Espainiako turismoa: historia, faktoreak eta ondorioak

Turismoaren garrantzia Espainian

XX. mendearen berrogeita hamarreko hamarkadaren erdialdera arte, oso jende gutxik egiten zuen turismoa: jarduera elitista. Baina gero, masa-fenomeno gisa hasi zen turismoa zabaltzen eta, pixkana, herrialderik garatuenen artean hedatu zen.

Espainiara hirurogeietan heldu zen, eta denbora gutxian bihurtu zen herrialdea munduko jomuga turistiko garrantzitsuenetako bat.

Gaur egun (2015), Espainia da munduko hirugarren herrialde turistikoa (Frantzia eta Estatu Batuak dira lehen biak), bai atzerritar turisten kopuruagatik, bai egindako diru-ekarpenagatik. Horrez gainera, turismoa da Espainiako jarduera ekonomiko nagusietako bat, eta, zeharka ala zuzenean, lana ematen dio Espainiako biztanleria aktiboaren %10ari.

Espainiako garapen turistikoaren faktoreak

Faktore fisikoak

• Klima ezaugarri onak: klima atsegina eta eguzki asko dira Espainiak turistentzat duen erakargarririk nagusiena, batez ere Mediterraneoan eta Kanariar uharteetan.
• Biodibertsitate handia: bere kokagunea dela medio, Espainian dago Europako biodibertsitate handienetako bat.
• Erliebe atsegina: hondartza ugari daude, eguzki eta hondartzako turismoa eta itsasoko kirolak bultzatzen dituztenak; eta orobat eremu menditsu asko ere badaude, neguko kirolak eta mendiko landa turismoa egiteko.
• Hurbiltasun geografikoa: Espainia gertu dago, adibidez, Frantziatik, Alemaniatik eta Erresuma Batutik.

Giza faktoreak

• Gizarte klase ertainen erosketa ahalmena asko hazi zen Bigarren Mundu Gerraren ondoren Mendebaldeko Europako herrialdeetan; soldatapekoek opor ordainduak hasi ziren hartzen, eta egonkortasun politikoa eta soziala zabaldu zen.
• Prezio lehiakorrak zabaldu ziren, Europako beste jomuga turistikoetan ez bezala.
• Ondare historiko eta kultural garrantzitsua dago Espainian.
• Estatuaren eta autonomia-erkidegoen laguntzak izan dira jarduera turistikoak sustatzeko.
• Garraioaren azpiegiturak hobetu dira, eta, bereziki, aireko garraioa zabaldu da.
• Hotelen eta ostatuen kalitatea eta zerbitzuak hobetu dira, eta aisialdi eta opor enpresak garatu dira (touroperadoreak).
• Barneko eskaria sendotu da, herrialdeko bizi-mailaren hobekuntzaren ondorioz.
• Turismo ahalmena duten beste eremuetan handia da ezegonkortasun politikoa.

Espainiako eredu turistikoa

Eredu turistiko tradizionala

Espainiako eredu turistikoaren ezaugarria zen —eta hala da oraindik ere— oro har bezeria masiboaren nagusitasuna; bezeria horren erosketa ahalmena ertainekoa eta ertain-baxua da, eta gehienbat kategoria ertaineko hoteletan eta apartamentuetan ostatatzen dira.

Eredu turistikoaren azkenaldiko aldaketak

Eredu hau agortzen hasi zen joan den mendeko laurogeita hamarren urteen hasieran gertatu zen jarduera turistikoaren krisi orokorrarekin. Nazioarteko turismoan bat-batean jomuga berriak azaldu ziren.

Espainiako turismoaren ereduari kalte handia egin zioten faktoreak, besteak beste:

• Ostatu eta ostalaritza eskaintzaren gehiegizko zurruntasuna.
• Zerbitzu turistikoen prestazioen kalitatea jaistea.
• Garraioen azpiegituren hutsuneak.

Espainiar merkatu turistikoen birmoldaketa

Gero eta handiagoa izanik kalitate gehiagoko eredu turistiko baten eskaria.

• Eguzki eta hondartzako ereduaren birmoldaketa: eskaintza osagarri garrantzitsu bat eginez, kultura-, ingurumen- eta kirol-alternatiba askorekin.
• Urtarokotasunaren murrizketa: gehiegizko erabilerak azpiegitura turistikoen gainean kalte handiak ekar ditzakeenez, urteko kontzentrazioa murriztu nahi da.
• Turismo alternatiboen garapena: adibidez, kirol turismoa (batez ere itsasokoa eta golf-a), zeina asko ari baita hazten kirol portuen eta golf zelaien eraikuntzaren bitartez; eta, bereziki, landa turismoa.
• Biltzarren turismoa: gero eta garrantzi handiagoa du; hein handi batean lotuta dago unibertsitate hiriekin eta hiriburu handiekin, haietan baitira biltzar kultural eta profesional nagusiak.

Eskari turistikoa

Espainiara heldutako atzerritar bisitarien kopurua hazi egin zen XX. mendearen erdialdetik aurrera eta, kasu batzuetan, modu ikusgarrian; hirurogeita hamarren hasieran gehieneko kopurura heldu zen arte: 25 milioi inguru turista atzerritar. Hurrengo urteetan kopuruek behera egin zuten, Espainiako eredu turistikoaren egiturazko krisiaren ondorioz. Laurogeita hamarreko hamarkadaren erdialdetik eta 2015era arte, etengabe hazi da berriz ere turisten kopurua, izan nazionalak edo atzerritarrak.

Azken urteotan, turista gehienak Erresuma Batutik, Frantziatik eta Alemaniatik etorriak izan dira; haiek dira atzerritar turismo osoaren %55.

Espainiako eskualde eta eremu turistikoak

Eskualde eta eremu turistikoen lokalizazioa, gehienbat, klimaren ondoriozkoa da.

Balear Uharteak, Katalunia, Kanariak, Valentzia eta Andaluzia dira espezializazio turistiko handiena duten Espainiako erkidegoak, eta haietan dago Espainiako hotel-plaza guztien %8.

Turismoaren garrantzian, lau eremu turistiko bereiz daitezke Espainian: Mediterraneoko kostaldea, Atlantiko eta Kantauri aldeko kostaldeak, uharteak eta barrualdeko eremu turistikoak.

Mediterraneoko kostaldea

Lau ezaugarri nagusi ditu, bertako turismoaren indarra azaltzen dutena:

• Itsasertzaren eta kostaldearen ezaugarri fisiko eta natural egokiak.
• Klima bikainak eguzki eta hondartzako turismoarentzat.
• Iristeko erraztasunak: errepidez, burdinbidez eta hegazkinez.
• Hirigune garrantzitsuak eta interes turistiko eta kultural handikoak inguruan, besteak beste Bartzelona, Valentzia eta Málaga.

Atlantiko eta Kantauri aldeko kostaldeak

Alderdi honetako paisaiaren balioak eta uda gozoa direla-eta, turismoa batez ere nazionala eta familikoa izaten da eremu honetan.

Uharte eremuak

Ezaugarri nagusiak dituzte Europako eremu turistiko garrantzitsuenak direla adierazten dutenak.

Balear Uharteak: Europako turismo-eremu garrantzitsuenetako bat da. Kanariak: edertasun handiko espazio naturalak izateaz gainera, klima subtropikalari esker, urte osoan izan ohi du turismo handia.

Barrualdeko turismo eremuak

Turismo nazionalak askoz pisu handiagoa du eremuotan; neguan handiagoa izaten da jarduera turistikoa, eta hirietako ondare kulturalak oso erakargarriak dira. Hiru eremutan banatzen dira:

• Mendiko eremuak: Pirinioak eta Europako mendien parte diren beste eremuak.
• Barrualdeko hiriak: barrualdeko hiriburu gehienek interes historiko-artistiko handia dute, eta ezaugarri nagusia egonaldi laburreko turismoa izatea da.
• Madril: herrialdeko hiriburua izateak areagotzen du bertako aberastasun historiko-kulturalaren erakargarritasuna, eta, horren ondorioz, garrantzi turistikoa handia da.

Turismoaren hazkundearen ondorio nagusiak

Ekonomikoak

Turismoak ondorio positiboak ditu: dibisa asko sortzen ditu, eta dibisek ordainketa-bolantzea orekatzen eta kanpoko zorrak gutxitzen laguntzen dute. Era berean, ekonomiaren motor garrantzitsua da, eragin handia baitu beste jarduera ekonomikoetan. BPG-aren %12tik gorako ekarpena egiten du.

Sozialak

Jarduera turistikoek eragin handia izan dute espainiar gizartearen modernizazioan, eta lanpostu asko sortu dituzte; turismoagatik, askotan, emigrazio handia izan ez den eremuetan egon da jarduera ekonomikoa. Baina eragin negatiboak ere izan ditu, bertako gizartearen ohituretan eta tradizioetan aldaketak bultzatu dituelako.

Demografikoak

Eskualde eta eremu turistikoetan ondorio demografiko bereziak izaten dira, turismoarekin lotutako jarduera ekonomikoen ondorioz.

Definizioak

Tertziariazioa

Hirugarren sektoreko (zerbitzuak) jarduerak handitu egiten diren prozesua da, lehen eta bigarren sektoreen kaltetan, nagusi bihurtu arte; horrek biztanleria aktibo okupatu gehiago ekartzen du eta BPGari ekarpen handiagoa egiten dio. Zerbitzuen eskaintza areagotzen da egiteko munduko biztanleriaren beharrak asetzeko.

Garapen iraunkorra

Aurrerapen ekonomiko, sozial eta politikoaren bide multzoa da, egungo beharrak asetzeko gai izan arren, etorkizuneko belaunaldien baliabideak eta aukerak arriskuan jarri gabe. Laburbilduz, lurraldeek eta haiekin bizi diren gizarteek ingurunearen ezaugarrien arabera hazi behar dute, naturak ezarritako mugak gainditu gabe.

Garraio-azpiegitura

Garraio-sistema batean integratuta dauden eraikuntza eta instalazioak (errepideak, burdinbideak, aireportuak, portuak) dira; helburua garraiobideek zirkulazio zuzena eta segurua izatea da. Azpiegitura horiek hazkunde ekonomikoari eta gizartearen ongizateari nabarmen laguntzen diote.

Plataforma logistikoa

Hiri-espazio mugatua da, enpresa-antolakuntzarekin eta salgaien banaketarekin lotutako jarduerak garatzen diren eremuarekin. Plataforma logistikoen hedapena merkataritza elektronikoaren jarduera handitzeak bultzatu du. Espainian, plataforma logistiko handienetako bat 'Plaza' deitzen da, Zaragozan dago eta 1.300.000 m2 baino gehiago ditu.

Frankizia

Bi alderdi independenteen arteko kontratua da: frankiziatzailea eta frankizioduna. Frankiziatzaileak bere negozio-marka erabiltzeko eskubidea ematen dio frankiziodunari, denbora eta lekua mugatuta. Frankiziodunak, aldiz, diru kopuru bat ordaindu behar dio frankiziatzaileari eskubide horien truke.