Errusiako Iraultza: 1905etik SESBren sorrerara
Enviado por Chuletator online y clasificado en Historia
Escrito el en 
vasco con un tamaño de 2,71 KB
Errusia XX. mendearen hasieran
Errusia XX. mendearen hasieran herrialde atzeratua zen: autokrazia sendoak eta egitura sozial-ekonomiko zaharkituak baldintzatzen zuten. Nekazaritza zen jarduera nagusia, nahiz eta 1861ean morroitzaren abolizioa egin, nekazariek oraindik zamak ordaindu behar zizkieten jaun feudal ohiei.
Hirietara egindako exodoak industria garatzen hasi zen XIX. mendearen amaieran, baina baldintzak negargarriak ziren: lanaldi luzeak, eskubide sindikalik ez eta grebarik egiteko aukerarik ez. Horrek klase kontzientzia piztu zuen.
Oposizio politikoaren sorrera
- Anarkistak: Landa-ingurunean jabetza-eredua indarkeriaz aldatzea proposatzen zuten.
- Sozialdemokratek: Hiri-proletargoa antolatzen zuten. Bi fakzio nagusi: boltxebikeak (Lenin, iraultza sozialista) eta mentxebikeak (moderatuagoak).
- KD (Alderdi Konstituzional Demokrata): Burgesia urbanoa, parlamentarismoaren alde.
1905eko Iraultza: Autokraziaren krisia
1905eko Iraultza ideia sozialista eta liberalen hedapenak, bizi-baldintza kaskarrek eta Japoniaren aurkako porrotak eragindako frustrazioak piztu zuten. 200.000 laguneko manifestazioa Neguko Jauregirantz abiatu zen, baina armadak bortizki erreprimitu zuen: «Igande Odoltsua».
1917ko Iraultzak
Lehen Mundu Gerraren ondorio gogorrek (krisi ekonomikoa, hildakoak) 1917ko Otsaileko Iraultza eragin zuten. Tsarrak abdikatu egin zuen eta behin-behineko gobernu moderatu bat ezarri zen. Hala ere, 1917ko Urriko Iraultzan, boltxebikeek boterea eskuratu zuten Sobieten Kongresuaren bidez, Lenin buru zutela.
Gerra Zibila eta SESBren sorrera
Brest-Litovskeko itunaren ondoren, 1918–1922ko Gerra Zibila piztu zen Ejertzito Gorriaren (boltxebikeak) eta Ejertzito Zuriaren artean. Garaipenaren ondoren, 1922an Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna (SESB) sortu zen.
NEP eta SESBeko buruzagitza
1921ean NEP (Politika Ekonomiko Berria) ezarri zen krisiari aurre egiteko, kapitalismo mugatuaren elementuak onartuz. Hala ere, Stalin boterera iritsi zenean (1928), industrializazio bortitza eta kolektibizazioa lehenetsi zituen.
SESBeko agintari nagusiak
- Lenin (1922–1924): Iraultzaren gidaria.
- Stalin (1924–1953): Diktadura eta industrializazioa.
- Jrushchov (1953–1964): Desestalinizazioa.
- Brezhnev (1964–1982): Geldialdi ekonomikoa.
- Gorbachev (1985–1991): Perestroika eta glasnost (SESBren amaiera).