Historia da lingua galega: orixe, evolución e literatura medieval

Resumen

O documento repasa a orixe románica do galego, a súa situación precaria durante a Idade Moderna e os movementos culturais que o acompañaron, como o Renacemento, o Barroco e o Neoclasicismo. Tamén explica o Prerrexurdimento e o Rexurdimento e introduce conceptos como bilingüismo e diglosia. Por último, presenta a prosa e a lírica medievais galego-portuguesas.

Puntos clave

O galego é unha lingua románica que xorde da fragmentación do latín.
A mediados do século XIII desenvólvese o galego-portugués, que chega a ser moi poderoso dentro de España.
Tras o descubrimento de América (1492) e a vitoria de Isabel a Católica, o galego sufre represalias e unha situación precaria nos séculos XVI, XVII e XVIII.
O Rexurdimento é o movemento de recuperación da lingua galega (1863 ata 1916).
Bilingüismo individual e social son conceptos clave; a diglosia implica o emprego alternativo de dúas linguas a un mesmo nivel social.
Na lírica medieval distínguense as cantigas de amigo, as cantigas de amor e as de escarnio e maldicir.

Ponte a prueba

Historia do Galego

O galego é unha lingua románica, xa que a súa orixe xorde dos dialectos nos que se fragmenta o latín. Ao principio, esta lingua era relegada dos ámbitos sociais, xa que predominaba o latín. A mediados do século XIII, empezouse a desenvolver o chamado galego-portugués. Despois, os nobres empezan a usala e vólvese unha lingua moi poderosa dentro de España.

Os Séculos Escuros

Co descubrimento de América (1492) dá comezo a Idade Moderna, que se estende ata a Revolución Francesa (1789). O galego estivo nunha situación precaria durante os séculos XVI, XVII e XVIII. Todo sucede pola loita pola coroa entre Xoana a Beltranexa e Isabel a Católica; ao vencer esta última, toma graves represalias contra o galego. Despois, nos séculos XVI e XVII, mantívose coa política imperialista dos Austrias e, no XVIII, reforzouse coa dos Borbóns.

Movementos Culturais

Renacemento: Xurdiu en Italia nos séculos XV e XVI. Supuxo o triunfo da cultura grecolatina como modelo.
Barroco: Desenvólvese durante os séculos XVII e XVIII. Caracterízase pola abundancia de adornos e curvas. En Galicia houbo un gran esplendor arquitectónico.
Neoclasicismo: A finais do século XVIII, triunfa a razón sobre o sentimento e vólvese ás formas clásicas.

Prerrexurdimento e Rexurdimento

Prerrexurdimento

Comeza entre os anos 1808 e 1863. Contexto histórico: Guerra da Independencia. Os franceses entran en Galicia en 1809, pero foron expulsados cinco meses despois, e establécese un réxime absolutista pouco despois.

O Rexurdimento

O Rexurdimento é o movemento de recuperación da lingua galega (1863 ata 1916).

Conceptos Lingüísticos e Literarios

Bilingüismo e diglosia

Emprego alternativo de dúas linguas a un mesmo nivel social:

Individual: Capacidade dunha persoa para expresarse nos dous idiomas indistintamente.
Social: Capacidade dunha comunidade para empregar as dúas linguas a un mesmo nivel social.

Prosa Medieval

Prosa galego-portuguesa: Narrativa, ciclo artúrico.
Prosa galega: Ciclo troiano, haxiográfico, historiografías.

A Lírica Medieval

Cantigas de amigo: Orixináronse na Idade Media. Definición: son poemas na boca dunha muller namorada; fala nela da súa paixón amorosa.
Cantigas de amor: Poema de contido amoroso onde un namorado expresa a súa fidelidade e admiración pola dama. A súa orixe procede dos trobadores provenzais.
Escarnio e maldicir: Son poemas nos que o poeta critica a sociedade do seu tempo. Teñen orixe na cançó provenzal. Sátiras: políticas, sociais, sexuais, xograrescas e morais.

Preguntas frecuentes

Cal é a orixe do galego?

O galego é unha lingua románica que xorde dos dialectos nos que se fragmenta o latín. A mediados do século XIII desenvólvese o chamado galego-portugués.

Que son as cantigas de amigo?

Son poemas na boca dunha muller namorada, na que se expresa a súa paixón amorosa. Orixináronse na Idade Media.

Que é o Rexurdimento?

É o movemento de recuperación da lingua galega, que se desenvolve entre 1863 e 1916.