Zer dira nor-nork eta nor-nori osagaiak?

Aditz indikatiboan osagaiak identifikatzeko erabiltzen dira: nor-nork adierazten du subjektua eta objektu zuzena, eta nor-nori subjektua eta objektu zeharkakoa. Dokumentuak adibideak ematen ditu, adibidez 'zatzaizkigu' (zu-guri).

Nola erabiltzen da baldintzazko forma?

Baldintzazkoan 'ba-' edo 'balin' partikulak eta -ke atzizkia erabiltzen dira, adibidez 'balu' edo 'zatekeen'. Dokumentuak forma horiek hainbat esaldiri egokitzeko ariketak eskaintzen ditu.

Euskara Batuaren ariketak: aditz laguntzaileak, baldintzazkoa eta lexikoa

Euskara Lantzeko Ariketak

Aditzak Bete Hutsunea (Indikatiboa)

Aukeratu aditz forma egokia:

Guri asko: zaigu/zitzaigun
Gendeari: diote/zioten
Zuen seme-alabei: dizkiete/zizkieten
Gurasoek: gaituzte/gintuzten
Nik ez: dut/nuen - naute/ninduten
Irakasleek: zaituztete/zintuzteten
Asko: ditu/zituen
Guk zuei: dizkizuegu/genizkizuen - dizkiguzue/zenizkiguten
Albertori: zaizkio/zitzaizkion - dira/ziren

Adierazi Indikatiboko Aditzak

Identifikatu aditz bakoitzaren osagaiak:

Zintudan: Nor-nork (nik-zu)
Zatzaizkigu: Nor-Nori (Zu-guri) - Orainaldia
Gintuzten: Nor-nork (Haiek-gu) - Lehenaldia
Zintzaizkioten: Nor-Nori (Zuek-hari) - Lehenaldia
Nituen: Nor-nork (nik-hiek) - Lehenaldia
Dizkinat: Nor-nori-nork (Nik-hiri(neska)-haiek)
Zintuzteten: Nor-nork (haiek-zuek)
Nauk: Nor-nork (ni-hik)
Zatzaizkiete: Nor-nori (ZUEK-haiei)

Aukera Ezazu (Aditzak)

Zuek ez: ninduzuen (b)
Umeak: genituen (a) (Oharra: 'genituenean' testuan ageri da, baina 'genituen' edo 'genituenak' egokiagoa izan daiteke testuinguruaren arabera)
Zuek guri: zatzaizkigute (b)
Oparia: genizuen (a) (Oharra: 'genizuenean' testuan ageri da, baina 'genizuen' edo 'genizkizuen' egokiagoa izan daiteke)

Jar Itzazu Euskara Batuan

Guk ez: genizkion
Lagunak: daude
Ez al: zenituen
Barkatu!: ditut
Mikelek: zituen
Joan: nintzaionean/zitzaidan

Aukeratu Forma Egokia

Atzo guk: zintugunean (c) / genituen (a) (Zenigun ere aukera izan daiteke, baina 'genituen' edo 'zintugunean' ohikoagoak dira)
Aitona-amonei: gintzaizkien (c) / zitzaizkigun (c)
Ez al: zenidan (b)

Berridatzi Esaldiok (Euskara Batua)

Eskolara joatera behartu gintuzten.
Haren berriak hain azkar iristeak harritzen nau.
Zuk Mikeli arrosak erosiko bazenizkio, poztuko litzateke.
Zuek guri ekarri zenizkiguzuen botilek ez zuten gehiegi iraun.
Haize pizka bat heldu dadin, atea ireki dugu.

Bete Hutsuneak (Baldintza)

Aukeratu baldintzazko forma egokia:

Zuzendariak: baligu/ginateke
Kontu: balizkizue/zenioketen
Patxi: balitzaigu/genioke
Anak: balu/zatekeen
Hark: balitu/zioketen
Kontzertua: balitz/ningukezun
Guk zuek: bazintuztegu/genukeen
Gurasoek: balizute/zinateke
Zuk kalean: baninduzu/nindukezun
Bere garaian: balu/zukeen

Identifikatu eta Zuzendu (Aditzak)

Telefonoz: zenituen → zenituzkeen
Ezagutu: banizu → bazintut
Azterketa: baginake → bagina
Azterketa: zenizkidan → zenizkidake
Ikusi: zenidake → zenidakeen
Langabezian: bazen → balitz
Zer: zenion → zenioke / bazizun → balizu
Jakin: bazuen → balu
Zuek: bazintuztedan → bazintuztet
Berriz: banuen → balu

Lexikoa eta Esapideak

Sinonimoak

OspEA = Sona
ZOKOMIRAN = Bila
DEIADARKA = Oihuka
MAKABRO = Izugarri
KALABAZA = Kuia
JKI = Jangai
JARAMON = Kasu
ERRONKA = Apustu
BEKOKI = Kopeta
KANPOSATU = Hilerri
LATZ = Zakar
HIGUIN = Nazka
HESTEAK = Erraiak
GIZA ABEREA = Gizakia
JAKITUN = Aditu
SAMOARRA = Samoakoa
IDURIZ = Itxuraz
GOGOETA = Burutazio
SEGA = Kodaina
SASOIKOA = Garaikoa
HASERRETUTA = Ernegatuta
ASALDATZAILE = Astoratzaile
HARRMAMAZKA = Atzaparkada
PURTZIL = Ziztrin
BUILA = Zarata
OHAR = Abizu

Esapideak

Irrika ibil gaitezke = Barreka (Oharra: Esanahia ez da argia, testuan 'Barreka' ageri da)
Buila sentitu = Ondo sentitu ere!
Auzo guztiak zain zeuden = Auzokide (Oharra: Esanahia ez da argia)
Hori jada = Noski ezetz!
Kate Camino bere = ...batekin elkartu
Ez zuzena? = Gutxi dela jakin dugu.
Hezur-haragizko munstro = Bezala zegoen
Zerbaitekin gustura…? = Leporaino nago! / Bururaino nago!

Ortografia Zuzenketa

bat-batean / zirti-zarta

Berridazketa (Testuinguruaren Hobekuntza)

Gure paseo(bezala) → Auzokidea balitz bezala
Legea defendatzen(ahal izan) → Irakurri ahal zen
Mamut fosilaren(ikus) → Ikus zitekeen
Itzuli ginen(-takoan) → Renora itzulitakoan,
Beren gutizia(-z gero) → Beren gutizia ase ahala izanez gero,
Mutil bat(-tzeagatik) → Nahasteagatik.
Han azaldutako(azaldu; hitz egin) → Han azaldu ziren… hitz egin zuten
Zirkuitu profesionalera(zori) → Pasatzeko zorian
Estatuaren sinonimotzat(gisa) → Sinonimo gisa
Munstro ona(-tzekotan) → Bermatzekotan
Leviatanek dio(-nez) → Leviatanek dioenez,... da.
Bakeagatik gaude(alde; arazi) → Bakearen alde... bukaerazteko
Ni jangaiak(-tzekotan) → Ordaintzekotan nengoen
Kopetako(-tutako) → Orraztutako musikariak
Heavier(irakurri) → Irakurri nuenean
Gaztediaren(besterik ez zen) → Besterik ez zen marka ziztrin
Horixe(-lako) → Enteratu zaielako

Zuzentasun Gramatikala (Estiloa)

...naskagarriagoak → Zein baino zein
festa” zen” → Festa zen
Leviatan=sinonimotzat → Leviatan sinonimotzat
hil “zituen → hil zituen
Pastoralek=bezala → Pastoralak bezala
…baita ate-jotzaileak → ...ere ate-jotzaileak
Horretaz → Horretaz begiratzea
Egunkariko → Egunkarikoak zetozen
Aukeratu aditza: a)bazenitu-zenituzke → Aukeratu aditza: bazenitu / zenituzke

Zuzendu Txarto Dauden Esaldiak

a: Erosketak: egiten ari ginen
b: Izen: bataiatu dute
c: Hobe: duzu gogoeta egin
d: Hori: egitera
e: Aitorpen: dut
f: Irakasleak: ninduen
g: Ama: elkar
h: Begiralea: bere burua

Lexikoa eta Atzizkiak

Lexikoa (Adibideak):

a=makillajea (usaina)
b=aho-soinua (beste instrumentuak)
c=aldizkaria (besteak -aldia atzizkia)
d=erpurua (alferra)

Atzizkiak (Adibideak):

-keta: erosketa, garbiketa, lurrunketa
-ria: esataria, ingenieria, kasetaria, aurkezlaria
-ki: iragarki, goziki, poliki
-di: gaztedi, pinudi, aritzadi
-era: igoera, zabalera, sakonera
-men: proposamen, adimen, ikusmen, atzerapen

2111