Gizakia, Animalia Kulturala: Gizartearen Bilakaera eta Eskubideak

1. Gizakia eta gizartea

1.1. Gizakia animalia kulturala da

Gizakia munduan orientatzeko gai da eta arriskuei aurre egiteko konfiantza branatzen du. Mundua gizakiak sortu du, gauzak asmatzeko eta gauzei aurre hartzeko gaitasunari esker.

1.2. Gizabanakoaren eskubideak

Gizaki bakoitza bakarra eta pertsona da, errespetua zor zaion norbait. Aro modernoak gizabanakoaren eskubideak eta askatasunak lortu ditu. Gizabanako oro eskubide batzuen jabe da.

1.3. Ideia politiko nagusiak

Liberalismoa: gizabanakoa jabe da bere buruaren gainean, eta gizartea ez da gizabanakoen multzo soila baino, gizon-emakumeek denboran zehar sortutako ondasunak eta zerbitzuak elkarrekin trukatzeko leku bat baita.

Indibidualismo altruista: jendea ez da jendetasunik gabeko indibidualismoaren eta kolektibismoaren artean orbaindu behar.

2. Gizakiaren izaera: filosofoen ikuspegiak

2.1. Aristoteles

Aristotelesek dioenez, gizakia berez gizartekoa da, eta gizartearen bidez jasotzen duen kultura. Gabeziaz eta premiaz osatutako izaki bat da, eta gizartearen baitan baino ez ditu asetu bere beharrak. Prosperitatea eta zoriona lortzeko gai da. Arrazoimenaren bidez ongia eta gaizkia bereizi ditzake.

2.2. Hobbes

Hobbesen ustez, gizakia berez egoista eta gaiztoa da. Borrokan ari da etengabe, eta agintari irmo eta absolutu bat egongo ez balitz, gerra etengabea egongo litzateke. Bulkada natural bakarra du: bizirik irautea eta bere burua babestea.

2.3. Rousseau

Rousseauren arabera, gizakia xaloa eta bakartia da, baina gizartea da txarra egiten duena. Gizakia baldintza batzuk betetzen badira ona izango litzateke: gizarte antolamendu berdintasunezkoa izatea eta oso jendetsua ez izatea.

3. Antropologia kulturala eta gizarte motak

Antropologia kulturalak giza taldeen bizimodua eta bizimodu horietako bakoitzaren bilakaera aztertzen ditu: mitoak, erritualak eta senidetasun, bizikidetza edoborroka harremanak.

3.1. Lehen gizarteak: eiztariak eta biltzaileak

Berdintasunezko gizarteak ziren. Lortutakoa denen artean banatzen zuten. Trebetasun handiko gizona izaten zen buruzagia.

3.2. Nekazaritza-gizarteak

Nekazaritza hasi zenean, soberakinak zeuden eta ustiapena gordetzen zen. Eizea bigarren mailako jarduera bihurtu zen. Tribuko buruzagiak baliabideak eta ondasunak gordetzeko eta biltzeko botere handia zuen. Gizarteak ierarkietan antolatuta zeuden.

3.3. Estatu sortu berriak

• Botere zentralizatua egotea.
• Gizartea maila desberdinetan banatuta egotea.
• Funtzioak argi eta garbi banatuta egotea.
• Ondasunak batzuen artean berdintasunik gabe banatuta egotea.
• Hiri-garapena egotea.
• Kultura-garapen handia egotea.