Inorganikako konposatuak: oxidoak, hidruroak eta haluroak

Enviado por Comunidad Xuletas y clasificado en Química

Escrito el en euskera con un tamaño de 6,8 KB

Elementu eta oxidazio‑egoerak

Metalak eta egoera oxidatzaileak:

  • Zinka (Zn), kadmioa (Cd) +2
  • Kobre (Cu), merkurioa (Hg) +1, +2
  • Urrea (Au) +1, +3
  • Burdina (Fe), kobaltoa (Co), nikela (Ni) +2, +3
  • Platinoa (Pt), iridioa (Ir) +2, +4
  • Kromo (Cr) +2, +3, +4
  • Mangano (Mn) +2, +3, +4, +6, +7

Ez‑metalak eta egoera oxidatzaileak:

  • Fluoro (F) -1
  • Kloru (Cl), bromo (Br), iodo (I) +1, +3, +5, +7
  • Oxigenoa -2
  • Sufrea (S), selenioa (Se), telurioa (Te) -2, +2, +4, +6
  • Nitrogenoa (N) -3, +1, +2, +3, +4, +5
  • Fosforo (P), artesenikoa (As), antimonioa (Sb) -3, +1, +3, +5
  • Karbonoa (C), silizioa (Si) -4, +2, +4
  • Boroa (B) -3, +3
  • Hidrogenoa (H) -1, +1

Oxido basikoak

Oxido basikoak: oxigenoa eta metala erreakzionatzean sortzen diren elikagai inorganikoak.

Adibidez: Cu2O izendapen sistematikoa: kobre(I) oxidoa (kobre monoxidoa). CuO izendapen sistematikoa: kobre(II) oxidoa (tradizionala: óxido cúprico, euskaraz: oxido kuprikoa).

Oxido azidoak

Oxido azidoak: oxigenoa eta ez‑metala elkartzean sortzen dira.

Adibidez: N2O3. Izendapen sistematikoa: dinitrogeno trioxidoa. Stock‑sistema: nitrogeno(III) oxidoa. Izendapen tradizionala: anhidrido nitrosoa.

Hidruro metalikoak

Hidruro metalikoak: metalekin sortzen diren hidruroak.

Adibidez: AlH3. Izendapen sistematikoa: aluminio trihidruroa. Stock izendapena: aluminio(III) hidruroa. Izendapen tradizionala: hidruro aluminikoa edo aluminio hidruroa.

Hidrogeno‑haluroak

Hidrogeno‑haluroak: hidrogenoa eta ez‑metala (halogenoa) elkartzean sortzen dira.

Adibidez: HF izen tradizionala: hidrogeno fluoruroa (gas fasean). Beste halogenoak: HCl, HBr, HI.

Hidruro molekularrak

Hidruro molekularrak: hidrogenoa eta ez‑metala duten konposatu kobalenteak.

Adibidez: CH4. Izendapen sistematikoa: karbono tetrahidruroa. Izendapen tradizionala: metano.

Gatzen adibidea

Adibidez: AlCl3. Izendapen sistematikoa: aluminio trikloruroa. Stock izendapena: aluminio(III) kloruroa. Izendapen tradizionala: kloruro aluminikoa edo aluminio kloruroa.

Elementu eta oxidazio‑egoerak

Metalak eta egoera oxidatzaileak:

  • Zinka (Zn), kadmioa (Cd) +2
  • Kobre (Cu), merkurioa (Hg) +1, +2
  • Urrea (Au) +1, +3
  • Burdina (Fe), kobaltoa (Co), nikela (Ni) +2, +3
  • Platinoa (Pt), iridioa (Ir) +2, +4
  • Kromo (Cr) +2, +3, +4
  • Mangano (Mn) +2, +3, +4, +6, +7

Ez‑metalak eta egoera oxidatzaileak:

  • Fluoro (F) -1
  • Kloru (Cl), bromo (Br), iodo (I) +1, +3, +5, +7
  • Oxigenoa -2
  • Sufrea (S), selenioa (Se), telurioa (Te) -2, +2, +4, +6
  • Nitrogenoa (N) -3, +1, +2, +3, +4, +5
  • Fosforo (P), artesenikoa (As), antimonioa (Sb) -3, +1, +3, +5
  • Karbonoa (C), silizioa (Si) -4, +2, +4
  • Boroa (B) -3, +3
  • Hidrogenoa (H) -1, +1

Oxido basikoak

Oxido basikoak: oxigenoa eta metala erreakzionatzean sortzen diren konposatuak.

Adibidez: Cu2O (kobre(I) oxidoa, kobre monoxidoa) eta CuO (kobre(II) oxidoa, oxido kuprikoa).

Oxido azidoak

Oxido azidoak: oxigenoa eta ez‑metala elkartzean sortzen dira.

Adibidez: N2O3 — izendapen sistematikoa: dinitrogeno trioxidoa; Stock: nitrogeno(III) oxidoa; tradizionala: anhidrido nitrosoa.

Hidruro metalikoak

Adibidez: AlH3 — izendapen sistematikoa: aluminio trihidruroa; Stock: aluminio(III) hidruroa; tradizionala: hidruro aluminikoa.

Hidrogeno‑haluroak

Halogenoekin sortzen diren hidruroak: HF, HCl, HBr, HI. Adibidez HF: hidrogeno fluoruroa.

Hidruro molekularrak

Hidrogenoa eta ez‑metalak ematen dituzten konposatu kobalenteak. CH4: karbono tetrahidruroa — tradizionala: metano.

Gatzen adibidea

AlCl3: aluminio trikloruroa (sistematikoa); aluminio(III) kloruroa (Stock); tradizionala: kloruro aluminikoa / aluminio kloruroa.

Elementu eta oxidazio‑egoerak

Metalak eta egoera oxidatzaileak:

  • Zinka (Zn), kadmioa (Cd) +2
  • Kobre (Cu), merkurioa (Hg) +1, +2
  • Urrea (Au) +1, +3
  • Burdina (Fe), kobaltoa (Co), nikela (Ni) +2, +3
  • Platinoa (Pt), iridioa (Ir) +2, +4
  • Kromo (Cr) +2, +3, +4
  • Mangano (Mn) +2, +3, +4, +6, +7

Ez‑metalak eta egoera oxidatzaileak:

  • Fluoro (F) -1
  • Kloru (Cl), bromo (Br), iodo (I) +1, +3, +5, +7
  • Oxigenoa -2
  • Sufrea (S), selenioa (Se), telurioa (Te) -2, +2, +4, +6
  • Nitrogenoa (N) -3, +1, +2, +3, +4, +5
  • Fosforo (P), artesenikoa (As), antimonioa (Sb) -3, +1, +3, +5
  • Karbonoa (C), silizioa (Si) -4, +2, +4
  • Boroa (B) -3, +3
  • Hidrogenoa (H) -1, +1

Oxido basikoak

Oxido basikoek oxigenoa eta metalak konbinatzean sortzen diren konposatu tipikoak dira (adibidez Cu2O, CuO).

Oxido azidoak

Oxigenoa eta ez‑metalek ematen dituzte; adibidez N2O3 (dinitrogeno trioxidoa, nitrogeno(III) oxidoa, anhidrido nitrosoa).

Hidruro metalikoak

Metalekin eratzen diren hidruroen adibidea: AlH3 — aluminio trihidruroa / aluminio(III) hidruroa / hidruro aluminikoa.

Hidrogeno‑haluroak

HF, HCl, HBr, HI bezalako konposatuak; HF = hidrogeno fluoruroa.

Hidruro molekularrak

C, B, N, P, As, Sb bezalako ez‑metalekin sortzen diren hidruroak; CH4 = karbono tetrahidruroa (metano).

Gatzen adibidea

AlCl3: aluminio trikloruroa — aluminio(III) kloruroa — tradizionala: kloruro aluminikoa.