Chuletas y apuntes de Historia de Otros cursos

Sarrera

Lehen Mundu Gerra (1914-1918) ordura arteko gatazka beliko handiena izan zen, baliabide eta suntsipen maila ikaragarria eragin zuena.

Inperialismoa eta Gerraren Kausak

XIX. mendean, potentzia kolonialistek lehengaiak, eskulan merkea eta merkatuak lortzeko mundu osoan lurraldeak konkistatu zituzten. Gainera, herrialde independenteetan eragina eta inbertsio-aukerak bilatzeak ere tentsioak sortu zituen, eta horrek inperialismoen arteko lehia piztu zuen, gerra egiteko arrazoi nagusietako bat bihurtuz.

Gerraren Hasiera eta Aliantzak

Europan hainbat tentsio-gune zeuden XIX. mendearen bukaeran: Marokon (Frantzia eta Alemania), Bosnian (Austria eta Serbia), eta Balkanetan (1912-1913), Otomandar Inperioaren lurralde-galerengatik. 1914ko ekainaren... Continuar leyendo "Lehen Mundu Gerra: Kausak, Garapena eta Ondorioak" »

Liberalismo Politikoa

Liberalismo politikoa Antzinako Erregimenaren (Europako monarkia absolutistak, ekonomiaren feudalismoa eta gizarte estamentalak) aurrean sortu zen. Gizartean eragina izan zuten Ilustrazioaren ideiek eta parlamentarismoaren kontzeptuek, eta hauek monarkien boterea mugatzearen eta norbanakoen eskubideak bermatzearen aldekoak izan ziren. Liberalismo politikoaren printzipio nagusiak honako hauek izan ziren:

• Legearen aurrean berdintasuna: Legeek guztiei berdin aplikatu behar zaizkie, gizarte-klasea edozein dela ere.
• Norbanakoen eskubideak: Bizitza, askatasuna eta jabetza eskubide ezinbestekoak ziren.
• Oinarrizko askatasunak: Prentsa, elkarretaratze eta adierazpen askatasuna.
• Boterearen banaketa: Boterea hiru adarretan banatu behar

Euskeldun Batzokijaren Estatutuak (1894): Azterketa

Aztertu behar dugun testu hau Sabino Aranak 1894ean idatzitako Batzokiko Estatutua da, hau da, elkarte horren legedia. Testu historikoa dela esan dezakegu, lehen esan bezala 1894ean idatzia delako. Horrez gain izaera juridikoa du, estatutuko artikuluak agertzen baitira, eta eduki politikoa du. Azkenik testua batzokiko kideei zuzentzen zaiela esan dezakegu.

Elkartearen Definizioa eta Lema

Testuko lehenengo bi artikuluek elkartearen definizioa ematen dute, esanez elkartea EAJren menpe geratzen dela. 3., 4., 5., 6. eta 7. artikuluek Jaungoikua eta Lagizarra lemari buruzko datuak ematen dituzte, hitz bakoitza definituz. Azkenik, 8. artikuluak Euskal Herriaren osaerari buruz hitz egiten du.

Testuinguru

Sistema de Partidos Políticos

Sistema de partidos. Los partidos nacen para competir entre ellos como partes o sectores de un todo social, del que expresan su diversidad y diferencias. Hablamos de sistema de partidos para referirnos a la composición de este conjunto y a la pauta de relaciones que mantienen entre sí sus elementos integrantes. Dichos sistemas se distinguen por el número de partidos que contienen y por el formato que adoptan.

Factores que Explican la Diversidad de Partidos Políticos

Existen diversos factores que explican la diversidad de partidos políticos:

1. La existencia de divisorias o cleavages que expresan grandes diferencias en el seno de una sociedad. En cada sociedad se definen uno o varios ejes de conflicto: cuanto más

Iruzkina: Federico Echevarriaren hitzaldia

Sarrera

Testu historikoa, lehen mailakoa. Izaera: narratiboa. Edukiera: politiko-ekonomikoa. Egilea: indibiduala, Federico Echevarria, Euskal Ekoizleen Liga gidatu zuen enpresaria. Kontestu historikoa: Borboien berresarkuntzan, Maria Cristina Habsburgokoaren erregeordetzan, Alfontso XII.aren heriotzaren ondoren. Liberalak gobernuan. Testua Euskal Herriko industria iraultzailearen barnean. 1893ko abenduan Bilbon mitin bat egin zen, protekzionismoa defendatuz. Hartzailea: publikoa eta kolektiboa (gobernuari eta mitinean zeudenei). Ideia nagusia: gobernua konbentzitzea itun hispano-alemaniarra ez sinatzea.

Analisia

Lehenengo itun hispano-alemaniarra aipatzen da. Hau ekarriko zuena: Espainian librekanbismoa... Continuar leyendo "Bizkaiko industrializazioa eta langileen baldintzak Berrezarkuntzan" »

1917ko Krisia: Politika eta Gizartea

1917. urtean Espainiako Berrezarkuntza sistemak krisi sakona bizi izan zuen, hiru esparru nagusitan banatuta:

Krisi Politikoa

Ezegonkortasun politikoa nagusitu zen, etengabeko gobernu aldaketekin eta ustelkeria politikoarekin. Parlamentua denbora luzez bildu gabe egon zen. Testuinguru horretan, 1917ko uztailean, Lliga Regionalistak (nazionalista katalanistak) parlamentarien biltzarrera deitu zuen. Helburua Konstituzioaren erreforma bultzatzea eta txandakatze sistemarekin amaitzea zen. Lliga Regionalista gobernuan sartu bazen ere, eskatzen zituzten erreformak ez ziren onartu.

Krisi Soziala

Lehen Mundu Gerrako ondorioek Espainiako ekonomian eragin zuten, nahiz eta herrialdeak parte ez hartu. Esportazioak eta produkzioa... Continuar leyendo "1917ko Krisia eta Berrezarkuntza Sistemaren Amaiera" »

Espainiako Trantsizioa (1975-1982)

Frankismoa diktaduratik demokrazia liberalera igarotzeko Trantsizioa izenez ezagutzen den aldi historikoa 1975etik 1982ra luzatzen da, Francoren heriotzatik 1982ko hauteskundeetara arte.

Trantsizioaren hasiera eta aukera politikoak

Trantsizioaren lehen aldia (1975-1978) Francoren heriotzarekin hasi eta Konstituzioa ezartzearekin bukatu zen. 1970eko hamarraldian, Espainiako politika munduak hiru aukera zituen:

• Erregimenaren jarraipena
• Erreforma
• Haustura

Franco hil zenean, Joan Karlos Borboikoa errege izendatu zuten, eta Carlos Arias Navarro gobernuburu jarraitu zuen. Frankismoaren aurkako indarrek hainbat herri mobilizazio sustatu zituzten askatasun demokratikoak eta preso politikoentzako amnistia eskatzeko. Lan gatazkak... Continuar leyendo "Espainiako Trantsizioa eta Nazioarteko Integrazioa" »

Contexto y Causas de la Primera Guerra Mundial (1914-1918)

Causas Principales

• Crisis Marroquíes (1905 y 1911):
  • Primera Crisis (1905): Alemania, bajo el Káiser Guillermo II, buscó expandir su influencia, desafiando la presencia de Francia en Marruecos mediante un discurso de independencia marroquí.
  • Segunda Crisis (1911): Alemania consolidó su interés en África enviando un cañonero a Marruecos. Ante esta amenaza, Francia aceptó revisar el reparto colonial.
• Guerra de los Balcanes (1908-1913):
  • Primera Fase (1908): La revuelta de los Jóvenes Turcos debilitó al Imperio Otomano, facilitando la independencia de Bulgaria y la anexión de Bosnia por parte de Austria-Hungría.
  • Segunda Fase (1912-1913): La Liga Balcánica se enfrentó a Turquía, resultando

La Revolución Rusa y la Formación de la URSS

El Imperio Ruso a principios del siglo XX

A principios del siglo XX, el Imperio Ruso era un estado atrasado gobernado por una monarquía absoluta. El zar contaba con el apoyo de la nobleza y la Iglesia Ortodoxa.

Orígenes de la Revolución de 1905

El origen del movimiento revolucionario de 1905 se encuentra en dos factores principales:

• Crisis económica: Se acentuó en el Imperio Ruso por la debilidad de su poco desarrollado sector industrial y su dependencia económica del exterior.
• Guerra Ruso-Japonesa: Motivada por disputas territoriales, se saldó con la humillante derrota del ejército zarista.

La Revolución de 1917

Revolución de Febrero de 1917

La difícil situación del país favoreció el aumento... Continuar leyendo "Transformaciones del Siglo XX: Revolución Rusa, Entreguerras y Totalitarismos" »

Estatu Liberalaren Eraikuntza (1833-1874)

Fernando VII.aren heriotza eta liberalismoaren etorrera

Fernando VII.a hil ondoren (1833), Estatu liberala ezartzen hasi zen Espainian, liberalismo moderatua nagusituz. Antzinako Erregimeneko taldeek boterea mantendu zuten, eta gobernu-aldaketak, askotan, indarrez egiten ziren, hauteskunde-iruzurra ohikoa zelarik. Militarrek paper garrantzitsua jokatu zuten politikan ("ezpata handi"-en garaia).

Lehen Gerra Karlista (1833-1840)

Ondorengotza arazoak Lehen Gerra Karlista piztu zuen, liberalen (Isabel II.a babesten zutenak) eta antiliberalen (Karlos Maria Isidro babesten zutenak) arteko gatazka. Liberalek gerra irabazi zuten, eta Maria Kristina erregina alargunak gobernatu zuen Isabel II.aren izenean. Konstituzio... Continuar leyendo "Estatu liberalaren eraikuntza Espainian (1833-1874): Gerrak, foruak eta desamortizazioak" »