Arte erromanikoa: arkitektura eta eskultura laburpena

Resumen

Dokumentuak arte erromanikoaren bi alor nagusiak aurkezten ditu: arkitektura (eliza eta katedralen egitura, estaldurak, hormak, monasterioak eta gazteluak) eta eskultura monumentala (portada erromanikoa). Eskualdeko estiloen adibideak ere jasotzen dira, Italiatik Galiziara.

Puntos clave

Katedral eta eliza erromanikoak gurutze latindarreko oinplanoa dute, absidea eta transeptua barne.
Erdiko nabea kanoi-gangaz estaltzen da, parpain-arkuekin sendotuta; alboetakoak ertz-gangaz.
Burualdea presbiterioak, absideak eta girolak osatzen dute.
Triforioak eta horma-bularrek hormak sendotzen eta argia sartzen laguntzen dute.
Eskultura erromanikoak arkitekturari lotuta zegoen eta Bibliako gaiak irakasteko balio zuen.
Portaleko tinpanoan Kristo Maiestatea eta Tetramorfoa agertzen dira, eta mainelean Ama Birjinaren irudia.

Ponte a prueba

Katedralak eta Elizak

1000. urtetik aurrera, erromesaldiek eliza eta katedralak eraikitzea ekarri zuten. Egitura: Absidea, transeptua eta gurutze latindarreko oinplanoa. Erdiko nabea eta transeptua elkartzen diren gunean gurutzadura dago, zinborio batek estalita.

Tenplu Erromanikoaren Burualdea

Hiru atalek osatzen zuten tenplu erromanikoetako burualdea:

Presbiterioa: korua eta aldarea.
Absideak.
Girola edo deambulatorioa: zirkulu erdi formako pasabide bat da, alboetako nabeak luzatu eta presbiterioko atzealdea inguratzen duena. Han kapera erradial txiki batzuk, absidioloak, irekitzen dira.

Estaldurak eta Hormak

Erdiko nabea kanoi-ganga batez estalita dago. Ganga hori sendotzeko parpain-arkuak erabiltzen dira. Alboetako gangak estaltzeko, berriz, ertz-gangak erabiltzen dira. Nabeak bereizten dituzten hormetan bi atal bereizten dira:

Arkuteriak: erdiko nabea eta alboetakoak lotzen dituztenak.
Tribuna edo triforioa: goiko pasabide bat, leihoekin, argia barruan sartzeko.
Horma-bularrak: eraikina kanpotik sendotzeko.

Eskualdeko Estiloak

Italian estilo berezia garatu zen. Ezaugarri nagusiak adreiluak eta antzinako materialak (marmola) erabiltzea ziren. Horiez aparte, hiru eraikinak (katedrala, batailategia eta kanpandorrea) fisikoki bereizita egotea zen ohikoena, adibidez, Pisako katedralean.

Beste adibide garrantzitsu batzuk:

Katalunian: San Clemente eta Santa Maria elizak.
Gaztela eta Leonen: Fromistako San Martin.
Galizian: Santiago Compostelakoa (bi kanpandorre dituena).

Monasterioak eta Arkitektura Zibila

Monasterio-multzoak

Klaustro baten inguruan egituratu ziren guneak (eliza, logela, liburutegia...). Klaustro erdian, lorategiz hornitutako patio bat zegoen. Adibidez: Ripolleko Santa Maria eta Santo Domingo de Silos.

Arkitektura Zibilaren Defentsa-izaera

Hiru eraikin mota nabarmentzen dira: ospitaleak, ostatuak eta gazteluak.

Gazteluak: Defentsa-izaera dute eta goialde estrategikoetan eraikitzen dira. Harrizko arresi bat zuten inguruan, eta barnean dorre nagusia edo omenaldi-dorrea zegoen. Jaun feudalak bertan bizi ziren eta feudoko (lurraldeko) biztanleak babesten zituzten. Patioa leku garrantzitsua zen.

Eskultura Monumentala eta Portada Erromanikoa

Eskulturaren Ezaugarriak

Eskultura erromanikoa arkitekturari lotuta zegoen.
Helburua: dekoratzea eta Bibliako irakurgaiak ulertzen laguntzea.
Eliza eta monasterioa irudi-liburu bilakatu ziren.

Gaiak

a) Itun Zaharretik eta Berritik, eta santuen bizitzatik ateratako gaiak.
b) Animalia fantastikoak eta eguneroko bizitza.
c) Loreak, landareak eta irudi geometrikoak.

Katedraletako eta Elizetako Portala

Portaleko atal garrantzitsuak honako hauek dira:

Tinpanoa: Kristo Maiestatean eta Tetramorfoa (lau ebanjelarien ikurrak).
Tinpanoaren inguruan: arkiboltak, zangoak, ateburua eta mainela daude.

Gaiak: mota erlijioso edo sinbolikoko erliebe geometriko edo figuratiboak dekoratzen zituzten. Gai ohikoena Apokalipsiaren 24 agureena eta apostoluena da. Mainelean Ama Birjinaren irudia agertu ohi da.

Preguntas frecuentes

Zer dira arkuteriak eta triforioa?

Arkuteriak erdiko nabea eta alboetakoak lotzen dituzten arkuak dira. Triforioa goiko pasabide bat da, leihoekin, argia barruan sartzeko.

Zein dira Erromanikoaren gazteluen ezaugarri nagusiak?

Defentsa-izaera dute eta goialde estrategikoetan eraikitzen dira. Harrizko arresia eta dorre nagusia edo omenaldi-dorrea zituzten, eta jaun feudalak bertan bizi ziren.

Zein gai ohikoenak agertzen ziren portaletan?

Gai ohikoena Apokalipsiko 24 agureena eta apostoluena zen. Mainelean Ama Birjinaren irudia agertu ohi zen.