Zer esan nahi du "Bost axola niri!" esamoldeak?

Axolagabekeria adierazteko erabiltzen da, hau da, gauzak ez zaizkiola axola esaten denean.

Zer esan nahi du "Hitzetik hortzera" esamoldeak?

Maiz egiten den gauza adierazten du, barra-barra.

Zer esan nahi du "Larrugorritan jarri" esamoldeak?

Biluzik, arroparik gabe egotea esan nahi du.

Euskal esamolde eta lokuzio ohikoenak: zerrenda eta esanahiak

Resumen

Dokumentu honek euskarazko esamolde eta lokuzio ohikoenen zerrenda biltzen du, kategoriaren arabera antolatuta. Jarrera eta erantzun kolokialak, egoera eta pertsonen deskribapenak, denbora eta zailtasuna, eta esamolde indartsuak aztertzen dira. Irakurleak esanahi bakoitza ikasiko du.

Puntos clave

Esamoldeak kategoriatan antolatuta daude: jarrera eta erantzun kolokialak, egoera eta pertsonen deskribapenak, denbora eta zailtasuna eta esamolde indartsuak.
"Bost axola niri!" esamoldeak axolagabekeria adierazten du.
"Larrugorritan jarri" esanahia: biluzik, arroparik gabe egotea.
"Hitzetik hortzera" esanahia: maiz egiten den gauza, barra-barra.
"Ez aurrera, ez atzera" esanahia: egoera batetik ezin atera, blokeatuta egotea.
"Hitz eman" esanahia: zerbait agintzea.

Ponte a prueba

Euskarazko esamolde eta lokuzio ugari daude. Jarraian, ohikoenen zerrenda eta haien esanahiak aurkituko dituzu, kategoriaren arabera antolatuta:

I. Jarrera eta Erantzun Kolokialak

Hor konpon, Marianton!: Bost axola niri! (Axolagabekeria adierazteko).
Noren aldean: Bi gauza edo gehiago konparatu.
Larrugorritan jarri: Biluzik, arroparik gabe.
Jesus batean / Amen batean: Denbora laburrean.
Batek jakin: Auskalo! (Erantzuna ezezaguna denean).
Bertan behera utzi: Zerbait bukatu gabe utzi.
Erdibana: Gauzak erditik banatu.
Galtzerdi!: Eskerrak! (Harridura edo erliebea adierazteko).
Negar batean: Negar zotinka.
Lehenengo eta behin: Batez ere! Garrantzitsuena! Lehenik!
Kristonak esan: Zerbait gogorra esan, iraindu.
Nagiak atera: Loaldi baten ondorengo giharren luzatzea.
Lekutara joan: Oso urrun joan.
Alde hemendik: Ospa! (Agindua).
Egunak joan, egunak etorri: Denbora pasa ahala.
Esku bete lan: Lanpetuta egon.
Buru-buruan: Behar den tokian asmatu.
Esanak esan: Gauzak bere horretan gelditu, nahiz eta esan direnak kontuan hartu.

II. Egoera eta Pertsona Deskribapenak

Zerua irekita ikusi: Irtenbideren bat aurkitu.
Hobe izan: Komenigarriago izan.
Berriketan aritu: Hizketan aritu.
Kolokan egon: Seguru ez egon, zalantzan egon.
Buru-belarri: Lan batean gogor aritu, erabat murgilduta.
Txotxoloa halakoa!: Lelo halakoa! (Mespretxuzko esamoldea).
Zeharka begiratu: Aurrez aurre ez begiratu, ezkutuan begiratu.
Eskatzea zuen: Gonbidapena edo aholkua adierazteko balio du.
Hitzetik hortzera: Maiz egiten den gauza, barra-barra.
Azpijanean aritu: Ezkutuan, maltzurkeriaz aritu; norbaiten kontra gaizki esaka aritu.
A zer alea!: Pertsona bitxia, bihurria edo berezia.
Itzal handikoa: Ospe handikoa.
Begitan hartu: Gorrotoa, kontrako sentimendua izan.
Firin-faran ibili: Kalean ibili ezer onik egin gabe, alferrik ibili.
Tarteka-marteka: Noizbehinka.
Gaur zortzi: Gaur asteazkena bada, datorren asteko asteazkena (astebete geroago).
Txantxetan ibili: Brometan ibili.
Inoren platerean sartu: Bat-batean, tupustean (edo norbaiten kontuetan sartu).
Hazkura izan: Hatz egiteko nahia, azkura sentitu.

III. Denbora, Zailtasuna eta Aginduak

Txitean-pitean: Noizean behin, maiztasun txikiz.
Gainezka egin: Neurriz kanpo isuri, bete-bete egon.
Astegun buru-zuri batean: Lanegun arrunt batean.
Bidenabar: Bide batez, aprobetxatuz.
Noraezean ibili: Joateko tokirik edo helbururik ez izan.
Bostekoa eman: Norbait agurtzeko erabiltzen da (eskua emanez).
Ez aurrera, ez atzera: Egoera batetik ezin atera, blokeatuta egon.
Hitza jan: Agindutakoa ez bete.
Gaur-biharretan: Bi eguneko tartean egiten dena.
Zureak egin du: Ez duzu konponbiderik, amaitu da zure aukera.
Hurrengo kukua ez entzun: Hil.
Esku-eskuan: Aukeran, eskura.
Begiz jo: Zerbait edo norbait gustatu, hautatu.
Zerbait ditu hilak gaur?: Egunaren zenbakia jakin nahi (Zein egun da gaur?).
Zazpi belarriz egon: Arreta handiz aditu, adi-adi egon.
Ezinean ibili: Pattal, makal egon, indarrik gabe.
Sutan egon: Haserre egon.
Atzekoz aurrera: Gauzak aldrebes egin, alderantziz.

IV. Esamolde Indartsuak eta Adierazpen Berezituak

Mutur joka ibili: Kolpeka, borrokan aritu.
Aurrera hartu: Ekintza batean beste bat baino azkarrago ibili, aurreratu.
Harira joan/etorri: Gaia kokatu. Gaiari lotu, funtsezkoari heldu.
Arestian: Orain dela gutxi.
Ezetz...!: Apustu egitean esaten da.
Begi-gorri hori!: Mozkorti izan edo mozkortuta egon.
Zakurraren putza!: Kaka zaharra! (Haserrea edo mespretxua adierazteko).
Saltsa guztietako perrexila: Istilu guztietan agertu, nonahi sartu.
Ba ote? Egia ote?: Egia ote den ala ez zalantzan jarri.
Bila zebilena jaso: Merezi duena aurkitu/jaso.
Garai onean: Une desegokian. (Ironikoa da).
On dagizu(e)la!: On egin! (Jateko edo edateko orduan esaten da).
Txakur txikirik ez: Sosik ez. Dirurik ez. (Garai bateko txanponen esaera).
Golko handikoa izan: Isilean gauza asko gorde ditzakeena.
Goitik jota: Gehienera ere, gehien jota.
Ez hanka, ez buru: Zentzurik ez izan, zentzugabea izan.
Bereak eta bi: Kristorenak esan ditu, gauza gogorrak esan.
Hitz eman: Zerbait agindu.