Tipos de Empresa, Teorías Empresariais e Concentración
Formas xurídicas e tipos de empresa
Empresas individuais
Estas fórmulas tributan polo IRPF:
- Comunidade de Bens (C.B.): constituída por dous ou máis comuneiros que achegan bens ou industria en común mediante contrato privado. Teñen responsabilidade ilimitada. Existe C.B. cando a propiedade dunha cousa ou dereito pertence pro indiviso a varias persoas. Diferénciase da sociedade civil privada en que os comuneiros se agrupan para explotar ou administrar un ben, dereito ou patrimonio preexistente, sen a obriga estrita de achegar capital inicial monetario.
- Traballador Autónomo Economicamente Dependente (TRADE): aquel que percibe polo menos o 75% dos seus ingresos dun único cliente ou persoa física/xurídica.
- Emprendedor de Responsabilidade Limitada (ERL): modalidade na que o titular ten responsabilidade ilimitada sobre as súas débedas, agás pola exclusión legal da súa vivenda habitual baixo determinadas condicións.
Sociedades mercantís e cooperativas
- Sociedade de Responsabilidade Limitada (S.R.L. / S.L.): o capital está dividido en participacións sociais acumulables e indivisibles. Esixe escritura pública e inscrición no Rexistro Mercantil, cun capital social mínimo legal fixado historicamente en 3.005,06 € (ou 3.000 €). Tributa polo Imposto sobre Sociedades (IS).
- Sociedade Limitada Nova Empresa (SLNE): de 1 a 5 socios no momento da constitución, con capital comprendido entre 3.012 € e 120.002 €, dividido en participacións sociais, e tributación polo Imposto sobre Sociedades (IS).
- Sociedade Anónima (S.A.): constituída por 1 ou máis socios, con responsabilidade limitada ao capital achegado. Capital mínimo de 60.000 €, dividido en accións negociables, obriga de inscrición no Rexistro Mercantil e tributación polo IS.
- Sociedades Cooperativas (S. Coop.): unión de persoas para satisfacer necesidades ou intereses comúns socioeconómicos sen ánimo de lucro mercantil tradicional. Teñen responsabilidade limitada, réximes específicos autonómicos e destinan polo menos o 30% dos excedentes netos ao Fondo de Reserva Obrigatorio e ao Fondo de Educación e Promoción.
- Sociedades Laborais (S.A.L. / S.L.L.): sociedades nas que polo menos o 50% do capital pertence aos traballadores con contrato indefinido. Requírese un mínimo de 3 socios; o capital establécese a partir de 60.000 € dividido en accións (S.A.L.) ou 3.000 € en participacións (S.L.L.).
Teorías sobre a figura do empresario
- Teoría clásica e neoclásica (séculos XVIII-XIX - Adam Smith, David Ricardo e John Stuart Mill): identifica o empresario co propietario do capital que coordina os factores de produción, dirixe a actividade e asume o risco financeiro.
- Teoría do empresario-risco de Frank Knight (século XX): define o empresario como a figura que asume a incerteza e adianta o pagamento dos factores produtivos a cambio dun beneficio residual incerto como recompensa polo risco asumido.
- Teoría do empresario innovador de Joseph Schumpeter (século XX): considera o empresario como un axente innovador que xera monopolios temporais a través de novos produtos ou procesos ata a chegada de imitadores.
- Teoría da tecnoestrutura de John Kenneth Galbraith (século XX): nas grandes empresas complexas, a dirección recae nun órgano colexiado de profesionais especializados (a tecnoestrutura), con obxectivos propios que poden diferir dos accionistas.
- Empresario como descubridor de oportunidades (Israel Kirzner, século XX): destaca a importancia do estado de alerta permanente para detectar e explotar oportunidades de negocio non aproveitadas polo mercado.
- Teorías directivas actuais (séculos XX-XXI - Warren Bennis e outros): conciben o empresario como líder estratéxico que planifica, fixa obxectivos, xestiona recursos, organiza, motiva o persoal e controla os resultados.
Empresas multinacionais
Características e factores de expansión
As empresas multinacionais (EM) son unidades mercantís de grandes dimensións cunha empresa matriz que controla, dirixe e planifica a actividade das filiais exteriores, aproveitando economías de escala e avaliando os rendementos de forma conxunta.
Factores que impulsan a súa dimensión:
- Estreiteza e saturación dos mercados nacionais na procura de novas saídas comerciais.
- Control directo das canles de distribución internacional.
- Superación de barreiras proteccionistas ou arancelarias.
- Redución de custos de produción (acceso a man de obra e materias primas máis competitivas).
Fases, vantaxes e inconvenientes
Fases de internacionalización:
- Fase de exportación (directa ou indirecta).
- Fase de asociación (licenzas, contratos de franquía ou intermediación).
- Investimento directo no estranxeiro (creación de filiais propias ou sociedades de risco compartido).
Efectos positivos: impulso económico en países emerxentes, transferencia de tecnoloxía avanzada e creación de emprego directo e indirecto.
Inconvenientes: aproveitamento de normativas laborais e ambientais menos esixentes, repatriación de beneficios á matriz e risco de deslocalización.
Concentración e integración empresarial
Motivos e modalidades de concentración
A concentración e integración empresarial busca acadar economías de escala, reducir custos operativos, gañar poder de negociación fronte a provedores e competidores, e afrontar proxectos de investimento intensivos en capital.
Modalidades de integración societaria (con perda de personalidade xurídica de polo menos unha entidade):
- Fusión: unión de dúas ou máis empresas que se disolven para crear unha nova entidade conxunta.
- Absorción: unha sociedade asume o patrimonio doutra, que se extingue e intégrase na compradora. Tanto a fusión coma a absorción poden ser de carácter horizontal (mesmo sector e fase produtiva) ou vertical (distintas etapas da cadea de valor).
Participación financeira e control corporativo:
- Participación empresarial: compra de accións doutra entidade para acadar un control maioritario ou minoritario sen perda de personalidade xurídica.
- Holding: sociedade matriz que posúe máis do 50% das accións doutras filiais para exercer o control efectivo sobre os seus órganos de decisión.
- Oferta Pública de Adquisición (OPA) hostil: intento de toma de control dunha sociedade cotizada mediante a compra de accións sen a aprobación nin o consentimento do seu equipo directivo.
Estratexias de cooperación empresarial
A cooperación empresarial consiste nun acordo voluntario entre dúas ou máis firmas independentes para actuar conxuntamente e sumar forzas competitivas.
Tipoloxías de cooperación
- Cooperación produtiva: acordos orientados a abaratar custos de fabricación ou compartir riscos tecnolóxicos e produtivos.
- Cooperación comercial: compras conxuntas de subministracións e mercadorías para acadar descontos por volume, ou compartición de redes de venda.
- Cooperación tecnolóxica: acordos de cesión e explotación de patentes a cambio de royalties ou proxectos de investigación e desenvolvemento (I+D) conxuntos.
Outras fórmulas de cooperación interempresarial
- Joint venture: achega conxunta de capital para fundar unha nova sociedade que desenvolva unha actividade común e de risco compartido.
- Unión Temporal de Empresas (UTE): asociación temporal de empresas para desenvolver un proxecto específico de duración limitada.
- Agrupación de Interese Económico (AIE): sociedade mercantil que procura facilitar ou mellorar a actividade dos seus membros.
- Consorcio: estrutura formalizada para coordinar a execución de grandes proxectos comúns.
- Capital risco (Venture Capital): financiamento temporal concedido a pequenas e medianas empresas innovadoras con alto potencial pero elevado risco.
- Cártel: acordo colusorio secreto ou explícito entre competidores para fixar prezos ou repartirse cotas de mercado, restrinxido polos tribunais de competencia.