Euskal erromantizismoa
ERROMANTIZISMOA (XIX)
“Ni”a ardatza da.
Sentimenduak negarra eragitekoak (dramatikoak) eta naturan islatzen dira.
Herri bakoitzak bere nortasuna du: Abertzaletasuna, Euskal kultura (ahozko literatura: bertsolaritza)
Iragana miresten zuten: Erdi Aroa
Kristautasuna.
SINBOLISMOA (1900-1937)
Sinboloak edo metaforak: Eguneroko esanahia ez, beste bat ematen diete. (Lurra=ama, gurpila=denbora aurrera doa, Itsasoa= maitasun askea)
Hizkuntza kultoa. (hitzak hiztegian begiratu, adibidez iskilu=arma, bertsolaritzako molderik ez dute erabiltzen.
Heriotzarekiko larridura
Musikaltasuna (erritmoa neurriaren bidez, aliterazioa:soinuak errepikatuz, “z” suabea, “rr” gogorra.
Abertzaletasuna eta euskara.
POESIA ZOZIALA (1940- 1975):
Egoera politikoa (diktadura) eta egoera zoziala salatu eta kritikatu nahi dute.
Nekazari eta langile industrialen egoera txarra salatu nahi dute.
Benetako informazioa eman behar dute (helburu informatiboa)
Pobretasuna: soldata bajuak, euskaldun marjinatuak…
Gudaren oroimena
Gizabanakoaren etsipena
SURREALISMOA :
Gizakiaren kezka ezistentzialak ( zergatik hil, zertarako jaio, bizitzaren helburua, nor naizen…), batez ere barneko askatasuna agertu behar da poemetan.
Teknikak:
- Idazkera automatikoa (inkontzientean dagoena ateratzeko): Bi aldiz pentsatu gabe idatzi edo ametsen transkripzioa.
- Irudiak edota metaforak pilatu poemetan; asko idatzi bata bestearen atzetik
EHan ikaragarrizko eragina eta kontrolatuagoa.