Ingurumenaren Kudeaketa, Atmosfera eta Klima: Gida Osoa

Ingurumenaren Kudeaketa (Ekokudeaketa)

Helburua garapen iraunkorra lortzea da. Horretarako, hainbat tresna erabiltzen dira:

• I+G+B (Ikerketa, Garapen Teknologikoa eta Berrikuntza): Ingurumenerako onuragarriak diren teknologien sustapena.
• Legedia: Ingurumena babesteko araudiak ezartzea.
• Ingurumen-heziketa: Ingurumenaren zaintzari buruzko kontzientziazioa.
• Lurraldearen antolamendua: Ingurumenaren ezaugarrien araberako lurzoruaren erabilera.
• IIE (Ingurumen Inpaktuaren Ebaluazioa): Proiektu bat egin aurretik egiten den azterketa.
• Ekoeraginkortasuna: Kutsadura gutxitzen duten enpresei ematen zaien errekonozimendua.

Arrisku Faktoreak

• Arriskugarritasuna: Fenomeno bat toki eta denbora jakin batean gertatzeko probabilitatea (arrisku-mapen bidez adierazten da).
• Esposizioa: Arriskupean dauden pertsona edo ondasunen kantitatea.
• Zaurgarritasuna: Arrisku egoera batek eragin dezakeen kaltea (0-1 bitarteko eskalan neurtua).

Ingurumena Ikertzeko Teknologiak

• Teledetekzioa: Objektuei buruzko informazioa urrunetik lortzeko teknika (sateliteak edo hegazkinak).
• GPS (Global Positioning System): Sateliteen bidez objektuen posizio zehatza ezagutzeko sistema.
• SIG (Informazio Geografikorako Sistema): Lurraldearen informazioa kudeatu eta grafikoki adierazteko programa informatikoak.

Atmosferaren Egitura

• Troposfera: Beheko geruza da. Lurrazaletik igorritako beroak berotzen du.
• Estratosfera: Ozono geruza du; bertan tenperaturaren inbertsioa gertatzen da.
• Mesosfera: Estratopausatik mesopausarainoko geruza; tenperatura jaitsi egiten da.
• Termosfera (Ionosfera): Osagaiak ionizatuta daude; aurora polarrak gertatzen dira.
• Exosfera: Atmosferako azken geruza, dentsitate oso baxukoa.

Atmosferaren muga-geruzak

1. Tropopausa (10-15 km)
2. Estratopausa
3. Mesopausa

Atmosferaren Funtzioak

1. Iragazki babesgarriak

Ionosferak izpi elektromagnetikoak xurgatzen ditu. Ozono geruzak, berriz, bi motatako uhinak xurgatzen ditu:

• Ultramoreak: Mutazioetatik babesten gaituzte.
• Infragorriak: Berotegi-efektuan parte hartzen dute.

2. Klimaren erregulazioa

• Albedoaren eragina: Planetak islatzen duen eguzki-energiaren ehunekoa.
• Berotegi-efektu naturala: Atmosferako gasei esker, batez besteko tenperatura 15°C-koa da.

Klima Motak

• Klima ozeanikoa: Tenperatura-alde txikiak eta prezipitazio ugari.
• Klima mediterraneoa: Uda lehor eta beroak; prezipitazio urriak.
• Klima subdesertikoa: Prezipitazio oso urriak (adibidez, Bardeetan).
• Trantsizioko klima: Tarteko balioak (Arabako Lautadan).
• Mendiko klima: Prezipitazio ugari eta negu hotzak.

Fenomeno Meteorologikoak

• Urakanak (zikloi tropikalak): Ozeano beroetan sortzen diren zurrunbiloak. Erdigunean ("begian") eguraldi ona izaten da.
• Tanta hotzak: Txorro-korrontea apurtzean sortutako depresio hotzak; ekaitz eta txingor gogorrak eragiten dituzte.