Iberiar Penintsulako Erliebea eta Kostaldeko Ezaugarriak

1. Barne-mendilerroak eta Arro Sedimentarioak

b)- Barne-mendilerroak: Erdialdeko Sistema eta Toledoko mendiek osatzen dute. Era Tertziarioan osatu ziren.

• Erdialdeko Sistema garaiagoa da. Mendilerro nabarmenenak: Somosierra, Guadarrama, Gredos, Peña de Francia eta Gata dira.
• Toledoko mendiak ez dira hain garaiak. Mendilerro garrantzitsuena Guadalupe da.

c)- Barneko arro sedimentarioak: Era Tertziarioan eratu ziren. Paramoz, landazabalez eta aldapaz eratutako erliebea da.

• Paramoak: Egitura lauak eta garaiak dira, kareharrizko estratu gogorrez osatuak. Higadurak U formako haranak eratu ditu.
• Landazabalak: Ibaiek zeharkatutako lautada uhinduak dira.
• Aldapak: Paramoen eta landazabalen arteko eremu inklinatuak dira.

Iparraldeko goi-lautadako arroa hegoaldekoa baino altuagoa da (800-850 m) eta uniformeagoa. Hegoaldeko arroa baxuagoa da (500-700 m).

2. Iberiar Goi-lautadaren Ertz Menditsuak

Era Tertziarioan eratu ziren, Iberiar goi-lautadako blokeak altxatu zirenean.

1. Galizia-Leongo mendigunea: Material paleozoikoak ditu. Garaiera txikiko mendi biribilduak eta faila askok ebakita agertzen dira.
2. Kantauriar mendikatea: Bi zati bereizten dira: mendebaldeko aldea (Asturiasko mendigunea) eta ekialdeko aldea (Kantauriar mendikatea, batez ere kareharrizkoa).
3. Iberiar sistema: Tarteko mendikatea da, Era Tertziarioan eratua. Mendilerro nabarmenenak: Moncayo, Picos de Urbión eta Cebollera.
4. Sierra Morena.

3. Kanpokaldeko Sakonuneak eta Mendikateak

3.1. Sakonuneak: Ebro eta Guadalquivirreko sakonuneak dira, Era Tertziarioan sortuak.

• Ebroren sakonunea: Pirinioekiko paraleloa. Itsasoko eta kontinenteko materialak ditu.
• Guadalquivirreko sakonunea: Mendikate Betikoekiko paraleloa. Hasieran itsasoarekiko lotura zuen, gero albufera eta, azkenik, padura bihurtu zen.

3.2. Kanpokaldeko mendikateak: Pirinioak, Euskal mendiak, Kataluniako kostaldeko mendikatea eta Mendikate Betikoak dira (Alpetar orogenian eratuak).

4. Iberiar Penintsulako Kostaldeko Erliebea

Iberiar penintsulako kostak nahiko zuzenak dira, Galiziakoak izan ezik.

4.1. Kostako erliebearen formak

• Lurmuturrak: Kostaren irtengune handiak.
• Golkoak eta badiak: Itsasoak kostan egiten dituen irtenguneak.
• Itsaslabarrak: Itsasertzeko malkarrak.
• Hondartzak: Eremu lau eta aldapa gutxikoak.
• Itsasadarrak, padurak, albuferak eta tonboloak dira beste forma garrantzitsu batzuk.

5. Balear eta Kanariar Uharteak

5.1. Balear uharteak

Mediterraneoko bi mendikate alpetarren arteko kate-maila dira. Mallorca, Eivissa eta Formentera Mendikate Subbetikoetatik datoz, eta Menorca Kataluniako kostaldeko mendikatearekin lotuta dago.

5.2. Kanariar uharteak

Jatorri bolkanikoa dute eta Era Tertziarioan sortu ziren. Kostaldea erupzio bolkanikoen ondorioz aldatu da.