Odolaren Osagaiak eta Erantzun Immunea: Gida Osoa

1. Eritrozitoen osagaiak eta funtzioa

Eritrozitoak (zelula gorriak) odol-zelula ugarienak dira eta oxigenoaren garraiorako espezializazio maila altua dute:

• Egitura: Zelula bikonkaboak eta malguak dira, kapilar meheetatik igarotzeko gaitasuna ematen diena. Zelula helduek ez dute nukleorik ez organulurik (mitokondriarik ez), barruko espazio guztia hemoglobinari uzteko.
• Hemoglobina (Hb): Eritrozitoaren osagai nagusia. Proteina honek lau hemo talde ditu, eta bakoitzak burdin atomo bat (Fe²⁺) du. Burdin honi esker, oxigenoa (O₂) modu itzulgarrian lotzen da ehunetara eramateko.
• Mintza: Plasma-mintz erdi-iragazkorra dute, non odol-taldeak zehazten dituzten antigenoak (A, B, Rh) kokatzen diren.

2. Leukozitoen sailkapena

Leukozitoak edo zelula zuriak sistema immunitarioaren parte dira eta bi talde nagusitan banatzen dira zitoplasman dituzten granuluen arabera:

2.1. Granulozitoak (Polimorfonuklearrak)

• Neutrofiloak: Ugarienak (%60-70). Fagozitosia egiten dute bakterioen aurka.
• Eosinofiloak: Parasitoen aurkako defentsan eta erreakzio alergikoetan parte hartzen dute.
• Basofiloak: Histamina eta heparina askatzen dituzte, hantura-prozesuak bultzatuz.

2.2. Agranulozitoak

• Linfozitoak: Immunitate espezifikoa. B linfozitoak (antigorputzak sortu) eta T linfozitoak (zelula infektatuak suntsitu).
• Monozitoak: Odoleko zelula handienak. Ehunetara pasatzean makrofago bihurtzen dira patogenoak suntsitzeko.

3. Plaketak: Jatorria eta funtzioa

• Definizioa: Plaketak edo tronbozitoak ez dira zelula osoak, zitoplasma-zati txikiak baizik. Ez dute nukleorik.
• Jatorria: Hezur-muin gorrian sortzen dira, megakariozito izeneko zelula erraldoiak zatitzen direnean.
• Funtzioa: Hemostasian (odoljarioen kontrola) funtsezkoak dira. Odol-hodi bat apurtzean, hura estaltzeko plaketa-tapoia osatzen dute eta koagulazio-faktoreak aktibatzen dituzte fibrina-sarea sortzeko.

4. AB0 eta Rh odol-sistemak

Sistemak eritrozitoen gainazalean dauden antigenoen presentziaren arabera sailkatzen dira:

• AB0 Sistema: A antigenoa (A taldea), B antigenoa (B taldea), biak (AB taldea) edo bat ere ez (0 taldea) izatean datza. Gorputzak ez dituen antigenoen aurkako antigorputzak (Anti-A edo Anti-B) ditu plasman.
• Rh Sistema: D antigenoa badago Rh (+) da, eta ez badago Rh (-).
• Garrantzia: Transfusiotan ezinbestekoa da bateragarritasuna ziurtatzea. Bateragarria ez den odol bat ematean, aglutinazioa eta hemolisia (zelulen haustura) gertatzen da, shock-a edo giltzurruneko akatsa eraginez.

5. Anafilaxia eta shock anafilaktikoa

Anafilaxia erreakzio alergiko sistemiko, akutu eta oso larria da. Alergeno batekin (adibidez: liztor-iztenak, fruitu lehorrak) kontaktuan jartzean, erantzun immune neurrigabea aktibatzen da:

• IgE antigorputzak: B linfozitoek sortzen dituzte.
• Mastozitoen degranulazioa: IgEak mastozitoei lotzen zaizkie eta histamina kantitate itzelean askatzen dute.

Shock Anafilaktikoaren fase kritikoa

1. Baskodilatazio orokorra: Tentsio arteriala bat-batean jaisten da (hipotentsio larria).
2. Permeabilitate baskularra: Likidoa odol-hodietatik ehunetara pasatzen da, hantura eraginez.
3. Bihotz-gutxiegitasuna: Odola ez da behar bezala iristen organoetara.

Tratamendua: Premiazko tratamendua Adrenalina (Epinefrina) ematea da, baskokonstrikzioa eragiteko eta arnasbideak zabaltzeko.