Filosofía: Orixe, Ramas, Corrientes y Problemas Fundamentais do Pensamento

Orixe da filosofía

A filosofía xorde no século VI a.C. a partir da observación e da busca da explicación racional. Os mitos son os primeiros intentos de explicar e comprender o mundo.

Mito e logos

• Mito: relatos fantásticos e lendarios, de autor desconecido e carácter tradicional. Protagonizados por deuses e heroes, son imaxinativos, caóticos e arbitrarios.
• Logos: racional, baseado en causas naturais e na experiencia, crítico, ordenado e sometido a leis fixas.

A filosofía ten un carácter racional, sistemático e crítico.

Filosofía, ciencia e relixión

Filosofía e ciencia son saberes racionais e sistemáticos que comparten o mesmo obxecto de estudo.

Filosofía e relixión teñen intereses similares: inquietudes e problemas comúns, así como unha dimensión práctica (a boa vida, preceptos e normas). A diferenza fundamental é que a filosofía é racional e crítica, mentres que a relixión se basea na fe.

Ramas da filosofía

• Metafísica: estuda as propiedades de todo o que existe.
• Lóxica: estuda os razoamentos expresados linguisticamente.
• Epistemoloxía: estuda o coñecemento.
• Ética: estuda os códigos morais.
• Estética: estuda a arte e a beleza.

Filosofía antiga

Presocráticos

Teñen un carácter natural, interesándose pola orixe e a natureza do universo.

Sofística e Sócrates

Centran o seu interese na ética e na política.

Platonismo, idealismo e empirismo aristotélico

Epicureísmo e estoicismo

Propoñen a imperturbabilidade ante o dolor e a consecución da felicidade.

Neoplatonismo

Defende a interse persoal.

Filosofía medieval

• San Agustín: patrística.
• Santo Tomás de Aquino: escolástica.

Filosofía moderna

Epistemoloxía

• Descartes: optimismo e razón limitada.
• Hume: pesimismo e coñecemento baseado na experiencia.

Filosofía contemporánea

• Fenomenoloxía: fronte ao esaxerado cientificismo.
• Neopositivismo: interese pola ciencia e o coñecemento.
• Existencialismo: crenza na liberdade e no desamparo humano.
• Personalismo: valor e dignidade da persoa.
• Estruturalismo: estuda analizando a natureza.
• Hermenéutica: reivindica os acontecementos que requiren comprensión.
• Escola de Frankfurt: reacción a un mundo tecnificado.

Problemas da filosofía

Entre os problemas que se lle atribúen destacan o seu carácter residual, a futilidade de certos problemas e o seu hermetismo.

A súa vixencia é problematizadora, universalista, crítica, clasificadora e práctica.

Ser e devir

Sentido restrictivo e amplo

En sentido restrictivo, a realidade é todo aquilo do que temos experiencia; en sentido amplo, tamén o son as realidades subxectivas.

Heráclito

Defende a realidade como cambio constante, fronte ao ser inmutable.

Conceptos básicos

• Realidade: conxunto dos seres que existen.
• Apariencia: forma que se percibe.
• Ser: o que hai.
• Nada: negación do ser. A nada é unha pseudoidea, un termo lóxico.

Espiritualismo e materialismo

O espiritualismo sitúa o espiritual por enriba de todo, mentres que o materialismo nega a existencia de realidades espirituais.

Dor, morte e finitude

A dor física é unha sensación determinada e vital; a dor espiritual é aflicción e angustia.

A morte é a destrucción de algo. Nos seres inorgánicos supón a desestruturación dos elementos; nos seres orgánicos, a perda da vida. Os trazos comúns son as causas externas ou internas.

O específico do ser humano é que é consciente da súa morte. A morte é algo persoal e misterioso, e ante ela cabe a resignación ou o rexeitamento.

O absoluto

O absoluto é o incondicionado e independente, infinito e ilimitado, sobrehumano.

Concepcións

• Panteísmo: realidade inmanente.
• Teísmo: realidade trascendente.
• Deísmo: Deus non intervén no mundo.

Posibilidade de acceso

• Teísmo: crer en Deus.
• Ateísmo: rexeitamento.
• Agnosticismo: dúbida e indiferenza.

Durante a filosofía antiga e moderna predominou o teísmo; na moderna tamén o agnosticismo; na contemporánea, o ateísmo.

Experiencia relixiosa

A experiencia relixiosa é unha experiencia peculiar, valiosa e persoal. Implica un encontro con Deus, con mediación e certa distancia entre Deus e o ser humano: é Deus quen se presenta ou é o ser humano quen se relaciona con Él.

O ben e o mal

Posición realista

O ben é unha realidade existente. O mal non é unha idea, senón algo determinado asociado á escuridade e á confusión.

Posición nominalista

Negan a existencia do ben e do mal como realidades.

Falacia naturalista

Orixe do mal

O mal é necesario e pode deberse a: limitacións do entendemento humano, a acción humana ou a imperfección do mundo.