Arroken Sailkapena eta Ezaugarriak: Gida Osoa

1. Arroken azterketa: Granitoa, Konglomeratua eta Arbela

a) Arroken ezaugarriak:

• Granitoa: Hiru mineralek osatzen dute (kuartzoa, mika eta feldespatoa), eta begi hutsez ikus daitezke.
• Konglomeratua: Tamainaren eta pisuaren arabera sailkatzen dira, horrela identifikatzen dira.
• Arbela: Arroka iluna, biguna eta leuna da; lurrazalaren barruan aurkitzen da.

b) Arroka motak:

• Granitoa: Arroka magmatiko plutonikoa.
• Konglomeratua: Arroka sedimentario detritikoa.
• Arbela: Arroka metamorfikoa.

c) Eraketa-prozesua:

• Granitoa: Lurraren barruan solidotzen da, lurrazalera iritsi baino lehen.
• Konglomeratua: Beste arroka batzuen zatiak sedimentatu eta litifikatzen direnean sortzen da.
• Arbela: Lurrazalaren sakonean presio eta tenperaturapean eraldatzen denean sortzen da.

2. Arroken erabilera praktikoak

• Arbela: Teilatugintzarako.
• Gatza: Elikagaigintzarako.
• Granitoa: Zoladurarako.
• Basaltoa: Galtzada-harriak egiteko.
• Buztina: Zeramikarako.

3. Arroken antzekotasunak eta desberdintasunak

a) Arroka magmatikoak: Bolkanikoak vs Plutonikoak

Biak arroka magmatikoak dira, baina desberdinak dira:

• Bolkanikoak: Sumendi-erupzioetan azaleraturiko magma hoztean eratzen dira. Kristalik ez dute edo oso txikiak dira, azkar solidotzen direlako. Adibideak: Lapilla eta Basaltoa.
• Plutonikoak: Lurraren barruan, astiro solidotzen dira. Kristalak handiak dira. Adibideak: Granitoa eta Sienita.

b) Izaki bizidunen hondakinetatik eratorritako arrokak

Izaki bizidunen hondakinak eraldatu ondoren sortzen dira. Aipagarrienak ikatza (landare-ondakinetatik) eta petrolioa (itsas organismoen eraldaketatik) dira.

c) Sedimentazio-arrokak

Beste arroken edo izaki bizidunen hondakinetatik sortzen dira. Bi prozesu nagusi daude:

• Detritikoak: Sedimentuak goragoko geruzen pisuak konprimitu edo trinkotu ondoren sortuak.
• Kimikoak: Uretan disolbatutako substantzia jakin batzuk hauspeatu ondoren sortuak.