Makroekonomia: BPG, Nazio Errenta eta Politika Makroekonomikoak

Barne Produktu Gordina (BPG)

BPG: Herrialde batean eta denbora jakin batean kontsumitzen diren azken ondasunen eta zerbitzuen balioa da. Honela kalkulatzen da:

BPG_dmp = C + I + G + (X - M)

• C = Familia kontsumoa
• I = Enpresa inbertsioa
• G = Enpresaren gastuak
• M = Inportazioa
• X = Esportazioa

Diru Sarrera eta Errenten Metodoa

BPG_dfk = Soldatak + Alokairuak + Interesak + Enpresa etekinak = Herrialde batean eta denbora jakin batean azken ondasun eta zerbitzuak ekoizteko ordaindu dena.

BPG_dmp = BPG_dfk + Zeharkako zergak - Diru laguntzak

Nazio Produktu Gordina (NPG)

NPG_dmp = BPG_dmp + Espainiarrek atzerrian lortutako errentak - Atzerritarrek Espainian lortutako errentak

Nazio Errenta (NE)

NE = BPG_dfk

Biztanleriaren Errenta Erabilgarria (Guztiak)

Biztanleriaren Errenta Erabilgarria = NE - (Enpresa banatu gabeko etekinak + Zuzeneko zergak + Gizarte Segurantza kotizatu beharrekoa) + Transferentziak

Biztanleko Errenta Erabilgarria (Nirea)

Biztanleko Errenta Erabilgarria = Biztanleriaren Errenta Erabilgarria / Biztanleria totala

BPG: Definizioa eta Ezaugarriak

Definizioa: Herrialde baten eta denbora jakin batean kontsumitu diren azken ondasunen eta zerbitzuen balioa.

Ezaugarriak:

• Moneta bat erabiltzen da kalkulatzeko (€ edo $).
• Aitortutako jarduerak hartzen dira kontuan (Ekonomia ezkutua kanpoan geratzen da).
• Azken ondasun eta zerbitzuen balioak kontatzen ditu.
• Herrialde bateko mugen barruan ekoizten denaren balioa neurtzen du.
• Aldi batean ekoitzitakoa neurtzen du.

BPG neurtzeko metodoak

Balio Erantsiaren Metodoa

BPG = BEa + BEb + BEc + ... + BEz

Diru Sarrera eta Errenten Metodoa

BPG_dfk = Soldatak + Alokairuak + Interesak + Enpresa etekinak

Herrialde batean eta denbora jakin batean azken ondasun eta zerbitzuak ekoizteko ordaindu dena.

BPG_dmp = BPG_dfk + Zeharkako zergak - Diru laguntzak

BPG nominala eta erreala

• BPG erreala: Aurreko urteetako prezioak biderkatzen dira, inflazioaren eragina ezabatzeko.

Kontabilitate Nazionala

Gordina: NPG_dmp = BPG_dmp + Espainiarrek atzerrian lortutako errentak – Atzerritarrek Espainian lortutako errentak

Garbia: NPG_bmp = NPG_dmp – Amortizazioak (Kotxeen urte pasatzearen diru galera, adibidez)

Soldata gordina: Soldata bere horretan.

Soldata garbia: Zergak ordaindu eta gero enpresak ordaintzen duena.

Nazio Produktu Garbia faktore kostuetan: NPG_bfk = NPG_bmp – Zeharkako zergak + Diru laguntza ofizialak

Nazio Errenta = Soldatak + Alokairuak + Interesak + Enpresa etekinak

Errenta Pertsonal Erabilgarria: EPE = NE - (EBg + Z + GS) + tr

• NE: Nazio Errenta
• EBg: Enpresetan banatu gabeko irabaziak
• Z: Zuzeneko zergak (PFEZ: Pertsona Fisikoen Errenta Zerga)
• GS: Gizarte Segurantzaren ordainketa
• Tr: Transferentziak (Gobernuaren laguntzak)

Politika Makroekonomikoak

Definizioa: Estatuak ekonomia-jardueran esku hartzeko eta herrialdearen bilakaera ona errazteko hartzen dituen neurriei eta erabiltzen dituen tresnei politika makroekonomikoa deritze. Ekoizpenean, prezioetan eta enpleguan eragina izateko gobernuak martxan jartzen dituen neurriak dira, eta herritarrengan eragina dute.

Irizpideak

• Iraunkortasuna: Ekonomia-hazkundea areagotu egin behar da, baina ez edonola.
• Jasangarritasuna: Erabiltzen ditugun produktuetako asko gure ondorengoek ere ondo disfrutatu behar dituztela pentsatu behar dugu.

Motak

• Zerga-politika: Estatuak ekonomia-jarduera areagotzeko edo murrizteko xedez abian jarritako ekintzen multzoa da. Zergak eta gastu publikoak dira ekonomia-aldagaiak. Foru Aldundiak du eskumena neurriak hartzeko.
• Moneta-politika: Herrialdeko banku zentralak hartzen dituen neurrien multzoa da. Zirkulazioan dagoen diru-kantitatea eta diruaren prezioa dira ekonomia-aldagaiak. Europar Batasunak du eskumena neurriak hartzeko.
• Kanpo-politika: Estatuak beste herrialde edo ekonomia batzuekiko transakzioak kontrolatzeko egiten dituen esku-hartzeen multzoa da. Truke-tasak, inportazioak eta esportazioak dira ekonomia-aldagaiak. Europar Batasunak du eskumena neurriak hartzeko.
• Enplegu-politika: Prezioen egonkortasuna lortzea du xede, inflazioa kontrolatzeko. Funtzionarioen soldatan eragina ere dute eta ahulenen errentak osatzen dituzte. Prezioak eta soldatak dira ekonomia-aldagaiak. Estatuak du eskumena neurriak hartzeko.
• Egiturazko politika makroekonomikoa: Epe luzerako diren neurriak sartzen dira, urte batzuk geroago betetzen direnak.

Zerga Politika: Tresnak eta Eraginak

• Erabakiak hartzeko eskumena: Herrialde bakoitzak du, Euskadin Foru Aldundiak.
• Gobernuek sarrera-gastu publikoak, ekoizpena, prezioak, enplegu tasak eta biztanleriaren erreakzioa kontuan izaten dituzte.
• Tresnak:
  • Ahalmeneko zerga-politika: Gobernuek diru-sarreretan edo gastuetan eragina izateko aplikatzen dira.
    • Obra publikoetarako programak
    • Enplegu eta prestakuntza-planak
    • Transferentzia-programak
    • Zerga-tasen aldaketa
  • Egonkortzaile automatikoa: Ekonomia zikloaren hedapen eta atzeraldien arteko aldaketak errazteko erabiltzen dira.
    • Zerga proportzionalak
    • Zerga gehikorrak
    • Gizarte kotizazioak
    • Langabezi prestazioak
• Eraginak ekonomian:
  • Hedatzailea:
    • Gastu publikoak igo
    • Errenta erabilgarria igo
    • Kontsumoa/Inbertsioa igo
    • Eskari agregatua igo
    • Ekoizpena/Enplegua/Prezioak igo
    • Zergak jaitsi
  • Murriztailea:
    • Gastu publikoak murriztu
    • Errenta erabilgarria jaitsi
    • Kontsumoa/Inbertsioa jaitsi
    • Eskari agregatua jaitsi
    • Ekoizpena/Enplegua/Prezioak jaitsi
    • Zergak igo