Euskal Herriko eta Espainiako Biztanleriaren Bilakaera eta Ezaugarri Demografikoak

Espainiako biztanleriaren bilakaera

Espainiako biztanleriaren bilakaera:

1. Datu fidagarriak

XVIII. mendekoak dira datu fidagarriak.

2. Hazkundearen faseak

• XIX. mendea: Hazkundea izan zen. 1801ean 10,5 milioi biztanle zeuden eta 1900ean 18,5 milioi. Europako beste herrialde batzuk baino motelagoa izan zen hazkundea. Zergatik? Atzerapena eta industrializazio berantiarra, heriotza-tasa berdin mantendu zelako, emigrazioa eta gerrak.
• XX. mendea: 1900etik 1960ra 19 milioitik 30 milioira igo zen biztanleria. Tartean Gerra Zibila izan zen. Mendearen amaieran hazkundea moteldu egin zen jaiotza-tasaren jaitsieraren ondorioz.
• XXI. mendea: 2011n 47 milioi biztanle zeuden, kanpo-migrazioari esker.

3. Biztanleriaren banaketa

Periferia barrualdea baino jendetsuagoa da. Dentsitate handiena Madril, Bartzelona eta Bizkaian dago. Problema demografikoa duten eremuak Teruel, Soria eta Cuenca dira, Europako batez bestekoaren azpitik.

4. Faktoreak

• Jarduera ekonomikoa zenean, kostaldea zen lurralde populatuena.
• XIX. mendea: Industrializazioak eragin handia izan zuen Katalunian, Bizkaian eta periferian. Biztanleria metatzea areagotu zen, Galizia eta Hegoaldeko jaiotza-tasa altuarekin.
• XX. mendea: Erdialdetik aurrera turismoa kostaldean garatu zen. Periferiako biztanleria pilatu zen, barnealdea hustu zen (Madril salbu). 80ko hamarkadan desindustrializazioak biztanleriaren sarrera gelditu zuen.
• Gaur egun: Dentsitate handiko problemak daude: Bartzelona, Bizkaia eta Madril. Kostaldeko eta uharteetako biztanleria gehien metatu da. Barnealdeko eremu asko despopulatuta daude: Soria, Teruel eta Cuenca. Populatuenak: Andalusia, Madril eta Katalunia.

Espainiako biztanleriaren mugimendu naturala

Adierazle demografikoak

Adierazle demografikoak (+) (naf):

• Jaiotza: 9,59 milako (10,5)
• Ugalkortasuna: 1,32 ehuneko (1,46)
• Bizi-itxaropena: Emakumeak 85, gizonak 79 (83,4)
• Haur-heriotza: 3 milako (1,78)
• Bizitza-bataz besteko adina: 31,5
• Hazkundea: 1,12 (2,12)

Erregimen demografikoa

Erregimen demografikoa:

• Zaharra: XX. mendearen hasierara arte. Jaiotza-tasa eta heriotza-tasa oso altuak ziren. Bizi-itxaropena 40 urte ingurukoa zen. Hazkundea oso motela zen: jaio asko, hil asko.
• Trantsizioa: 1900-1975. Jaiotza-tasa murriztu zen. 60ko hamarkadan baby boom izan zen, 70etik aurrera beherantz.
• Gaur egun: XX. mendea amaitu zenetik, jaiotza-tasa beherakorra da. Arazo ekonomikoak daude, ezkontzak berandutzen dira eta arazo soziokulturalak sortzen dira.

Nafarroako biztanleriaren bilakaera

1. Hazkundea

Nafarroako biztanleriaren bilakaera:

• XX. mendean zehar: 1900-1950 artean 300.000-380.000 biztanle izan ziren, hazkunde oso motelarekin. Biztanleria Iruñerri eta Erriberara hazi zen, mendialdean emigrazioaren ondorioz behera egin zuen. 1950-1975 artean industria eta hiri-garapena izan ziren, 60ko hamarkadan baby booma gertatu zen eta emigrazioa jasan zen. 1975-2000 artean 80ko eta 90eko hamarkadetako krisi demografikoa izan zen. Jaiotza-tasa hondoratu zen, Europako baxuena izatera iritsi zen.
• XXI. mendea: Emigrazioari esker hazkunde azkarra.

2. Biztanleriaren banaketa

Nafarroako biztanleriaren banaketa:

• Iruña hiri handiena da (ertaina).
• Nafarroako 272 udalerritik 10ek 10.000 biztanle baino gehiago dituzte.
• Udalerrien %70ek 1.000 biztanle baino gutxiago dituzte.
• Biztanleria Iruñerrian eta Erriberan metatu da. Iparraldean despopulazioa dago.

Barne migrazioa

1. Faktoreak

Barne migrazioa:

• Faktore nagusia: arrazoi ekonomikoak. Lur-eremuaren portaera demografikoa: jaiotza-tasa altua, eskulan soberakina. Nekazaritza tradizionalak ezin zuen hainbeste pertsona elikatu, eta azkenik gatazkak sortu ziren.

2. Migrazio-fluxuak

• Bilakaera:
• XX. mendea: Nekazaritza-exodoa fenomeno nagusia izan zen, gune industrialetara.
• XIX. mendea: Helmuga-guneak: Madril, Bartzelona, Bizkaia. Jatorri-guneak: barnealdea eta Andaluzia.
• Gerraostean geldialdia izan zen: 1950-1975 artean nekazaritza-exodoa jarraitu zuen. Industria eta turismoaren garapena izan zen. Helmuga: Ebro ardatza, Mediterraneoa, Madril.
• 1975etik aurrera, birmoldaketa jasan zuten lekuek biztanleria galtzen hasi ziren.
• Gaur egun: Barne migrazioaren ezaugarriak: nekazaritza-exodoa amaitu da. Migrazio mota anitzak daude, normalean gazteak (20-40 urte). Migrazio-saldo positiboa: Ebro, Mediterraneoa eta uharteak. Negatiboa: Bizkaia eta Gipuzkoa. Barnealdea tradizionalki despopulatua.

3. Ondorioak

• Nekazaritza-exodoa da gaur egungo lur-eremuen despopulazioaren erantzule nagusia.
• Landa-eremuko biztanleriaren osaera aldatu da: gizon gehiago eta zaharragoak.
• Hirietan hazkundea dela eta, etxebizitza eta zerbitzu falta daude.
• Hiri-kutsadura handitu da.
• Integrazio-arazoak sortu dira.