ere ez”