Aleazioen gida: galdaketak, aluminioak eta kobrea
Wolframioa: Altzairu erramintetan erabiltzen da; partikula gogorrak eta urraduraren aurkako erresistentzia ematen du. Gogortasun eta tenperatura altuen aurkako erresistentzia berezgarriak dira.
Banadioa: Tenplagarritasuna eta gogortzea areagotzen ditu.
1.2. Galdaketak
Galdaketak karbonoaren edukia %1,76 gainditzen duten burdin-karbono aleazioak dira. Karbonoaz gain, beste elementu batzuk ere izaten dituzte: silizioa (Si), manganesoa (Mn), sufrea (S) eta fosforoa (P).
Galdaketa piezak molde bidez lortzeko erabiltzen da, arezko edo metalezko moldeetan.
Galdaketaren abantailak altzairuarekiko
- Fabrikazio errazagoa.
- Erresistentzia ona, higadurarekiko erresistentzia ona eta bibrazioak xurgatzeko gaitasun ona.
- Autolubrifikazio ezaugarriak eta altzairuaren aldean oxidazioarekiko erresistentzia hobea.
- Merkeagoak izateko joera.
- Tenplagarritasun ona.
Oinarrizko galdaketen artean bi mota daude:
Galdaketa grisa
Karbono edukia %2,4–5 eta silizioa %1,8–2,5 bitartean izaten dute.
Higadurarekiko erresistentzia handia, bibrazioak moteltzeko gaitasun ona eta erraz moldeagarria. Erraz mekaniza daitezke.
Aplikazioak: engranajeak, motor-blokeak, karkasak, kulatak, ...
Galdaketa zuria
Karbono gutxi eta silizio kantitate txikia (adibidez %1 ingurukoa) izaten dute.
Oso gogorra eta hauskorra da; ia mekanizaezina.
Aplikazioak: laminazio-zilindroak, burdinurtu xaflagarria.
Izendapena
Galdaketa grisa: FG25 UNE36111
Galdaketa nodularra (galdaketa grisa barruan): FGE70 UNE36118
2. Aleazio arinak eta ultra-arinak
Aluminioa, magnesioa eta titanioa dira aleazio arin ohikoenak. Jarraian aluminioari buruzko nabarmendutako ezaugarriak agertzen dira.
Aluminioaren propietateak
- Dentsitate baxua.
- Oxidazio eta korrosioarekiko erresistentzia ona.
- Fusio-tenperatura baxua.
- Malgutasun handia (harikortasun edo duktilitate handia).
- Abiadura handietan mekanizatzeko erraztasuna.
- Konduktibitate termiko ona.
- Erresistentzia/pisu erlazio ona.
Desabantailak
- Altzairuarekiko trakzio-erresistentzia txikiagoa.
- Elastikotasun txikia.
- Erresilientzia baxua.
- Gogortasun gutxi.
2.1. Aluminio aleazioak
Urtze-tenperatura baxua, moldaketarako egokiak. Malgutasun handia. Mekanizagarritasun ona eta eroankortasun termiko eta elektriko ona.
Izendapena: L-3xxx
2.2. Magnesio aleazioak
Dentsitate oso baxua eta muga elastiko baxua. Inguruko tenperaturan nekez deformatzen dira. Urtze-tenperatura baxua.
Erabilera: hegazkinak, misilak, ...
2.4. Titanio aleazioak
Dentsitate altuagoa baina muga elastiko handia. Fusio-tenperatura altuagoa.
Erabilera: medikuntzan, espazio-ibilgailuetan, ...
Izendapena: L30xx
2. Kobrezko aleazioak edo aleazio astunak
Kobrezko aleazioen barietatea handia da. Haien egituraren arabera ezaugarri tekniko desberdinak lortzen dira, eta beraz aplikazio askotan erabiltzen dira. Kobrea ondoko elementuekin aleatzen da: Zn, Sn, Al, Ni, Be, Si, Cd, Cr, …
Kobrea
Oso harikorra eta xaflagarria; malgua eta gogortasun txikia du. Berotan eta hotzetan forjatu eta laminatu daiteke. Tenperatura eta elektroeroankortasun ona du. Ingurunearekiko oso erresistentea eta industria elektrikoan oso erabilia.
Bere aleazio nagusiak: latoia eta brontzea.
Latoia
Cu eta Zn aleazioa. Gehienez %50eko zinka izan dezake; hori gainditzean, hauskorra bihurtzen da. Zinka gehitzeak ematen ditu:
- Erresistentzia mekaniko hobea.
- Mekanizazio ezaugarriak hobetu.
- Moldeagarritasuna hobetu.
Aplikazioak: malgukiak, apaingarriak, ...
Brontzea
Kobre eta eztainu (Sn) aleazioa. Zinka ez den beste metal batzuekin egindako aleazioek ere brontze izena hartzen dute.
Brontze arruntak
Eztainuaren kantitatea %5 eta %30 bitartekoa izaten da. Eztainu kopurua handitzean, galdagarritasuna, gogortasuna, sonoritatea eta hauskortasuna handitzen dira.
Aplikazioak: engranajeak, kojineteak, ...
Brontze bereziak
Eztainuaren eta beste elementu batzuk duten nahasketekin oso bereziak diren brontzeak lortzen dira.
Kobrezko aleazioen izendapenak
- C-0xxx Aleazio amak
- C-1xxx Kobreak
- C-10xx Moldaketarako kobreak
- C-11xx Forjarako kobreak
- C-2xxx Cu-Zn aleazioak
- C-3xxx Cu-Sn aleazioak
- C-4xxx Cu-Al aleazioak
- C-5xxx Beste Cu-aleazio batzuk
- C-6xxx Cu-Zn forjarako aleazioak
- C-7xxx Cu-Sn forjarako aleazioak
- C-8xxx Cu-Al forjarako aleazioak
- C-9xxx Beste Cu-forjarako aleazio batzuk