Energia: definizioak, motak, transferentzia eta legeak
Física4,13 KB
1. Zer da energia?
Energia da gorputzek lana egiteko edo aldaketak sortzeko duten gaitasuna.
2. Energiaren formak
Energia mekanikoa
Zinetikoa (Ek)
Ek: gorputza mugitzen denean izaten duen energia.
Formula: Ek = ½ · m · v²
Potentzial grabitatorioa (Epg)
Epg: gorputza altueran dagoenean duen energia.
Formula: Epg = m · g · h
Potentzial elastikoa
Deformatutako gorputzek duten energia (adibidez, malgukiak).
Beste energia motak
- Elektrikoa: sorgailu elektrikoek sortzen dute.
- Nuklearra: atomoen fusio edo fisioaren bidez askatzen da.
- Termikoa: tenperatura eta egoera fisikoaren aldaketekin lotuta dago.
- Kimikoa: substantzien loturetan gordetzen da (janaria, gasolina…).
- Erradiazioa: eguzkiak eta bestelako uhin elektromagnetikoek sortzen dute.
3. Beroaren transferentzia
Beroa tenperatura desberdintasunengatik pasatzen den energiaren transferentzia da.
Unitateak:
1 J (Joule)
1 cal = 4.18 J
4. Energiaren kontserbazioa eta degradazioa
Kontserbazioa:
Energia ezin da sortu edo desagertu; soilik eraldatzen da.Degradazioa:
Energia erabilgarria bero bihurtzen da eta ezin da guztiz aprobetxatu.Energia mekanikoaren printzipioa (marruskadurarik gabe):
Hasierako energia = Bukatzeko energia
Em = Ek + Ep
5. Errendimendua
Energiaren eraginkortasuna edo errendimendua neurtzen du:
Errendimendua = Energia erabilgarria / Energia guztira
6. Lana
Indar batek gorputz bat mugitzen duenean egiten den lana.
Formula:
W = F · d
Non:
W = Lana (Joule)
F = Indarra (Newton)
d = Desplazamendua (metro)
1. Zer da energia?
Energia da gorputzek lana egiteko edo aldaketak sortzeko duten gaitasuna.
2. Energiaren formak
Energia mekanikoa
Zinetikoa (Ek)
Ek: gorputza mugitzen denean izaten duen energia.
Formula: Ek = ½ · m · v²
Potentzial grabitatorioa (Epg)
Epg: gorputza altueran dagoenean duen energia.
Formula: Epg = m · g · h
Potentzial elastikoa
Deformatutako gorputzek duten energia (adibidez, malgukiak).
Beste energia motak
- Elektrikoa: sorgailu elektrikoek sortzen dute.
- Nuklearra: atomoen fusio edo fisioaren bidez askatzen da.
- Termikoa: tenperatura eta egoera fisikoaren aldaketekin lotuta dago.
- Kimikoa: substantzien loturetan gordetzen da (janaria, gasolina…).
- Erradiazioa: eguzkiak eta bestelako uhin elektromagnetikoek sortzen dute.
3. Beroaren transferentzia
Beroa tenperatura desberdintasunengatik pasatzen den energiaren transferentzia da.
Unitateak:
1 J (Joule)
1 cal = 4.18 J
4. Energiaren kontserbazioa eta degradazioa
Kontserbazioa:
Energia ezin da sortu edo desagertu; soilik eraldatzen da.Degradazioa:
Energia erabilgarria bero bihurtzen da eta ezin da guztiz aprobetxatu.Energia mekanikoaren printzipioa (marruskadurarik gabe):
Hasierako energia = Bukatzeko energia
Em = Ek + Ep
5. Errendimendua
Energiaren eraginkortasuna edo errendimendua neurtzen du:
Errendimendua = Energia erabilgarria / Energia guztira
6. Lana
Indar batek gorputz bat mugitzen duenean egiten den lana.
Formula:
W = F · d
Non:
W = Lana (Joule)
F = Indarra (Newton)
d = Desplazamendua (metro)