Erantzunkizun Politikoaren Legea (1939), Munichen 118 ordezkarien testua (1962) eta Estatuaren Lege Organikoa (1967)

Erantzunkizun Politikoaren Legea (1939-02-09)

Erantzunkizun Politikoaren Legea (1939/02/09)

Testuaren kokapena eta sailkapena

1. Testuaren kokapena eta sailkapena: Testu hau lehen mailako testu historikoa da, garaiko testua izanik. Formalki testu juridikoa da, eta Espainiako estatuburuak, Francisco Francok, egindako legearen zati bat. Publikoa da, Boletín Oficial del Estado-n argitaratua. Edukiari dagokionez, gai politiko bat lantzen du, erantzunkizun politikoari buruzkoa. Testua Espainiako biztanleei zuzenduta dago, bereziki Fronte Popularraren aldekoei, haiek zigortu baitziren. Legea 1939ko otsailaren 9an sinatu zen Burgosen, eta 13an argitaratu zen. Testuak gerrako galtzaileen eskubideak ezabatzea eta, gainera, estatu kolpeari aurre egin ziotenak zigortzea helburu zuen.

2. Testuaren analisia: Testuak bi paragrafo eta hiru artikulutan banatutako ebazpena aurkezten ditu:

3. Lehenengo paragrafoa: Lehenengo paragrafoan legearen helburua azaltzen da: matxinada gorria lagundu zutenek erantzunkizunak izan behar zituzten. Francoren ustez, estatu kolpeari aurre egin zioten arduradunei erantzunkizun politikoa eskatzea zen unea.

4. Bigarren paragrafoa: Bigarren paragrafoan, dekretuak zehazten du noren ardurapean egongo liratekeen zigorrak ezartzea: armadako kideek, magistraturako kideek eta Falange Española Tradicionalista y de las JONS-eko kideek.

Legearen artikulu nagusiak

Legearen hiru artikuluetan zehazten dira garrantzitsuak diren epeak eta erantzunkizunak:

• Lehen artikulua: 1934ko urriaren 1etik 1936ko uztailaren 18ra bitarteko iraultza politikoaren erantzuleak epaituko dira.

• Bigarren artikulua: Fronte Popularreko koalizioan parte hartu zutenak eta Mugimendu Nazionalaren aurka borrokatu zirenak legez kanpo uzten dira.

• Hirugarren artikulua: Ilegalizatutako alderdi eta sindikatuak eskubide eta ondasun guztiak galduko dituzte.

Testuinguruan kokatzea

3. Testuinguruan kokatzea: 1936ko hauteskundeetan Fronte Popularraren garaipenaren ondoren, errepublikaren aurkako indarrak altxamendu bat prestatzen hasi ziren. Uztailaren 17-18an eman zen altxamendua, eta matxinatuek ez zuten espero zen arrakasta lortu, eta altxamendua gerra zibila bilakatu zen. Gerran, Francoren boterea etengabe indartu zen, eta agintaritza politiko eta militar gorenarekin, errepublikaren aurkako indarrak kontrolatzen joan zen. Gerra amaitzean, Francok bere diktadura ezarri zuen. 1939ko otsailaren 13ko data esanguratsua da, gerra amaitzen ari zen arren, etorkizunerako pausoak ematen hasiak ziren. Lege honek, besteak beste, gerrako garaileen eta galtzaileen arteko banaketa garbia egiten zuen, eta horrek errepresioa eta zigorrak ekarri zituen, gerran aurka egon zirenei.

4. Testuaren garrantzia: Erantzunkizun Politikoaren Legea, errepresiorako tresna gisa, herritarren artean mesfidantza eta segurtasun eza sortu zituen. Lege honek erregimenaren errepresioa legezkoa bihurtu zuen, eta garaile eta garaituen arteko gizartea finkatzeko tresna nagusia izan zen. Hiru hamarkada inguru egon zen indarrean, 1969ra arte, baina errepresioak diktaduraren amaierara arte jarraitu zuen.

Munichen 118 ordezkarien testua (1962)

Testu hau, Espainian 1962an frankismoaren aurka zeuden 118 ordezkari espainiarren proposamen bat da, Munichen, Europar Mugimenduaren Kongresuan, idatzitakoa. Bertan, Espainian sistema politiko antidemokratikoa salatzen da, eta Europa osoko demokraziaren printzipioak betetzeko eskakizunak planteatzen dira, Espainiaren Europar Batasunean sartzeko aukera baloratzeko.

Helburuak eta proposamen nagusiak

Testuaren helburua da Espainian benetako demokraziaren ezarpena eskatzea, eta, horrela, erregimen frankistaren eskubide zurrunak, adierazpen askatasuna, sindikalismoaren askatasuna eta alderdi politikoen existentzia bermatzeko egindako proposamenak biltzen ditu. Horrez gain, Munichen egindako batzar horretan, Europar Konbentzioak eta Giza Eskubideen Deklarazioak inspiratuta, Espainiaren sistema politikoan aldaketa sakonak egiteko beharraz mintzo dira.

Testuaren analisia

Testuaren analisia aztertzean, lehenik eta behin Europar Mugimenduaren Kongresuaren garrantziaz hitz egiten da, zeinak Europar federazioaren aldeko lan egitea eta Giza Eskubideen babesa sustatzea xede zuen. Horretaz gain, testuan proposatutako aldaketek demokraziaren oinarrizko printzipioak aplikatzea, Espainiako erregimen frankistari kritika egitea eta herriaren askatasuna eta eskubideak aitortzea bilatzen dute.

Proposatutako artikuluen laburpena

Testuak hainbat artikulu proposatzen ditu. Lehenengoan, Espainiak benetako erakunde demokratikoak sortzea eskatzen da; frankismoan "demokrazia organiko" izeneko sistema finkatu zen eta ez zuen benetako eskubiderik ematen herritarrei. Bigarrenean, oinarrizko eskubideak betetzea eskatzen da, hala nola adierazpen askatasuna eta norberaren askatasuna, Espainiako erregimenaren zentsura gogorraren aurka. Hirugarren artikuluan, "erkidego naturalen izaera aitortzea" eskatzen da, frankismoak bertan behera utzitako autonomia-estatutua berrezartzea; laugarren artikuluan, askatasun sindikalak eta langileen eskubideak bermatzea. Azkenik, bosgarren artikuluan, alderdi politikoak eta sindikatuak legeztatzea eskatzen da.

Testuaren garrantzia eta ondorioak

Testuaren garrantzia Espainiako kanpo-oposizioaren ekintzak eta konbentzioen inguruko aldarrikapena ulertzeko gakoa izan daiteke. Munichen bildu ziren 118 ordezkari frankismoaren aurka agertu ziren eta, alderdi politikoen eta sindikatuen legezko eskubideak bermatuz, demokraziaren prozesu bat hasi nahi zuten. Testuak, gainera, frankismoaren aurka sortutako oposizio sozial eta politikoen indarra agerian jartzen du, eta garai hartan errepresioaren eta zentsuraren menpe zeuden aldarrikapenak argi uzten ditu.

Horrela, testuak adierazten du Espainian frankismoaren aurkako mugimenduak indarra hartu zuela, eta Espainiako gizartearen zati handi batek aldaketa politiko bat nahi zuela, eta horretarako, Espainia Europa osora integri daitekeela.

Estatuaren Lege Organikoa (1967-01-11)

Estatuaren Lege Organikoa (1967-01-11)

Estatuaren Lege Organikoa, 1967ko urtarrilaren 11n Espainiako Aldizkari Ofizialean argitaratua, testu juridiko-politiko bat da, frankismoaren estatuaren egitura egonkortzen eta iraunarazten duen lege gisa funtzionatzen duena. Testu honek frankismoaren estatuaren printzipioak finkatzen ditu, botere guztiak Francoren esku metatuz eta erregimenaren jarraipena bermatuz. Lege honek, berez, ez zuen aldaketa handirik ekarri, baina hainbat berrikuntza ezarri zituen eta funtsezko printzipio politikoak egonkortu zituen.

Printzipio eta egitura

Legeak estatuaren oinarrizko printzipioak ezarri zituen, hala nola subiranotasun nazionalaren eta boterearen zentralizazioaren printzipioak. Horrela, estatuak lurralde eta nazioaren batasuna defendatu nahi zuen, betiere Francoren agindupean. Legeak adierazi zuen botereen banaketa liberalari uko egiten zitzaiola, eta botere guztiak koordinatuta, baina Francoren onespenarekin, eginen zirela. Estatuburuaren botereak, printzipio totalitarioak oinarritzat hartuz, nazioaren ordezkari gorena izendatzen zuen, eta lider honen agintea garrantzitsua zen.

Legearen lehen artikulua eta jarraipena

Lehen artikuluan, estatuaren erresuma monarkikoa izango zela baina erregerik gabe azaldu zen, Franco eta bere gobernuburuaren arteko banaketa aipatuz. Testu honek, berez, 1947ko Ondorengotza Legearen eta 1958ko Mugimendu Nazionalaren Printzipioen Legearen jarraipena izan zen, eta printzipio hauek finkatu ziren. Erregearen eta gobernuburuaren arteko banaketa adierazi zen, baina Franco 1973ra arte ez zuen funtzio hau bereiztu.

Ondorioak eta iraupena

Legeak, printzipio horiek ezartzeaz gain, frankismoaren ideologia sendotzeko eta egonkortzeko helburua zuen. 1936ko altxamendua eta gerra frankistak, eta ondoren sortutako erregimenak, botere guztia Francoren esku metatu zuten. Testuan, estatuburuaren boterea garrantzitsua zen, eta, lehenengo artikuluaren bidez, estatuaren etorkizunean izango zuen egitura azaltzen zen, erregearen boterearen beharrik gabe.

Gerra garaian eta ondoren, oposizioa ia desagertu egin zen, eta estatu frankista erregimenak jarraipena izan zuen. Lege honek, printzipio politikoak aldatu gabe, egonkortzea bilatzen zuen, eta frankismoaren oinarrizko ideiak mantentzea ezinbestekoa zen erregimenak iraun zezakeen. 1969an, Francok bere ondorengoaren izendapenaren bidez, botereari etorkizunean jarraipena eman zion. Hala ere, botere guztia azkenik bere esku gelditu zen, eta lehenengo gobernuburua izendatzeko boterea 1973an emango zuen.

Estatuaren Lege Organikoa frankismoaren sendotzea eta iraunkortzea ahalbidetu zuen tresna izan zen, eta bere helburua zen erregimenaren oinarrizko printzipioak finkatzea. Horrela, diktaduraren arauak bateratuz, estatuko gune nagusietan Francoren inguruko pertsonak kokatu ziren, eta egonkortasuna bilatu zen. Lege honek diktadura frankistaren egonkortzea ahalbidetu zuen, azken finean erregimenaren jarraipena bermatuz. 1973an, Francok izendatu zuen Carrero Blanco gobernuburu, eta bere ahulezia gero eta nabarmenagoa izan zen 70. hamarkadaren hasieran. Baina erregimenaren sendotzea eta egonkortzea helburu izanik, lege honek egitura politikoa finkatzen jarraitu zuen, eta diktaduraren azken urteetan ere frankismoaren printzipioak mantendu ziren.