Haur eta nerabeen tratu txarrak: definizioa, motak eta arreta

Tratu Txarrak: Definizioa eta Ezaugarriak

Haur eta Nerabeen Behatokiak zehatz definitzen ditu haurrenganako tratu txarrak: “ekintza, ez-egite edo tratu arduragabe oro, istripuz gertatu ez dena, haurrari bere eskubideak edo ongizatea ukatzen dizkiona, haren garapen fisiko, psikiko eta/edo sozial ordenatua mehatxatzen edo oztopatzen duena, eta pertsonek, erakundeek edo gizarteak berak egina”.

Definizio hori arretaz aztertzen badugu, zehazkiago identifika ditzakegu jokabide bat tratu txartzat hartzeko aldi berean gertatu behar diren elementuak.

Tratu Txarrak Eragiten Dituzten Ekintzak

• Ekintza. Egindako ekintzak biltzen ditu.
• Ez-egitea. Eman behar ziren baina eman ez diren zaintza eta arreta guztiak dira.
• Tratu arduragabea. Arretarik ezaren sinonimoa da. Modu desegokian eta behar baino gutxiago emandako zaintzak dira.

Tratu Txarrak Zehazten Dituzten Baldintzak

Hala, tratu txarrak gertatuko dira aurreko hiru ekintzek edo gertaerek:

• Haurrari bere eskubideak eta ongizatea ukatzen badizkiote.
• Haren garapen fisiko, psikiko eta soziala mehatxatzen edo oztopatzen badute.

Tratu Txarren Eragileak

Eragileak edo egileak izan daitezke:

• Pertsonak. Senideak izan daitezke (gurasoak, aitona-amonak…) edo familiakoak ez direnak.
• Erakundeak. Tratu txarrak erakundeetatik datoz, adibidez, administrazioaren arduragabekeria edo erakundeek emandako tratu txarrak.
• Gizartea. Tratu txarren zuzeneko eragilea pertsona bat ez denean, baizik eta adingabean eragin negatiboak dituzten egoerak gertatzen direnean gertatzen da, esaterako, indarkeria-giroan bizitzea, oinarrizko zerbitzurik ez egotea…

Beharrezkoa da adieraztea, oro har, jaio ondorengo tratu txarrei buruz ari garela, hau da, haurra jaio ondoren gertatzen direnei buruz. Baina ezin dugu ahaztu tratu txarrak jaio aurrekoak ere izan daitezkeela. Azken horien barruan sartzen dira amaren alkoholismoa edo beste ohitura toxiko batzuk, medikuaren jarraipenik gabeko haurdunaldiak, elikadura eskasa…

Tratu Txar Motak

Tratu txarrak zenbait motatakoak izan daitezke, haiek eragiten dituzten ekintza jakinaren arabera. Hala, kategoria hauek identifika ditzakegu:

• Tratu txar fisikoak
• Arduragabekeria eta abandonua
• Tratu txar emozionalak eta psikologikoak
• Sexu-gehiegikeria
• Lan-esplotazioa eta eskale izatera behartzea

Tratu Txarren Arrazoiak

• Gurasoen edo zaintzaileen faktore indibidualak.
• Haurraren faktore indibidualak.
• Familiako faktoreak.
• Faktore soziokulturalak.

Tratu Txarren Aurrean Egin Beharrekoa

Protokoloa

• Tratu txarrak detektatzea
• Tratu txarrak jakinaraztea
• Egoeraren balorazioa eta diagnostikoa
• Ekintzak
• Ebaluazioa eta segimendua

Tratu Txarrak Jakinaraztea

Jakinarazpena deitzen diogu dagokion erakundeari detektatutako egoeraren berri emateari. Hezkuntza-arloan, zentroko zuzendaria arduratzen da jakinarazteaz.

Balorazioa eta Diagnostikoa

Informazioa Lortzeko Teknikak

Hona hemen garrantzitsuenetako batzuk:

• Genograma
• Apgar familiarra
• Mapa familiarra
• Ekomapa

Ekintzak

Adingabea Familian Mantenduz Egindako Ekintzak

• Prebentzio programak
• Gizarte baliabideen sare bat
• Familian bertan arreta ematea, hobekuntza planen bidez.

Familiarengandik Banantzea

Oro har, hiru kasutan har daitezke haur horiek:

• Babesgabetasun-egoera larrian dauden adingabeei berehalako arreta eman behar zaienean.
• Presakoak ez diren kasuetan, jada aurreikusitako prozesuen zati gisa, beste instantzia batzuetatik datozenean.
• Atzerriko adingabeak (etorkinak) bakarrik etortzen direnak; gure herrialdean izango duten etorkizuna zehazten den bitartean, arreta eman behar zaie.

Zentro edo Programa Motak

• Harrera-zentroak edo berehalako arreta-programak
• Egoitza-zentroak edo egoitza-arretarako programak
• Lehen harrerarako edo presako harrerarako zentroak edo programak
• Dibertsitateari arreta emateko berariazko zentroak edo programak

Harrera-zentroak edo Berehalako Arreta-programak

Adingabea zentroan dagoen bitartean, zentroak bere gain hartu beharko ditu gurasoen oinarrizko zereginak, hala nola:

• Hezkuntza integrala.
• Oinarrizko premiak asetzea: higienea, arropa, ostatua, atsedena eta aisialdia.
• Osasun fisiko eta mentala zaintzea.

Dibertsitateari Arreta Ematen Dioten Zentroak

Zentro edo programa horiek erantzun desberdinak behar dituzten berariazko premiak dituzten adingabeei ematen diete arreta. Ezaugarri espazialak, profesionalak eta instrumentalak direla eta harrera terapeutiko baterako baldintza egokiak dituzten zentroetan garatzen dira, dela aldi baterako (gero normalizaziora itzultzeko), dela modu iraunkorrean, adingabe bakoitzaren egoerak hala eskatzen badu.

Oso mendekoak diren eta kalte eta nahasmen larriak dituzten adingabeei zuzendutako ekipamenduak dira; adingabe horiek berariazko programak behar dituzte egoitzan igarotzen duten denbora guztian, bai eta ondoren ere, adin-nagusitasunera iritsi ondoren.

Zentroko Antolaketa-dokumentuak

• Zentroko hezkuntza-proiektua (ZHP).
• Barne-araudia (BA).
• Zentroaren urteko programazioa.
• Urteko memoria.

Adingabeari Buruzko Dokumentuak

• Sarrerako behatze-protokoloa.
• Hezkuntza-proiektu indibidualizatua (HPI).
• Protokolo- eta segimendu-orriak.
• Gizarte- eta hezkuntza-txostenak.

Zentroko Langileak

Autonomia-erkidego bakoitzak eta zentro bakoitzak antolaketa-egitura bat eta zeregin mugatuak ditu; horiek, aipatu bezala, zentroko hezkuntza-proiektuan eta barne-araudian jasotzen dira.

Zentroetan, hezkuntza-taldeak esku hartzen du adingabeekin, nahiz eta beste profesional batzuek ere parte hartu.

• Hezkuntza-taldea
• Zuzendaria
• Hezitzaileak. Haurren hezitzaileen zeregina
• Beste profesional batzuk

Hezitzaileak: Haurren Hezitzaileen Zeregina

• Adingabeak ondo elikatzen direla bermatzea eta elikadura-ohitura onak sustatzea.
• Higiene-ohiturak lantzea. Haurrei janzten, eranzten, dutxatzen… erakustea, bai eta eraginkortasunez gizarteratzeko aukera emango dieten higiene-ohitura batzuk barneratzen ere.
• Adingabeari bere eguneroko bizitza garatzen laguntzea, adibidez, etxeko lanak egiten.
• Haurrei medikuarenera, eskolara edo eskolaz kanpoko jardueretara laguntzea.
• Haurrak jokabide desegoki bat duenean zuzentzea, eta, egoki deritzonean, saritzea.
• Gizarte-hezitzaileei laguntzea programatutako jardueretan. Ahal den neurrian, programazioetan parte hartzea eta haiek bete daitezen laguntzea.
• Adingabearen bilakaeran detektatutako oharpenen berri ematea, edo garrantzitsuak iruditzen zaizkion gorabeheren berri ematea.
• Hezkuntza-taldearen bileretan parte hartzea.