Garantías exigibles en la contratación del sector público: provisional, definitiva y global
Garantías exigibles en la contratación del sector público
Funciones e tipos: As garantías teñen como obxectivo asegurar o éxito do procedemento de contratación, disuadir aos licitadores da retirada injustificada das súas ofertas (garantía provisional) e cubrir á Administración en caso de incumprimento o cumprimento defectuoso do contrato adjudicado (garantía definitiva).
Regulación: arts. 95-104.
Tipos: provisional, definitiva e global.
Garantía provisional (art. 103)
Durante a tramitación do procedemento. Destinatarios: licitadores e futuro adjudicatario. Obxectivos: para o licitador, responder do mantemento das súas ofertas ata a adjudicación do contrato; para o adjudicatario, responder do cumprimento das obrigas formais impostas polo art. 151.2. O importe é decidido polo PCAP, pero non poderá exceder do 3% do orzamento do contrato.
Extinción: automática e devolución ao licitador.
- Para os licitadores rexeitados: "inmediatamente despois da adjudicación do contrato".
- Para o licitador futuro adjudicatario: será retida "hasta que proceda a constitución da garantía definitiva".
Finalidade: asegurar o mantemento da oferta ata a adjudicación do contrato.
Garantía definitiva (arts. 95-102)
- Destinatarios (art. 95.1): futuro adjudicatario.
- Momento de constitución (arts. 99.1 e 151.2): no prazo de 10 días concedido ao seleccionado para que acredite estar ao corrente nas obrigas tributarias e da Seguridade Social e constitúa esta garantía.
- Importe (art. 95.1): 5% do importe de adjudicación, excluído o IVE. No PCAP pode engadirse unha garantía complementaria de ata o 5% do importe de adjudicación (máximo 10% do prezo do contrato), entón importe de adjudicación = prezo do contrato (excluíde o IVE).
Responde da correcta execución do contrato e, en concreto, de: gastos e indemnización de danos e prexuízos causados pola mora do contratista; das penalidades impostas ao contratista por execución defectuosa ou mora imputable a este; e da incautación da garantía definitiva cando se resolva o contrato por causa imputable ao contratista.
Efectos da non constitución: decaemento da oferta seleccionada e notificación ao elixido non lugar.
Cando a modificación do contrato implique variación do seu prezo, a contía da garantía deberá reaxustarse para que garde a debida proporción co novo prezo. A Administración ten preferencia sobre calquera outro acreedor, calquera que sexa a natureza do crédito e o título do que derive.
A execución satisfactoria do contrato, rematado o prazo de garantía, non resultando responsabilidade para o contratista, ou pola resolución do contrato sen culpa do contratista, .
Garantía global (art. 98)
O empresario poderá constituír garantía global para afianzar as responsabilidades que poidan derivarse da execución de todos os contratos que celebre coas AAPP.
Importe: como mínimo, o 5% do importe de adjudicación do contrato. O PCAP pode fixar un importe maior.
Requisitos para contratar cos suxeitos do sector público
I. Subjetivos (arts. 54-84)
Existencia e acreditación: condición de existencia (arts. 54-56) e de acreditación (art. 72).
Art. 54 LCSP: Só poderán contratar co sector público as persoas naturais ou xurídicas, españolas ou estranxeiras, que teñan plena capacidade de obrar, non estean incursas en prohibición de contratar e acrediten a súa solvencia económica, financeira e técnica ou profesional o, nos casos en que así o exixa esta Lei, se encontren clasificadas. Os empresarios deberán contar cunha habilitación empresarial ou profesional que, no seu caso, sexa exixible para a realización da actividade ou prestación que constitúe o obxecto do contrato.
Requisitos:
- Indiferencia subjetiva: persoa natural ou xurídica, con capacidade de obrar, sen prohibición de contratar, e con solvencia económica, financeira, técnica e profesional; exixencia de clasificación en determinados supostos.
- Habilitación técnica ou profesional: aptitude legal para o exercicio da profesión de que se trate e contar con medios persoais e técnicos suficientes para desempeñalos.
II. Capacidade de obrar
Positivos:
- Persoa física: D.N.I./N.I.F. e certificado de inscrición no Rexistro Mercantil, ou persoa xurídica.
- Adecuación estatutaria (art. 57.1): só poden ser adjudicatarios de contratos relativos a prestacións comprendidas dentro dos fins fixados nas normas da entidade.
Acreditación (art. 72.1):
- Escritura de constitución.
- Estatutos ou acto fundacional.
- Inscrición da escritura e estatutos no Rexistro público.
Personalidade xurídica: requisito imprescindible.
Sociedades civís: do art. 54, que sexa persoa física ou xurídica e reúna os requisitos. Se a sociedade conta con personalidade xurídica inclúese como entidade que pode contratar coas AAPP. Ao ser de natureza civil hai que atender ao que dispón o Código Civil, co cal, aquelas en que os pactos entre os socios se fagan públicos teñen personalidade xurídica propia independente de cada socio. Pero basta con manifestar a intención de contratar en nome da sociedade coa AAPP para dicir que existe e ten personalidade xurídica propia. Aínda que as sociedades civís non son inscribibles necesariamente en ningún rexistro público, non cumpre cun dos requisitos para adquirir a personalidade.
Comunidades de bens carecen de personalidade xurídica e non poden celebrar contratos administrativos. Só a LCSP admite a excepción das UTE's.
Empresas comunitarias (art. 58)
- a) Existencia (art. 58): terán capacidade para contratar co sector público as empresas non españolas de Estados membros da UE que se atopen habilitadas para realizar a prestación. Cando a lexislación do seu Estado exixa autorización especial ou a pertenza a determinada organización, deberán acreditar que a cumpren.
- b) Acreditación da capacidade de obrar (art. 72.2): esixe a súa inscrición no rexistro procedente de acordo coa lexislación do Estado onde están establecidas, ou mediante a presentación dunha declaración xurada ou un certificado, nos termos que se establezan nas disposicións comunitarias de aplicación.
Empresas non comunitarias
- a) Existencia (art. 44): dun informe de Misión Diplomática Permanente española; dun documento de reciprocidade (o Estado de procedencia da empresa admite a participación de empresas españolas na súa contratación pública); dunha sucursal aberta en España; designación de apoderados/representantes para a contratación pública e inscrición no rexistro mercantil español.
- b) Acreditación (art. 61.3): informe da Misión Diplomática Española do Estado ou da Oficina Consular onde radique o domicilio da empresa.
III. Prohibicións de contratar
Art. 60: 6 prohibicións xenéricas e 5 específicas. Encontrarse nunha delas impide ás empresas contratar cos entes do sector público. A Mesa de Contratación comprobará a súa concorrencia á hora de examinar a documentación presentada polo licitador.
- a) Xenéricas: situación concursal (estar en concurso ou insolvencia noutro procedemento); non estar ao corrente no cumprimento das obrigas tributarias ou coa Seguridade Social; falsedade na declaración responsable ou ao acreditar capacidade e solvencia; e incompatibilidades do persoal ou cargos electivos das Administracións. A condena fixada por sentenza.
- b) Específicas: ser declarado culpable da resolución dun contrato público; infrinxir unha prohibición para contratar; incorrer en prohibición de contratar da LGS ou da LGT ou a retirada indebida de candidatura nun procedemento de adxudicación; incumprir unha condición especial de execución do contrato.
UTE's (Unións Temporais de Empresarios). Art. 59
Poderán contratar co sector público as que se constitúan temporalmente ao efecto, sen que se formalicen mediante escritura pública ata que se efectúe a adjudicación do contrato a seu favor. Os empresarios que concorran agrupados en UTE's quedarán obrigados solidariamente e deberán nomear un representante único con poder para exercitar os dereitos e cumprir as obrigacións que do contrato se deriven ata a extinción.
Estes deberán indicar os nomes e circunstancias dos que a constitúan, a participación de cada un e a asunción do compromiso de constituírse formalmente en UTE en caso de resultar adjudicatarios. A duración coincide coa do contrato, logo extínguese. Sexa cal sexa o número de empresarios, presentarán unha soa proposición, quedando prohibida a presentación por libre.
IV. Solvencia (arts. 74-82)
Condicións mínimas de capacitación económico-financeira, técnica e profesional que manifestan a habilidade dos licitadores para a execución satisfactoria do contrato, e que deben acreditar ante a mesa de contratación para que as súas proposicións sexan valoradas, sempre que demostren que dispoñen de tales medios para a execución do contrato. É un exame do licitador, non da súa oferta, que se verificará posteriormente á adjudicación.
Existen dúas fases de valoración no procedemento: de solvencia e de adjudicación. Pode obterse esta con medios externos (art. 52: subcontratación, etc.) ou dos medios doutras entidades citados no art. 63, sempre que se demostre que o licitador disporá dos medios necesarios para a execución do contrato, e debe ser acreditada ante o órgano de contratación.
Acreditación da solvencia económica e financeira (art. 74)
Declaración axeitada de entidades financeiras ou seguro de indemnización por riscos profesionais. Contas anuais inscritas no rexistro correspondente. Declaración sobre o volume xeral ou concreto de negocios durante os 3 últimos exercicios dispoñibles. O PCAP pode esixir que a cifra de negocios sexa igual ou superior ao orzamento do contrato, ou calquera outro documento admitido polo órgano de contratación en defecto dos anteriores.
Acreditación da solvencia técnica e profesional
Requisitos específicos para os contratos de obras, subministracións e servizos (arts. 76-79):
- Relación de obras, servizos ou subministracións executadas durante os últimos 5 anos (obras) ou 3 anos (os demais), avaladas por certificados de boa execución dos anteriores clientes.
- Declaración dos técnicos e unidades dos que dispón o licitador.
- Títulos académicos e profesionais do citado persoal.
- Declaración sobre as instalacións técnicas e a súa calidade.
- Declaración sobre a maquinaria, material e equipo técnico.
- Certificado do cumprimento de normas de garantía de calidade e normas de xestión medioambiental (ISO 14000).
Concreción das condicións de solvencia (art. 65)
Nos contratos de servizos e de obras, ou subministración que inclúan servizos de colocación e instalación, poderá esixirse ás persoas xurídicas que especifiquen os nomes e a cualificación profesional do persoal responsable de executar a prestación. Os órganos de contratación poderán esixilo facéndoo constar nos pregos. Estes compromisos integraranse no contrato, podendo os pregos ou o documento contractual atribuírlles o carácter de obrigacións esenciais e establecer penalidades, ou de resolución do contrato, para o caso de que se incumpran polo adxudicatario.