Zeintzuk dira arte gotikoaren arkitekturako berrikuntza nagusiak?

Arku zorrotza, gurutze gangak eta arbotanteak dira arkitektura gotikoaren berrikuntza nagusiak. Horiei esker eraikin altuagoak eta leho zabalagoak egin ahal izan ziren.

Arte Erromanikoa eta Gotikoa: ezaugarriak, arkitektura, eskultura eta pintura

Q: Noiz garatu zen Arte Erromanikoa?

Arte Erromanikoa Mendebaldeko Europan garatu zen XI. mendetik XIII. mendearen erdira arte.

1- Arte Erromanikoa

Erromanikoa Mendebaldeko Europan garatu zen XI mendetik XIII mendearen erdirarte. Batik bat, arte **erlijioso** eta **didaktikoa** zen eta Kristautasunaren eta Eliza Katolikoaren zerbitzura zegoen. Garai hartan herritar gehienek ez zekiten ez irakurtzen ez idazten, eta artea erabiltzen zen kristautasunaren eta Bibliako irakaspenak haiei irakasteko. Erromaniko arteko artelan gehienak landan (feudoetan) eta monastegien kokatzen dira; noblezia eta monastegien esku zegoen.

Arkitektura Erromanikoa

Ezaugarriak:

Erromanikoan egiten diren eraikin gehienak **helburu erlijiosoa** dute: elizak eta monastegiak.
Erlijiosoak ez direnak gutxiago dira: zubiak eta gazteluak.
Erabiltzen duten materiala **harria** da.
**Teknologia** ez da oso aurreratua eta altura txikiko eraikinak egin ahal dituzte.
**Hormak**, lodiak eta sendotasun handikoak dira. Batzuetan, kanpotik **horma-bularrez** indartzen dituzte, eraikinak ez erortzeko.
**Leioak** txikiak eta urriak dira; ondorioz, eraikin erromanikoen barnekaldea iluna da, **argi gutxi** dute.
**Oinplanoa**, gurutze latindarra da.
Eraikinaren sabaia eusteko **zutabeak** erabiltzen dituzte.
Zutabearen gainetik **erdi puntuko arkua** kokatzen da.
Eraikina estaltzeko **gangak** erabiltzen dira: bi motatakoak: **ertz-ganga** eta **kanoiganga**.

Eskultura Erromanikoa

Ezaugarriak:

**Helburua**: herritarrei kristau ezagutzak eta Bibliako pasarteak irakastea da.
**Kokapena**: Eskultura gehienak eraikinerako eginak daude. Horregaitik esaten da: erromanikoko eskultura arkitekturaren menpe dago.
Gehien bat eliz atarietan (tinpanoa) eta zutabeetan kokatzen dira.
Eskulturak ez dute naturaltasunik. Ez dituzte errealitatea eta irudiak benetan diren bezala irudikatzen.
Eskulturak oso zurrunak dira eta ez dute ez mugimendurik ez sentimendurik adierazten.
Material preziatuei lehentasuna eman zieten (urrea, harribitxiak) eta irudiaren funtzio alegoriko eta sinbolikoan.

Gaiak:

Irudikatzen diren gaiak erlijiosoak dira.
Eliz atariko tinpanoan gehien irudikatzen dena **Kristo Pantokrator**-a da. Kristo erdian mandorla batez inguraturik (almendra itxurako zirkulu bat), bedeinkapena ematen.
Ama Birjina haurrarekin eta Jesus gurutzean ere sarritan irudikatzen dira.

Pintura Erromanikoa

Ezaugarriak:

**Helburua**: eskulturarena bezalaxe, erlijoa irakastea eta kristautasuna sendotzea zen.
**Kokapena**: eskultura bezala, arkitekturaren menpe dago: elizen barrukaldeko hormetan, zutabeetako kapiteletan eta batez ere altare nagusiko absideetan aurkituko ditugu.
Eskulturek bezalaxe, irudiek ez dute naturaltasunik eta zurrunak dira, mugimendurik ez dute isladatzen.
**Koloreak** biziak eta lauak dira.

Gaiak:

Irudikatzen diren gaiak erlijiosoak dira: Pantokratorra, Bibliako pasarteak.

Arte Gotikoa

Ikasi duzuna oroituz: behe erdi aroan hainbat aldaketa eman ziren gizartean (burgesiaren sorrera eta hirien pizkundea), monarkian (erregearen indarraren sendotzea) eta ekonomian (nekazaritza, merkataritzaren eta hirien sendotzea). Baina aldaketa sakonagokoak ere izan ziren; gizakiak kristau erlijioa antzemateko modua aldatzen da. Ala ere, ez ahaztu: oraindik erlijioa gizonaren bizitzaren ardatza da. Aldaketa guzti hauek arte estilo berri batean isladatu ziren: **Arte Gotikoa**. Gotikoa Mendebaldeko Europan garatu zen XIII mendearen erditik XV mendea bukatu arte (erdi aroaren amaierarte).

Arkitektura Gotikoa

Ezaugarriak:

**Helburua**: Gotikoan eraikinak hirietan kokatuko dira. Helburu erlijioso eta ez erlihosoak dituztenak tartekatuko dira: katedralak, jauregiak, merkatarien lonjak, udaletxeak eta abar.
Eraikin berriak hiriaren botere eta aberastasunaren ikur bihurtuko dira, batez ere **katedralak** hirietako erdigune eta ardatza dira.
Erabiltzen duten materiala **harria** da. Baina lantzeko teknika askoz ere garatuagoa izango dute.
**Teknologia** aurrerakuntzei esker katedralak gero eta altuera handikoak egingo dituzte.
**Hormak**, estuak eta lirainak dira eta altuera handia dutenez, ez erortzeko, kanpotik **arbotanteak** ipintzen dizkiete.
Eraikin gotikoak **leho** asko eta zabalak dituzte; ondorioz, barnekaldea oso **argitsua** da.

Lehioak beiratez estaltzen zituzten eta honek barnean kolore jolas zoragarriak sortzen ditu. **Oinplanoa**, gurutze latindarra da. Altuera handiko hormak eusteko arku berri bat asmatu zen, **arku zorrotza** izenekoa. Altuera handiko eraikinak estaltzeko ere ganga berriak asmatzen dituzte: **gurutze gangak**.

Eskultura Gotikoa

Ezaugarriak:

**Helburua**: herritarrei kristau ezagutzak eta Bibliako pasarteak irakastea da; erromanikoan bezala.
**Kokapena**: Eskultura gehienak eraikinerako eginak daude. Horregaitik esaten da: eskultura arkitekturaren menpe dago. Gehien bat eliz atarietan eta zutabeetan kokatzen dira.
Irudiak naturalagoak eta errealistagoak dira: zintzelatutako pertsonak, jantziak, keinuak benetakoekin antza gehiago dute.
Irudi gotikoek mugimendua eta sentimenduak ere adierazi nahi dituzte: aurpegiko keinuak, besoak luzatu, jantzien tolesturak eginaz lortzen dute poza, tristura, sufrimendua, mina etab igortzea.

Gaiak:

Irudikatzen diren gai gehienak erlijiosoak dira, baina pixkanaka bestelakoak ere agertzen dira.
Eliz atariko tinpanoan **Kristo Pantokrator**-a, Ama Birjina haurrarekin eta Jesus gurutzean irudikatzen jarraitzen dira, baina orain irudiek gotiko eskulturako ezaugarriak dituzte: mugimendua, sentimendua, naturaltasuna,...
Eskultura mota berriak agertzen dira: **erretaula**: altarean kokaturiko eta eskulturaz ornituriko elementua. **Hilobiak**: norbanakoen hilobiaetan eskulturak zizelkatzen dira.

Pintura Gotikoa

Ezaugarriak:

Eskulturak dituen antzeko ezaugarriak ditu: **Helburua**: kristau erlijioa irakastea.
**Kokapena**: eliza barruko hormetan. Ala ere lehioak ugaritu direnez margotzeko horma gutxiago dago.
**Naturaltasuna**: errealitateko formekin antza gehiago.
**Mugimendua**: irudiek mugimendua igortzen dute: arropetako tolesdurak, eskuan altzatuz, lepoa biratuz etab.
**Sentimenduen adierazpena**: aurpegiko keinuen bidez poza, samina, tristura etab.

Pintura Gotikoan Izandako Berrikuntzak

**Gaiak** erlijiosoak dira gehien bat, baina eskulturan gertatu bezala **ez erlijiosoak** ere gero eta gehiago dira: noble eta burgesen argazkiak (erretatuak) adibidez.
**Kokapena**: Pintura elizetako hormetatik askatuz doa eta egur gainean margotzen hasiko dira teknika berriak erabiliz.
Alde batetik, aldareko **erretauletako gelatxoak** margotuko dituzte.
Zurezko tauletan gaur ezagutzen ditugun **lehen koadroak** margotuko dira.
**Koloreak** oso aberatsak dira; erabiliena **urre-kolorea** da.
Margolanetako irudi nagusien atzekaldean lehen **paisaiak** margotzen dituzte.

Arte Erromanikoa eta Gotikoa: ezaugarriak, arkitektura, eskultura eta pintura

Resumen

Puntos clave

1- Arte Erromanikoa

Arkitektura Erromanikoa

Ezaugarriak:

Eskultura Erromanikoa

Ezaugarriak:

Gaiak:

Pintura Erromanikoa

Ezaugarriak:

Gaiak:

Arte Gotikoa

Arkitektura Gotikoa

Ezaugarriak:

Eskultura Gotikoa

Ezaugarriak:

Gaiak:

Pintura Gotikoa

Ezaugarriak:

Pintura Gotikoan Izandako Berrikuntzak

Descargar

Preguntas frecuentes

Noiz garatu zen Arte Erromanikoa?

Zeintzuk dira arte gotikoaren arkitekturako berrikuntza nagusiak?

Ponte a prueba

Tarjetas de repaso

Test