Industria Iraultza: Artilea, Kotoia, Lurrun Makina eta Trenbideak

Informática y Telecomunicaciones3,17 KB

1. Artilea eta kotoia

Artil tradizionalaren produkzioa gora egin zuen apurka-apurka XVIII. mendean. Artil produktoreek, merkatariek... ez zuten nahi kanpotik iritsitako kotoizko oihalen lehiarik. Horregatik, parlamentuak kotoizko oihalen erabilera debekatzeko dekretuak promulgatzea lortu zuten. Kotoizko oihalak Indiatik inportatzeko debekuak, ordea, bizkortu egin zuen Britainia Handiko kotoi industriaren garapena. Baina, barruko aurkari bat sortu zen, debekatutako oihalak Britainia Handian bertan sortzen hasi zirelako.

Irutako eta ehundako makinak

Oihalgintzaren mekanizazioa ia mende osoan garatutako prozesua izan zen. Berritasun teknikoek ekarri zuten oihalen produkzioaren eta teknikaren aldetik. Jon Kay-k anezka egaliarteko eusgailua asmatu zuen. Haria urritu eta horren prezioak gora egin zuen. 1765ean, James Hargreavesek Spinning Jenny asmatu zuen, erraz egiteko zen irutako makina, eskuz erabili eta leku txikia behar zuena. 1779an, Edmund Crompton-ek irutako bitar makina bat asmatu zuen, mule izenekoa.

Eusgailu berriak, kostuaren eta dimentsioen eraginez, lagungarriak izan ziren etxeko industria desagertzeko eta fabrikak sortzea eragin zuten. Irutako makina handiak eta obak ziren. Hasieran eskuek haria gutxi zuten, haria oihalaren sobran zegoen. Desorekak horiek andiagotu egin behar izan zuen eskuen kopurua, eusgailu mekanikoa sortu zen.

2. Energia eta lurrun makina

Industria modernoaren funtsezko ezaugarrietako bat gizakiarena ez den energia erabiltzea da. Makinak egon arren, produkzioa muga oso estuetan geldituko zen. Lurrun makina asmatu eta aplikatu zen manufakturaren eta fabrikaren arteko distantzia ez zen gainditu. James Wattek ordura arte energiaren arloan izandako berrikuntzarik garrantzitsuena izan zen. 1800eko hamarkadan, halako makinen erabilera orokortu egin zen eta aldi berean, erraztu eta hobetu egin ziren hasierako modeloak.

Burdina eta ikatza

XVIII. mendearen hasieratik, ikatza burdina galdatzeko eta lantzeko erabili zen. Ingalaterrako industrializazio prozesuen ezaugarrietako bat izan zen, burdina eta ikatza erabiltzea. Industria siderurgikoak sustatu eta eduki egin zuen Britainia Handiko industrializazioa eta merkatu ornitu zituen industrietarako merkantziek eta oinarrizko ekipamenduak. 1830etik aurrera, Britainia Handiko uharteetan trenbide linak instalatu ziren.

Garraioen iraultza

Garraioen iraultza estu lotuta egon zen lurreko eta itsasoko garraioan lurrun makina erabiltzearekin. Bentako aldaketa trenbidea iristean gertatu zen. 1835etik 1900era bitarteko aldiari trenbidearen aroa deritzo. Stephensonek, 30 tonako tren makina bat orduko 7 km-ko abiaduran ibiltzea lortu zuen, 1814an. Lehen trenbide lina Britainia Handikoa izan zen. Gero beste errialdak zituzten Europako erdialdetik aurrera.

Trenbideen eraikuntza bentako sektore ekonomikoa izan zen. XIX. mendeko kapitalismoa fabrikek, bankuek eta trenbideek osaturiko hirukoan oinarritzen zen. Trenbideak merkatuak eta nazioak lotzeko tresna bihurtu zen. Lurruna nabigazioan aplikatzearen ondorioz, tona kopuru handiko ontziak egin zituzten. Suezko kanala eta Panamako kanala ireki ziren.

Descargar

PDF Word HTML