Euskara: gramatika, esapideak eta adierazpen fintasunak
Lengua y literaturaActualizado el 4,61 KB
Resumen
Dokumentu honek euskararen hainbat alderdi biltzen ditu: zuzentasun gramatikala, esapide eta adierazpen zuzenak, sinonimoak, modalizazioa eta testu-analisirako gida. Ikasleak akats ohikoak zuzentzen, esapide arruntak ulertzen eta idazlanetan adierazpide baliokideak erabiltzen ikasiko du.
Puntos clave
- Zuzentasun gramatikalaren adibideak: 'Urteko neskak' (ez 'Urteetako neskak') eta 'Kilometrora' (ez 'Kilometrotara').
- Esapide batzuk ez dira literalki ulertzen: 'Azal lodia eduki' lotsagabea izatea da, eta 'Begitan hartu' mania hartzea.
- Modalizazioak adierazten du zer den ziurra, probableak edo nahi dena: indikatiboak ziurtasuna, subjuntiboak balorazioa eta beharizana adierazten ditu.
- Modalizatzaileak ziurtasuna (jakina, ez dago zalantzarik), probabilitatea (agian, diotenez), balorazioa (zorionez) eta beharizana (derrigorrez) adierazteko erabiltzen dira.
- Inplikazioak igorlea eta hartzailea testuan nola agertzen diren aztertzen du, pertsona izenordainen, izenlagunen eta aditzen bidez.
- Testu-analisiak lau urrats ditu: aditz moduak, modalizazioa, inplikazioa eta amaierako balorazioa.
Zuzentasun Gramatikala
- Urteetako neskak → Urteko neskak
- Kilometrotara → Kilometrora
- Lortuarren → Lortzearren
- Bihar (gaizki erabilia testuinguru jakin batean) → Kontzertua bukatutakoan
Esapideak eta Adierazpen Zuzenak
- Azal lodia eduki → Lotsagabea izan, descaradoa.
- Azal apainetan bizi (oker) → Esne mamitan bizi (ondo)
- Latz dauka azala → Zaildua da, esperientzia handia du.
- Azal batean dago → Gizen dago.
- Begitan hartu → Mania hartu.
- Begiz jo → Zerbait gustukoa ikusi.
- Begizkoa egin → Begizkoa bota, madarikazioa bota. (Mal de ojo)
- Begiko izan → Gustukoa izan.
- Leporaino egon / Bururaino egon / Kokoteraino egon → Nazkatuta egon.
- Gertatu zen (gertatu) → Elkartu zen (bildu)
- Auzo guztiak (oker) → Auzokide guztiak (ondo)
- Irrika (desira) → Barreka (barrez)
- Gosea berdindu → Bapo jan eta ase egon.
- Zorrak berdindu → Zorrak kitatu.
- Hutsunea berdindu → Hutsunea bete.
- Makala izan ez → Asko eta ona da egindakoa.
Sinonimoak
- Aukera / Okasio
- Prestatu / Atondu
- Agian / Apika
- Kanpo / At
- Ugari / Franko
- Erraz / Aise
- Maitekiro / Amultsuki
- Ulertu / Konprenitu
- Agerkari / Aldizkari
- Aintzat hartu / Kontuan hartu
- Atzeman / Konturatu
- Deiadarka / Ohiuka
- Higuin / Nazka
- Haserretuta / Ernegatuta
- Purtzil / Ziztril
- Ihardetsi / Erantzun
- Galdetu / Itaun
- Erdietsi / Lortu
- Alkate / Auzapeza
- Mozkin / Irabaziak
- Tratu / Akordio
- Ultra-katoliko / Muturreko katoliko
Modalizazioa
Aditza
Ziurtasuna adierazteko: Indikatiboa.
Probabilitatea adierazteko
- Baldintza: Etorriko balira
- Ondorio hipotetikoa: Sortuko litzateke
- Ondorio irreala: Sortuko zatekeen
- Ahalera erreala: Hil gaitezke
- Ahalera irreala: Gerta liteke
Balorazioa adierazteko
Subjuntiboa: Haiek ikus dezaten.
Beharizana adierazteko
- Agintera: Buka ezazu!
- Subjuntiboa: Etor dadila!
- Baldintza: Lan egingo bazenu
- Aditz modalak: Egon behar duzue
Modalizatzailea
- Ziurtasuna: Jakina, Ez dago zalantzarik
- Probabilitatea: Agian, Diotenez
- Balorazioa: Zorionez, Eskerrak
- Beharizana: Derrigorrez, Beharrezkoa da
Inplikazioa
- Pertsona izenordainak: bere buruari (ni, niretzat) / hartzaileari (zu, zuk, hik)
- Izenlagunak: bere buruari (nire, gure) / hartzaileari (zure)
- Aditzak: bere buruari (nago, zaitut) / hartzaileari (zaudete, zaituzte)
Balorazioa - Lexikoa
- Adjektiboak, Izenak, Adberbioak: zorionez, zoritzarrez.
- Esapideak: Ez esan!!
Testu-Analisi Gida: Adierazpen Linguistikoak
Iritzi testu honetan, [egileak] [gaia] azpimarratu du. Egileak ikuspuntu hori adierazteko hainbat arrasto linguistiko erabili ditu:
Aditz-Moduen Erabilera
Testuari hasiera emateko, aditz moduari dagokionez, aditz modu nagusia indikatiboa da. Indikatiboak ziurtasuna bermatzen du, bizipen pertsonala eta iritzi pertsonala azaltzen direlako eta idazlearen iritzia indartzeko. Hain zuzen ere, [adibidea(k)] aditzak baliatuz.
Modalizazioa eta Denbora-Aditzak
Gainera, [zertarako?] [adibidea(k)] modalizazioa erabiliz. Honetaz gain, etorkizun arkaikoa ere ager daiteke, adibidez: agian izango zen (probabilitatea adierazteko).
Inplikazioa
Inplikazioari dagokionez, igorleak askotan bere burua eta hartzailearen burua inplikatzeko hainbat elementu pertsona-deiktiko erabili ditu. [Adibideak]
Amaierako Balorazioa edo Bitxikeriak
Bukatzeko, balorazioren bat? [Adibideak] Edo bitxikeriren bat? [Adibideak]
Berridazketak eta Adierazpen Baliokideak
- "Kantua eginagatik" adierazteko modu desberdinak:
- Kantua eginda ere
- Nahiz eta kantua egin
- Kantua egin arren
- Kantua egin bada ere
- Zalantza adierazteko:
- Ala ez
- Dagoenetz
- Balitzan → Balitz bezala
- Pasatzear → Pasatzeko zorian
- Bermatzen badu → Bermatzekotan
- "Nahastu zituelako" adierazteko modu desberdinak:
- Nahasteagatik
- Nahastu baitzituen
- Nahastu zituen eta
Descargar
PDF Word HTMLPreguntas frecuentes
Zer esan nahi du 'Azal lodia eduki' esapideak?
Lotsagabea izatea esan nahi du, hau da, deserosoa edo gaizki pentsatu gabea izatea. Ez da azalari buruzko esaera literala.
Zein da 'Kantua eginagatik' esateko beste modu bat?
Dokumentuak 'Kantua egin arren', 'Nahiz eta kantua egin', 'Kantua egin bada ere' eta 'Kantua eginda ere' proposatzen ditu, guztiak esanahi bera dutenak.
Zer da modalizazioa?
Modalizazioa hiztunak zer-nolako konfiantza duen edo nola baloratzen duen adierazteko bideak dira, adibidez ziurtasuna, probabilitatea edo beharizana. Aditzaren moduaren eta modalizatzaileen bidez egiten da.
Ponte a prueba
Tarjetas de repaso
Pulsa una tarjeta para ver la respuesta.
Test
Preguntas generadas con IA a partir del documento: comprueba las respuestas con el texto.