Infinitivo conxugado, verbos irregulares, perífrases e sintaxe en galego
Resumen
O documento explica o infinitivo conxugado galego, os seus casos de uso e os casos nos que non se pode empregar. Recolle tamén unha táboa de verbos con participio regular e irregular, as perífrases verbais segundo o seu valor, e as funcións sintácticas básicas. Por último, trata o acento diacrítico, os usos do pronome «se» e os tipos de oracións subordinadas.
Puntos clave
- O infinitivo conxugado (ou persoal) ten formas para cada persoa: camiñar, camiñares, camiñarmos, camiñardes, camiñaren.
- Úsase cando o infinitivo ten distinto suxeito ao verbo principal, cando vai antes do verbo con preposición ou cando está separado del por certa distancia.
- Non se usa cando o infinitivo é verbo auxiliar dunha perífrase ou cando vai inmediatamente despois do verbo principal ou separado só por unha preposición.
- Algúns verbos teñen participio regular e outro irregular, como pagar (pagado/pago) ou salvar (salvado/salvo).
- As perífrases verbais expresan acción rematada, non rematada, obrigación, futuridade, inicio, probabilidade ou desiderativo.
- O pronome «se» pode ser reflexivo, recíproco, pasivo reflexo ou impersoal.
Infinitivo Conxugado
O infinitivo conxugado (ou persoal) presenta as seguintes formas:
- Camiñar, beber, vivir
- Camiñares, beberes, vivires
- Camiñarmos, bebermos, vivirmos
- Camiñardes, beberdes, vivirdes
- Camiñaren, beberen, viviren
Casos de uso
- Distinto suxeito: Cando o infinitivo e o verbo principal teñen distinto suxeito. Exemplo: Convenceuno para iren xuntos de pesca.
- Suxeito antes do verbo: Cando o infinitivo ten o mesmo suxeito ca o verbo principal, pero vai antes del (case sempre precedido de preposición). Exemplo: Ao saírmos ás oito da tarde, chegamos a destempo.
- Distancia entre verbos: Cando o infinitivo ten o mesmo suxeito ca o verbo principal e vai despois deste, pero a certa distancia. Exemplo: Puxéronse a pintar o cuarto ese en vez de deitárense cedo.
Casos nos que non se pode usar
- Verbo auxiliar: Cando o infinitivo é verbo auxiliar dunha perífrase verbal. Exemplo: Temos que volvernos de contado.
- Suxeito inmediato: En xeral, cando o infinitivo ten o mesmo suxeito ca o verbo principal e vai inmediatamente despois del ou só separado por unha preposición. Exemplo: Esquecéstesvos de pechar a porta.
Verbos: Regulares e Irregulares
| Infinitivo | P. Regular | P. Irregular |
|---|---|---|
| Ascender | Ascendido | Acceso |
| Bendecir | Bendecido | Bendito |
| Calmar | Calmado | Calmo |
| Cansar | Cansado | Canso |
| Chocar | Chocado | Choco |
| Coller | Collido | Collo |
| Comer | Comido | Comesto |
| Enxugar | Enxugado | Enxoito |
| Espertar | Espertado | Esperto |
| Fartar | Fartado | Farto |
| Fichar | Fichado | Ficho |
| Gastar | Gastado | Gasto |
| Limpar | Limpado | Limpo |
| Maldicir | Maldicido | Maldicido |
| Nacer | Nacido | Nado |
| Pagar | Pagado | Pago |
| Prender | Prendido | Preso |
| Resolver | Resolvido | Resolto |
| Salvar | Salvado | Salvo |
| Tinguir | Tinguido | Tinto |
| Torcer | Torcido | Torto |
Perífrases Verbais
- Acción rematada: Acabo de chegar de viaxe, deixa de queixarte, non sei se darei comido todo isto, levo feito moi ben.
- Acción non rematada: Están a falar todo o día, leva a estudar dende as seis, segue a chover moito.
- Valor obrigatorio: Hai que varrer, tes que volver outro día, tes que pagar.
- Futuridade: Hoxe imos camiñar máis do que pensades, han de acabar por entendelo, estamos para abrir un negocio.
- Acción que comeza: Empezou a nevar, botou a correr, debeu enchorar.
- Probabilidade ou dúbida: Case seguro que han de aprobar, eles ben o deben de saber, pareceunos que a comida podía chegar.
- Desiderativo e terminador: Que non saber por que o dixo; finalmente acabaron por aceptar o trato, deixei de vir por aquí no verán.
Preposicións e Sintaxe
Preposición: Grupo de palabras invariables que serven de enlace entre dous elementos nunha oración. Exemplo: mesa de carballo.
Locucións prepositivas: Varias palabras das que polo menos unha é preposición. Cumpren as mesmas funcións ca estas.
Funcións sintácticas básicas
- Suxeito: Quen realiza a acción.
- Predicado: O que se di do suxeito.
- Complemento Directo (CD): Recibe directamente a acción.
- Complemento Indirecto (CI): Recibe o beneficio ou prexuízo da acción.
- Complemento Circunstancial (CC): Indica lugar, tempo, modo, etc.
- Atributo: Aparece con verbos como ser, estar ou parecer.
- Complemento Axente: Quen realiza a acción nunha oración pasiva.
Acento Diacrítico
O acento diacrítico permite diferenciar palabras con distinta función ou significado:
- ás (ala) vs as (artigo/pronome)
- bóla (esfera) vs bola (peza de pan)
- cá (conxunción) vs ca (conxunción)
- cómpre (é necesario) vs compre (merque)
- é (verbo ser) vs e (conxunción)
- máis (cantidade) vs mais (conxunción)
- pór (poñer) vs por (preposición)
- só (adverbio/adxectivo) vs so (preposición)
O Pronome "Se"
- Reflexivo: A acción recae sobre o propio suxeito (ex: Xoán lávase).
- Recíproco: A acción faise entre dous ou máis suxeitos (ex: Xoán e Pedro escríbense).
- Pasiva reflexa: Hai suxeito paciente e o verbo vai en 3ª persoa (ex: Os perfumes extráense das plantas).
- Impersonal: Non hai suxeito (ex: Aquí trabállase moito).
Tipos de Subordinadas
- Adxectiva: Funciona como un adxectivo e complementa un substantivo. Exemplo: O libro que merquei é interesante.
- Substantiva: Funciona como un substantivo (pode ser CD, suxeito ou atributo). Exemplo: Aprobar será fácil.
Descargar
PDF Word HTMLPreguntas frecuentes
Cando se usa o infinitivo conxugado en galego?
Úsase cando o infinitivo ten distinto suxeito ao verbo principal, cando vai antes del con preposición ou cando, tendo o mesmo suxeito, aparece a certa distancia do verbo principal. Non se emprega cando é auxiliar dunha perífrase ou vai inmediatamente despois do verbo principal.
Cal é a diferenza entre «máis» e «mais»?
«Máis» indica cantidade, mentres que «mais» é unha conxunción adversativa. O acento diacrítico serve para distinguir ambas as palabras segundo a súa función.
Ponte a prueba
Tarjetas de repaso
Pulsa una tarjeta para ver la respuesta.
Test
Preguntas generadas con IA a partir del documento: comprueba las respuestas con el texto.