Larruazaleko Asaldurak: Psoriasia, Dermatitisak eta Guruinen Funtzioak

Asaldurak Keratinizazioan eta Psoriasia

Epidermisaren berrikuntza arruntari eragiten dioten asaldurak dira.

Psoriasia

• Azkatadun eritemak, atzealde gorrixka baten gainean jarritako ezkata-xafla zuriekin.
• Buru-larruazalean, ukondoetan, belaunetan eta gorputz-adarren kanpoko aldean agertu ohi dira.
• Gorputzaren azalera guztiari eragin diezaioke.

Sebo-guruinaren Egitura eta Anatomia

Sebo-guruinak guruin exokrinoak dira eta seboa esaten zaion material koipetsua jariatzen dute; material honek larruazala eta ilea lubrikatzen ditu.

Egitura eta Anatomia

• Zenbait lobuluk osatzen du. Zelula epitelial ugarik osatzen du eta jarduera mitotiko handia dute.
• Eremu sakonenean modu aktiboan banatzen dira, eta gorantz doazen heinean, lipido tantak jasotzen dituzte zitoplasman, iragazte-hoditik gertu desintegratzeko, lipido sintetizatuak askatuz.
• Zati-jariatzailetik folikuluarekin lotu arte zabaltzen da.

Dermatitisa eta Ekzemak: Definizioa eta Faseak

Hanturazko gaixotasuna da, ezkatatsua eta pluriginosoa, akutua edo kronikoa, eta hainbat kausak eragiten dute.

Ekzemaren Faseak

Fase Akutuak

• Eritema eta Edema Fasea: Basodilatazioa gertatzen da, eritema bihurtzen da eta iragazkortasun baskularra aldatzearen ondorioz edema gertatzen da.
• Besikulazio-Fasea: Likidoa pilatzen da zelula arteko espazioen artean, barrunbe txikiak osatuz, eduki akuosoko besikulak.
• Exudazio-Fasea: Besikulak apurtzen dira, eta larruazalaren gainazalean edukia uzten dute.

Fase Kronikoak

• Zarakarrak Sortzeko eta Inkrustatzeko Fasea: Exudatua kondentsatu egiten da zarakar txikiaz eratuz.
• Eritema eta Eskatatze Fasea: Exudazioa areagotu egiten da ia desagertu arte, azala gorrituta agertzen da, gainazal distiratsuarekin, eta askatzea hasten da.
• Likenifikazio-Fasea: Pruritoa edo azkura agertzen da, batzuetan oso bizia, eta hazkatzera behartzen du.

Fase hauen iraupena desberdina da.

Izerdi Guruinaren Morfologia eta Egitura

2 zati ditu:

• Izerdi-glomerulua: Hodien zati harilkatu bat da, eta dermis sakonean edo hipodermisean dago.
• Izerdi-hodia: Izerdi-glomeruluaren luzapena da, eta gorantz doan heinean, bere baitan kiribiltzen da eta pixkanaka handitzen du diametroa.

Sebo-guruinak: Definizioa eta Banaketa

Sebo guruin exokrinoak dira eta sebo esaten zaion material koipetsua jariatzen dute; material honek larruazala eta ilea lubrikatzen ditu. Ile folikuluei ageri zaizkie; horien dentsitatea handiagoa da aurpegian, erdialdean, bularrean, bizkarraren goialdean eta buru-larruazalean. Horrek azaltzen du zergatik agertzen diren sebo-guruinen patologiak (seborrea eta aknea) eremu jakinetan; guruinen ugaritasunagatik, hain zuzen.

Seboaren Funtzioak

Animaliengan babes-funtzioa du klima-aldaketaren aurrean, baita nola baiteko usain-boterea ere, eta hori erabilgarria da sexu-ekarpenaren ikuspegitik.

Gizakiaren Funtzioak

• Babestea: Deshidratazioa eragozteko larruazal-oztopoa da eta larruazala lubrikatzen du.
• Larruazalaren xurgapena erregulatzea.
• Jarduera fungiestatikoa eta bakterioestatikoa.
• Larruazala emultsionatzea: Emultsio epikutaneoaren zatia da. Emultsio honek atzeratu egiten ditu zehartzaroaren fisiologiak, eta babesa ematen du eguzki-erradiazioen aurrean.

Izerdi Guruin Motak

2 izerdi guruin mota daude: ekrinoak eta apokrinoak.

• Izerdi Guruin Apokrinoak: Ile-folikuloan amaitzen da iragazte hodia dutenei esaten zaie.
• Ekrinoak: Jariakina zuzenean larruazalaren azalera jariatzen dutenei.

Jariaketa desberdintasunak direla eta, hein batean, kokapenak direla eta desberdintzat hartu behar dira.

Izerdi Ekrinoaren Funtzioak

• Iraizte-funtzioa: Toxinak kanporatzean datza, odol-plasmaren iragazketaren bidez, izerdi-glomeruluaren mailan. Ondoren, xurgatzea izaten da iraizte-hodian.
• Tenperatura Erregulatzeko Funtzioa: Funtzio garrantzitsuena gorputzeko beroa erregulatzea da. Gizakia homeotermoa da eta 37ºC-tan erregulatzen du tenperatura, ez da 0,5ºC baino gehiago, ez gorantz, ez beherantz.
• Beste Funtzioak:
  • Hidratazio korneoaren parte hartzen du, azido laktiko, urea eta aminoazido ugari baitu.
  • B erradiazio ultramoreen iragazketan parte hartzen du, azido ukranikoa duelako.
  • Propietate antiseptikoak eta antifungikoak ditu, pH azidoari eta inmunoglobinei esker.

Izerditze-Motak

Izerditze Termikoa

Tenperaturaren gorakada eragiten duen estimuluari ematen zaion izerditze-erantzuna da. Tenperatura erregulatzearen arduraduna da. Hori baldintza basaletan (hau da, geldirik egotean) gerta daiteke eta izerdiak metabolismo basalak sortutako beroa deusestatzen du modu ikusezinean. Larrialdi termikoa (kanpoan gehiegizko beroa edo muskulu lana) daudenean ere gerta daiteke, eta perspirazio sumagaitza benetakoa. Barruko beste kausa batzuek ere jar daitezke, sukarrak edo gaixotasun jakin batzuek.

Izerditze Psikikoa edo Emozionala

Emozio-estresaren, antsietatearen, beldurraren, minaren eta abarren ondoren, izerditze bizia izaten da, bereziki ahurretan, oinazpietan, besapeetan eta kopetan. Ez du zerikusirik bero-estimuluekin eta izerditze hotza sortzen da, larruazaleko hodiak zabaldu gabe.

Kontaktuak Eragindako Dermatitis Alergikoa

Ekzema mota horretan, substantzia kimiko jakin baten aurreko sentzibilizazio-mekanismoa dago beti.

Agerpen Faktoreak

Alergia-mekanismoa garatzen denez, bizitasuna aldatu egingo da faktore hauen arabera:

• Alergenoaren sentsibizazio-maila.
• Alergenoaren kontzentrazio-maila.
• Ukipen-denbora.
• Eragindako larruazalaren lodiera.

Produktuak

• Detergenteak, lixibak, garbiketarako gomazko eskularruak.
• Objetuak edo apaingarriak: nikelezkoa.
• Ileko tintea…

Hiperkromiak: Melasma eta Orinak

Melasma

• Sintomak: Kolore horixka arreko orbanak, inguru ireki eta ertz garbidunak (haurdunaren maskara ere esaten zaio) kopetan, masailetan, betazaletan, goiko ezpainetan eta kokotsean agertu ohi da gehien.
• Agerpen Faktoreak: Melanozitoen hiperfuntzionamendua (hormona- eta argi-estimulazioak eragina) haurdunaldiaren, desoreka endokrinoen, nutrizio-faktoreen, faktore genetikoen eta estresaren ondorioz.

Orinak

• Sintomak: Kolore arre argiagoko eta ilunagoko makulak. Azala laua eta ongi mugatua da. Aurpegian eta eskuen atzealdean agertzen dira.
• Agerpen-faktoreak: Epidermisarako melaninaren gainkargak. Haurtzarotik garatzen da, eguzkiak eragindakoa, helduaroan agertzen da, eguzkiaren eraginpean egondako eremuetan.

Akromiak: Albinismoa eta Bitiligoa

Albinismoa

Gorputz osoan eta gorputzaren gune batean ager daiteke.

• Sintomak: Erabat eragindakoan, larruazal arrosa argia, flavismo kapilarduna (lasto itxurako ile horia) eta azazkal hauskorrak. Arraroa da partziala: orban akronikoak, ile koloregabeekin.
• Agerpen Faktoreak: Melaninaren sorkuntzaren gabezia, tirosinasaren jarduera ezak eragina.

Interes Estetikoko Pigmentazio-Aldaketak

Zehartzaroko Pigmentazioak

Larruazalaren zahartze-prozesuan sortutako pigmentazioak dira.

• Larruazaleko Zeinuak: Orban edo makula txiki horixka-arreak agertzen dira, puntu-formakoak, lentikularrak edo handiagoak; pixkanaka-pixkanaka hartzen dira bai neurrian, bai kopuruan, eta kolore gehiago nabarmentzen da.
• Asalduraren Izaera: Pigmentu-asaldurak dira, larruazalaren zahartzea. 40-50 urteen bueltan agertzen dira.

Fotosentzibilizazioak Eragindako Hiperkromia

Eguzkian egon ondoren sortutako pigmentazio-asaldurak dira, aurretiaz substantzia fotosentsibilizatzaile batekiko larruazala sentsibilizatu ondoren agertzen dena.

• Larruazaleko Zeinuak: Arre koloreko orbanak, substantzia ematen den eremuan (kanpoko-jatorrikoak direnean), orokorrak, berriz, irentsitakoan agertzen direnean.
• Asalduraren Izaera: Sendagaiak, elikagaiak, substantzia kimikoak eta kosmetikoak (lurrinak) eragindakoak.