Lurraren Barne-Beroa eta Egitura Geologikoa

Gradiente geotermikoa eta Lurraren barruko beroa

Lurraren barrualderantz tenperatura handitzeari gradiente geotermikoa deritzo. Gure planetaren sorreran, hiru prozesu nagusik bero handia sortu zuten:

• Meteoritoen talkak: Talkaren ondorioz sortutako energia zinetikoa energia termiko bihurtzen zen. Mila milioi urtean zehar, gutxi gorabehera, meteoritoen eraso bizia egon zen.
• Elementu erradioaktiboen desintegrazioa: Honen ondorioz, partikula subatomikoak sortzen ziren. Partikulek inguruko atomoekin talka egitean, energia termiko handiagoa sortzen dute. Garai hartan, mota horretako elementu erradioaktibo gehiago zeuden gaur egun baino.
• Dentsitate handieneko materialen dekantazioa (burdina): Lurra urtzen hasita zegoela, materialak nukleorantz dekantatzen hasi ziren. Dekantazioa hasi ondoren, askoz bero handiagoa sortu zen, burdina urtuak material harritsuak zeharkatzean sortzen zen marruskaduraren eraginez.

Lurraren osaera eta egitura

Lurra hiru geruza nagusitan banatzen da: lurrazala, mantua eta nukleoa.

Lurrazala

Geruza harritsu mehe eta solidoa da. Bi geruza mota daude, elkarren artean oso desberdinak:

• Azal kontinentala: 30 eta 70 kilometro arteko lodiera du. Kontinente-masak sortzen ditu eta, batez ere, granitoz osatuta dago. Eremu askotan, harri sedimentarioz eta kontsolidatu gabeko sedimentuz estalita dago bere gainazala.
• Azal ozeanikoa: 10 kilometroko lodiera du. Ozeanoen hondoak osatzen ditu, eta basaltoz eta gabroz osatuta dago.

Mantua

Geruza harritsua da eta lurrazalaren azpian dago, nukleoaren gainazaleraino (2.900 kilometroko sakoneraino). Peridotitaz osatuta dago ia osorik. Bi zati ditu:

• Goi-mantua: Lurrazalaren oinarritik 670 kilometroko sakonerara arteko zatia da.
• Behe-mantua: 670 kilometrotik nukleoaren gainazaleraino (2.900 km) iristen da. Behe-mantuak dentsitate handiagoa du; izan ere, 670 km-ko sakoneran presioa nahikoa da peridotitaren mineralak trinkotzeko.

Nukleoa

Metalez osatuta dago (% 85 burdina da). Nukleoak bi zati ditu:

• Kanpo-nukleoa: 2.900 km-ko sakoneratik 5.150 km-ra arteko zatia da eta likido egoeran dago. Uraren antzeko jariakortasuna du, eta konbekzio-korronte indartsuek astintzen dute. Korronte horiek sortzen dute Lurraren eremu magnetikoa.
• Barne-nukleoa: 1.220 bat km-ko erradioa duen esfera da, eta solido egoeran dago.