Llengües romàniques i gramàtica llatina: declinacions, conjugacions i verb SUM

Latín3,69 KB

Llengües romàniques

Llengües romàniques: castellà, català, gallec, portuguès, italià, occità (provençal), sard i retoromànic.

Funcions dels casos llatins

Nominatiu: subjecte o atribut amb el verb SUM.

Vocatiu: exclamació, sempre entre comes.

Acusatiu: complement directe (CD) o complement circumstancial de direcció (amb preposició).

Genitiu: complement del nom (CN), introduït per la preposició de.

Datiu: complement indirecte, amb la preposició a / per a.

Ablatiu: complement circumstancial (CC) amb preposició de lloc, o sense preposició de causa (per) o d'instrument (amb).

Enunciat i exemples

Enunciat: rosa, rosae; dominus, domini (masculí); templum, templi (neutre).

Present del mode indicatiu del verb SUM (ser): sum, es, est, sumus, estis, sunt.

Et: conjunció copulativa. Conjugació de la i.

In: preposició d'ablatiu («en»), complement circumstancial de lloc.

Aposició del subjecte: sintagma nominal que va entre comes, que anomena i dona informació sobre la paraula anterior.

Cum: preposició d'ablatiu («amb»).

Bonus, bona, bonum: -us, -a, -um.

Segona declinació

Masculí: -us, -er, -ir (singular); -i, -orum (plural).

Neutre: -um, -a (singular i plural).

Verbs: present i pretèrit imperfet

Present: amo, habeo, rego, audio; amas, habes, regis, audis; amat, habet, regit, audit; amamus, habemus, regimus, audimus; amatis, habetis, regitis, auditis; amant, habent, regunt, audiunt.

Pretèrit imperfet: amabam, habebam, regebam, audiebam; amabas, habebas, regebas, audiebas; amabat, habebat, regebat, audiebat; amabamus, habebamus, regebamus, audiebamus; amabatis, habebatis, regebatis, audiebatis; amabant, habebant, regebant, audiebant.

Dos grans grups de la tercera declinació

a) Temes en consonant: són aquelles que tenen el genitiu singular amb més síl·labes que el nominatiu singular. També anomenades imparisil·labes (ex.: rex, regis; flumen, fluminis).

b) Temes en vocal -i-: són aquelles que tenen el genitiu singular amb el mateix nombre de síl·labes que el nominatiu singular. També anomenades parasil·labes (ex.: hostis, hostis; mare, maris).

Rex (S): rex, rex, regem, regis, regi, rege. (P): reges, reges, reges, regum, regibus, regibus.

Flumen (S): flumen, flumen, flumen, fluminis, flumini, flumine. (P): flumina, flumina, flumina, fluminum, fluminibus, fluminibus.

Hostis (S): hostis, hostis, hostem, hostis, hosti, hoste. (P): hostes, hostes, hostes, hostium, hostibus, hostibus.

Mare (S): mare, mare, mare, maris, mari, mari. (P): maria, maria, maria, marium, maribus, maribus.

Mode indicatiu: futur simple

Verb SUM: ero, eris, erit, erimus, eritis, erunt.

1a conj. AMO: amabo, amabis, amabit, amabimus, amabitis, amabunt.

2a conj. HABEO: habebo, habebis, habebit, habebimus, habebitis, habebunt.

3a conj. REGO: regam, reges, reget, regemus, regetis, regent.

4a conj. AUDIO: audiam, audies, audiet, audiemus, audietis, audient.

Ell será.

Descargar

PDF Word HTML