Noiz sortu zen estilo gotikoa?

Estilo gotikoa XII. mendearen amaieran sortu zen, eta XV. mendera arte iraun zuen. Frantzian hasi zen eta laster Espainia, Alemania, Italia eta Europako beste lurraldeetara hedatu zen.

Zer dira beirateak eta zergatik dira garrantzitsuak?

Beirateak berunezko profilez elkartutako beira-zatiez osatutako leihoak dira. Argia sartzen dute, irudiak azaltzen dituzte eta giro espirituala sortzen dute, jainkoaren ahalaren adierazgarri baitira.

Zein dira arkitektura gotikoaren ezaugarri nagusiak?

Harlandua da material nagusia, latindar gurutze plana erabili ohi zen, pilare konposatuak eta arbotanteak zituen, eta gurutze-gangak eta arku zorrotzak erabili zituen.

Arte gotikoa: historia, arkitektura eta ezaugarri nagusiak

Resumen

Dokumentuak arte gotikoaren testuinguru historikoa, bere gizarte-eta pentsamolde-aldaketak eta katedralen arkitektura aztertzen ditu. Beirateen garrantzia, arkitektura gotikoaren elementu nagusiak eta estiloaren aldi nagusiak (zistertarra, klasikoa, manierista eta garduna) azaltzen ditu. Ikasleak estiloaren bilakaera eta ezaugarri bereizgarriak ulertuko ditu.

Puntos clave

Estilo gotikoa XII. mendearen amaieran sortu zen Frantzian eta XV. mendera arte iraun zuen.
Hiri-bizimoduaren berpizkundeak burgesia eta gremioak sortu zituen, eta gizarte feudalaren balioak gainditu ziren.
Gotikoa katedraletan oinarritu zen; beirateek hormak ordezkatu zituzten eta argia eta espiritualtasuna sortu zituzten.
Arkitektura gotikoaren ezaugarriak: harlanduzko material nagusia, latindar gurutze plana, pilare konposatuak, arbotanteak eta gurutze-gangak.
Zistertarra XII. mende hasieran azaldu zen, soiltasuna eta formen purutasuna bilatuz.
Gotiko garduna edo flamigeroa XV. mendean garatu zen, dekorazio korapilatsuarekin eta arku karpanel eta konopialekin.

Ponte a prueba

Testuinguru historikoa

XII. mendearen amaieran gauzatu zen estilo gotikoa, hasitako aldaketa teknologiko, ekonomiko, sozial, politiko eta filosofiko-erlijiosoen ondorioz, eta XV. mendera arte iraun zuen. Frantzian hasi zen mugimendua, baina laster hedatu zen Espainia, Alemania, Italia eta Europako beste lurralde batzuetara.

Gizartearen eta pentsamoldearen aldaketa

Merkataritza-gurutzadek hiriko bizimodua berpiztu zuten. Hiri hauetan burgesia egituratu zen eta lanbide bereko artisauek gremioak sortu zituzten. Gizartearen pentsamoldea aldatu zen: gizarte feudalaren balioak gainditu eta norbanakoen balioak gorpuzten hasi ziren. Unibertsitateak sortu eta artearen sekularizazio-prozesuari ekin zitzaion.

Gotikoa katedraletan oinarritu zen. Arkitektura eta eskultura guztiz lotuta zeuden katedraletan, baina estilo gotikoak eboluzionatu zuen heinean, eskultura aldendu egin zen arkitekturaren eremutik. Horma gainean beirateak nagusitu ziren eta ohol gaineko pinturari utzi zion leku, erretaulak garatuz. Katedralaren garaitzat har dezakegu. Ezagutza zientifikoaren eta erlijioaren gizatiartzearen ondorioz, arte errealistagoa eta naturalistagoa da.

Beirateak: Argia eta espiritualtasuna

Hormak desagertzean, beirateek eta taula gaineko erretatulek garrantzia hartu zuten. Beiratea argitzeko sistema, itxiera, ikonografia azaltzeko baliabidea eta giro espirituala sortzeko bidea da; jainkoaren ahalaren adierazgarria baita, Jerusalem zerutiarra islatzen duena. Berunezko profilez elkartutako hainbat koloretako beira-zatiek irudiak osatzen zituzten, kolore biziak (urdinak eta gorriak) erabiliz.

Arkitektura gotikoaren elementuak

Material nagusia harlandua da. Oinplanoari dagokionez, latindar gurutze forma erabili ohi zen. Pilare konposatuak erabili zituzten eta pisua arbotanteen edo zutoin-arkuen bidez igortzen zuten.

Katedralaren egitura

Hiru pisu bereiz daitezke katedral gotikoetan:

Alboko nabeen arku formakoak.
Triforioa.
Beirateak edo leihoak.

Arku zorrotza edo ojiba-arkua da nagusi. XV. mendean, gotiko garduna zabaldu zenean, beste hainbat arku hasi ziren erabiltzen, hala nola arku karpanela edo konopiala. Gurutze-ganga erabili zuten, nerbioetan elkar ebakitzen duten bi ganga zorrotzen emaitza. Horrela, pisua gangaren lau aldetan bildu ahal zen. Fatxadetan, albo bakoitzean dorre bana zegoen eta erdian arrosetoia. Dekorazio-elementu garrantzitsuenak landare-motiboak, gai geometrikoak eta munstro-itxurako animaliak (gargolak) ziren.

Estiloaren aldiak eta bilakaera

Zistertarra

Zisterko ordenaren sorrerarekin lotua, XII. mende hasieran azaldu zen mugimendua San Bernardo Clairvauxkoaren eskutik. Orduko klunitarren arrandikeriaren, aberastasunaren eta aginte-metatzearen kontrako erreakzio gisa sortu zen. Soiltasuna eta formen purutasuna bilatzen zituen arkitekturan. Eraikin zistertarrak ederrak dira beren urritasunean; ornamentazioa kenduz eta gurutze-gangaren zein arku zorrotzaren erabilera hedatuz, geometria huts biluzia nagusitu zen.

Aldi klasikoa (XIII. mendea)

Ezaugarri nagusiak hauek dira:

Bertikaltasunaren garapena.
Baoguneen nagusitasuna.
Katedrala hiru pisutan banatzeko joera.
Pilare konposatu sortakatuak edo faszikulatuak.

Aldi manierista (XIV. mendea)

Arkuak XIII. mendean baino zorrotzagoak dira. Gangetan bigarren mailako nerbioak agertzen dira eta baketoien aniztasuna handitzen da. Gabletearen erabilera ugaritu egin zen.

Gotiko garduna edo flamigeroa

Aurrerapen garrantzitsuenak dekorazioari zegozkion, askoz korapilatsuagoa bihurtuz. Gangen nerbioak gero eta ugariagoak eta joriagoak dira (izar-gangak edota palma-gangak). Arku karpanelak eta konopialak nagusitu ziren. Pilareak gero eta bihurrikatuagoak eta faszikulatuagoak dira. Hutsarteetako trazeriak sugarren itxura emanez apaindu zituzten.