Nobela Ingelesa eta Frantsesa XVIII. Mendean: Richardson, Fielding, Prévost, Laclos, Sade, Cleland eta Sterne

gaia

pag. 47

Samuel Richardson (1689-1761)

Pamela (edo bertute saritua)

• Gutun-nobela.
• Pamela, neskamea, bere bertutea babestuz, nagusiarekin ezkonduko da.
• Ustez moralizatzailea, gizarte burgesetako emakumeak duen rol bakarra (ezkondu) azpimarratzen du.
• Richardsonen Pamelak sentimenduak landu zituen eta eragina izan zuen erromantizismoaren hasieran (Diderot, Rousseau, Goethe), baina laster parodia bidez erantzun azkarrak izan zituen.

Clarissa

• Gutun-nobela.
• Bortxatua den emakumea, ezkondu nahi ez eta baztertuta hiltzen dena.
• Bertute saririk gabe.

Sir Charles Grandison

• Gizonezkoen eredua.
• Pertsonaia lauak.
• Ezkontzaren apologia.
• Gutun-nobela.

Henry Fielding (1707-1754)

Shamela (Andrews andereñoaren bizipen apologia)

• Pamela lanaren parodia anonimoa (neska engainatzailea, gizona engainatua).
• Gutun-nobela.

Joseph Andrews

• Pamela nobelaren parodia.
• Don Kixote lanaren eragina.
• Literaturaren literatura: Pamelaren neba da, bere bertutea arriskuan dago eta Pamelak ere parte hartzen du.
• Laguntzailea eta benta, zeregin handikoak tramankuluan.

Tom Jones

• Gizonezkoaren eredu anbiguoa.
• Errealismoa eta sakontasun psikologikoa.
• Nobela pikareskoa.

Nobela erotikoa

Prévost (1697-1763)

Des Grieux zaldunaren eta Manon Lescaut-en historia

• Zaldunaren eta prostitutaren arteko maitasuna.
• Moralizatzailea (sexuak ezin du maitasuna oinarritu).
• Abentura sinesgaitzak, harrigarriak.
• Ilustrazioarekin lotuta (eztabaida filosofikoak eta burgesiaren agerpena).
• Lehen pertsonaren agerpena eta sentimenduetan sakontzea.

Laclos (1741-1803)

Harreman arriskutsuak

• Gutun-nobela.
• Gizarte talde baten suntsiketa psikologikoa, lan egiten ez duena.
• Perspektibismoa eta erregistro linguistikoak gutunen bidez.
• Objektibotasuna: ez dago moralik.
• Protagonistak: emakumezkoa mugak austen; gizonezkoa libertinoa, lizuna, amoral eta transgresorea, kideak lortu nahi dituena; baina amaieran, erromantikoak bezala, zorigaiztokoa da.

Sadeko markesa (1740-1814)

• Lanak era klandestinoan zabaldu ziren, batzuetan zalantzazkoak.

Justine: libertinoen eta lizunen esku geratzen den neska bertutetsua.

Julietteren historia: Justineren ahizpa, guztiz kontrakoa.

Filosofia apaingelan: nobela antzerki elkarrizketa gisa.

• Iraultza idealari buruzko filosofia.

John Cleland (1709-1789)

Fanny Hill

• Kritika soziala.
• Ironia.
• Estilo oso landua.
• Richardson/Fielding eztabaida.

Nobela esperimentala

Laurence Sterne (1713-1768)

Tristram Shandy (1. pertsona)

• Satira, aipamenduak.
• Literaturaren literatura.
• Zatikatua, denbora jausia, material heterogeneoak.
• Protagonistarik ez; narratzailea da protagonista.
• Adarkadak, miresmena baina oso kritikatua ere bai.
• Sentimenduen lana (erromantikoen aintzindaria).
• Hizkera axolagabea, batzuetan hiztegi zehatza, beste hizkuntzak...

Bidaia sentimentala Frantzian eta Italian zehar

• Protagonista: Tristram Shandyko pertsonaia.
• Maitasun abenturak.
• Batzuentzat, Tristram Shandyren epilogoa.
• Sentimentalismoaren parodia.