Erdi Aroko Europako Ekonomia, Hirien Pizkundea eta Gremioak XII. Mendetik Aurrera

XII. mendeko ekonomia-oparotasuna Europan

XII. mendean ekonomia-oparotasun handia izan zen Europan, eta horren ondorioz biztanleen bizi-baldintzak asko hobetu ziren.

Nekazaritzaren hobekuntza eta biztanleriaren hazkundea

XII. mendetik aurrera, nekazaritza-ekoizpena gora egin zuen kontinente osoan.

• Lur gehiago landu zen. Basoak moztu, zingirak lehortu eta lur berriak landu ziren.
• Eremu batzuetan hiru urteko laborantza-txandakatzea ezarri zen (lurraren herena lurgorri uztea soilik).
• Teknika berriekin nekazaritza-lana erraztu zen. Adibidez, golde belarridunari esker, lurra lehen baino sakonago goldatzea lortu zen.
• Mediterraneo inguruko eremuetan ureztatzea hedatu zen, eta laborantza berriak sartu zituzten.
• Errotak hedatu ziren (haizeak edo urak mugituta), 40 pertsonaren lana egiten zutenak.

Aldaketa hauen ondorioz, elikagaien ekoizpena nabarmen igo zen, eta gosearen mehatxua gutxitu zen. Biztanleria asko hazi zen horregatik.

Merkataritzaren eta bankuen garapena

Merkataritza asko garatu zen XII. mendetik aurrera.

Produktuak lurretik garraiatzen ziren (gurdietan) eta batez ere itsasontziz, ibai eta itsaso nagusien zehar. Bi itsasbide handi zeuden:

• Mediterraneoko bideak Espainiako eta Italiako hiriak musulmanen portuekin eta Bizantziar Inperiokoekin lotzen zituen. Europarrek luxuzko produktuak inportatzen zituzten, eta ehunak eta armak esportatzen zituzten.
• Atlantikoko eta Baltikoko bideak merkatari-elkarte batek (Hansa) kontrolatzen zituen. Portugalgo eta Bizkaiako golkoko portuak Flandriako eta Alemaniako hiriekin lotzen zituzten, eta Errusiakoekin ere bai.

Merkatariek merkataritza-azokетан biltzen ziren aldian behin. Azoka garrantzitsuenak Champagnekoak izan ziren (Frantzia).

Merkataritzaren hazkundearen eraginez, banku- eta finantza-teknika berriak agertu ziren Europan. Kreditu bidez finantzatzen hasi ziren, eta lapurretatik babesteko kanbio-letrak sortu zituzten.

Hirien pizkundea

Erromatar Inperioaren krisiaren ondoren, Europako hiriak gainbehera zeuden. XII. mendetik aurrera, hiriek berriro hazten hasi ziren. Hiri batzuek indarra hartu zuten berriro, beste batzuk hiri berriak ziren, gaztelu edo monasterio baten alboan sortuak. Erdi Aroan hiriak txikiak ziren, eta handienek 50.000 biztanle inguru zituzten (Paris, Herbehereetako hiriak eta Italiako iparraldekoak).

Hirien hazkundearen arrazoiak

Hainbat arrazoirengatik hazi ziren hiriak:

1. Nekazaritza-teknika berriei esker, nekazari gutxiago behar izan ziren, eta asko hirietara emigratu zuten.
2. Hirietako biztanleen bizi-baldintzak landakoek baino hobeak ziren, askatasun handiagoa baitzuten.

Hiri bakoitzak bere gobernua zuen: udala.

Hirietako biztanleak

Hirietako biztanleak burgesak ziren. Batzuk oso aberatsak ziren: eskulangintzako lantegien jabeak. Biztanle gehienak eskulangileak edo dendariak ziren, eta beste batzuk aberatsen etxeetan etxeko lanak egiten zituzten. Erdi Aroko Europako hirietako biztanle gehienak kristauak ziren. Zenbait judu talde ere bazegoen, eta beren auzoak zituzten: aljama edo judutegiak.

Eskulangintzaren garapena

Hirien garapenak eskulangintza-produktuen eskaera handitu zuen. Horregatik garatu zen eskulangintza.

Eskulangile asko zeuden: ehuleak, upelgileak... Produktuak eskuz egiten zituzten, tresna gutxirekin. Lantegi txikietan lan egiten zuten, jabearen etxean bertan. Lanbide bereko eskulangileak kale berean bizi ziren, eta kaleek beren gremioaren izena hartzen zuten.

Gremioak

XII. mendetik aurrera, lanbide bereko eskulangile guztiak elkartu eta gremio bat osatu zuten. Gremio bakoitzak estatutu bat egiten zuen, eta denek sinatzen zuten. Gremioek ekoizpena kontrolatzen zuten, oso zorrotzak zirelarik.

Lan bakoitzean hiru eskulangile mota zeuden:

• Maisua (jabea)
• Ofiziala (langilea)
• Ikaslea (ikasten ari dena)