Variedades da Lingua Galega e Dialectoloxía

Otras lenguas extranjeras3,04 KB

Variedades da lingua

Históricas: cambios que se producen ao longo do tempo polo efecto da evolución natural da lingua. No caso do galego, distínguese o galego-portugués medieval ou o galego dos Séculos Escuros.

Niveis e estilos da lingua

  • Niveis da lingua: Determinados pola clase social dos falantes (nivel culto, popular ou vulgar).
  • Estilos da lingua: Rexistro formal, informal e xergas; están motivados polo contexto onde se utilice a lingua.
  • Xeográficas: Segundo o lugar de Galicia de onde proceda o falante.

Variedades dialectais

Bloque occidental

Comprende parte da Coruña e Pontevedra. O plural das palabras é en -ns. Teñen gheada. Seseo implosivo (lus) e tamén explosivo (soco, coser); na área bergantiñana non hai seseo. Terminación en -án. Plural das palabras agudas en -ns. Ti para a segunda persoa, en Pontevedra tu. O sufixo -des por -ndes, -is en Miño, -s na Coruña. (Este bloque divídese en fisterrán, bergantiñán e pontevedrés).

Bloque central

Interior da Coruña, interior de Pontevedra e parte de Lugo e Ourense. Ditongo -io. Masculino acabado en -ao e feminino en -á. Plural de agudas rematadas en -s. Presente de indicativo da segunda conxugación levan -i (colliches). Sufixo -des para a 5ª persoa. Dentro do bloque distínguense:

  • Mindoniense: esteña e seña para ser e estar. Grelo e raposo para cimón e golpe.
  • Lucu-auriense: demostrativo iste e pronome persoal il. Llelo/llo.

Bloque oriental

Lugo e Ourense, occidente de León, Zamora e Asturias. Ditongo oi, ui, u (noite, muito, muto). Conservación do u en palabras (cuatro). Secuencia ax (caxa, baxo). Terminación en -in (camín, padrín). Plural das palabras en -is. Plural das agudas rematadas en -l faise en -is.

  • Asturiana: avolo para avó, madria, l'amigo.
  • Ancaresca: a tónico palatizante.
  • Zamorana: ditongos io, ou coa súa ausencia (moito, muito, muto).

Palabras e os seus semas

  • Hiperónimo: nome do campo semántico.
  • Hipónimo: cada un dos elementos.
  • Cohipónimo: relacións entre ambos.

Diglosia e lingua estándar

Diglosia: no interior dunha sociedade, cada lingua desempeña diferentes funcións, o que contribúe a crear os conceptos de lingua dominada e lingua dominante.

Lingua estándar: variedade para as situacións que sexa común a todos os falantes.

Descargar

PDF Word HTML