Arnas aparatua: Anatomia, Fisiologia eta Arnasketa

1. Sarrera

Izaki bizidunok etengabe behar dugu energia. Oro har, mitokondrioetan gertatzen den arnasketa zelularraren bitartez eskuratzen dugu. Prozesua maila zelularrean aurrera joan dadin, oxigenoa ezinbestekoa da eta karbono dioxidoa produzitzen da; arnas aparatuak eskuratu edo kanporatu behar ditu bi gas horiek.

Arnas aparatua arnasketan parte hartzen duten organoen multzoa da, arnasbideez eta gas-trukea egiten duten organoez osatua. Bere funtzio nagusiak hauek dira:

• Aireko oxigenoa hartzea.
• Oxigenoa odolera eramatea.
• Odoleko karbono dioxidoa atmosferara kanporatzea.

Arnas aparatua gorputzaren barruan ezkutatzen da, haren azala ez lehortzeko.

2. Arnas aparatuaren anatomia

Arnas aparatua bi atal nagusitan banatzen da: arnasbideak eta birikak. Gasen trukean espezializatua dago eta sistema kardiobaskularraren beharra du bere funtzioa betetzeko.

2.1. Arnasbideak

Airea kanpotik barrura eramaten duten bideak dira:

• Sudur-hodiak: Airea berotu, hezetu eta iragazten dute. Usaimen-mukosa dute goialdean.
• Faringea (14 cm): Digestio-aparatuarekin partekatutako bidea da. Hiru atal ditu: nasofaringea, orofaringea eta laringofaringea.
• Laringea (4 cm): Ahotsaren sorreran parte hartzen du eta epiglotisaren bidez elikagaiak zintzur-hestera pasatzea eragozten du.
• Zintzur-hestea (Trakea): 13 cm-ko hodia, kartilagozko eraztunez osatua.
• Bronkioak eta bronkioloak: Biriketara airea bideratzen duten adarkadurak.
• Birika-albeoloak: Gas-trukea gertatzen den unitate funtzionalak.

2.2. Birikak

Bi organo arol dira, saihets-hezurrek babestuak. Eskuineko birikak hiru gingil ditu eta ezkerrekoak bi. Pleura izeneko mintz bikoitz batek inguratzen ditu.

3. Arnas aparatuaren fisiologia

Arnasketan lau fase gertatzen dira: aireztatzea, gas-trukea, gasen garraioa eta zelulen arteko trukea.

3.1. Aireztatzea eta gasen trukea

Aireztatzea arnasgora (aktiboa) eta arnasbehera (pasiboa) mugimenduen bidez egiten da. Gasen trukea albeoloetan gertatzen da, difusioaren bidez, presio-aldeak eraginda.

3.2. Gasen garraioa

• Oxigenoa: Gehienbat hemoglobinari lotuta garraiatzen da (oxihemoglobina).
• Karbono dioxidoa: Bikarbonato eran (% 70), karbohemoglobina gisa (% 20) edo plasman disolbatuta (% 10).

4. Arnasketa zelularra

Zelulek energia lortzeko prozesua da. Arnasketa aerobikoan (oxigenoarekin) glukosa eta oxigenoa erabiltzen dira ATP sortzeko. Oxigenorik ezean, hartzidura (anaerobioa) gertatzen da, azido laktikoa sortuz.

5. Arnasketa motak

Arnasketa diafragmatikoa teknika eraginkorra da: bizkarrean etzan, esku bat bularrean eta bestea sabelean jarri, eta arnasa poliki hartu sabela mugituz.

6. Ohitura osasungarriak

Aireztatu etxea, egin kirola eta saihestu tabakoa. Tabakoak nikotina, karbono monoxidoa eta alkitrana ditu, arnasbideak kaltetuz.