Arroken eta Mineralen Gida: Sailkapena eta Erabilerak

Zer dira arrokak?

Arrokak mineral bat edo batzuen agregakin solido, natural eta ez-organikoak dira, lurrazala osatzen dutenak. Jatorriaren arabera sailkatzen dira eta hiru talde nagusitan banatzen dira:

• Metamorfikoak: Lurraren lurrazalean sortzen diren arrokak dira, tenperatura eta presio altuak dakartzaten prozesu geologikoen bidez.
• Sedimentarioak: Kanpoko agente geologikoen ekintzak Lurraren gainazalean arroka mota desberdinak sedimentu bihurtzen ditu.
• Igneoak: Magmetatik datoz, lurrazalaren barruan (plutonikoak) edo gainazalean (bolkanikoak) hoztu ondoren.

Arroka sedimentario detritikoak

Aurrez izan ziren arroken klastoz osaturiko arroka sedimentarioak dira. Eraikuntzan erabiltzen dira batez ere. Adibideak: konglomeratuak, hareharriak eta lutitak.

Arroka sedimentario karbonatuak

% 50 baino gehiago mineral karbonatoz osatuta daude. Funtsezkoak dira industriarako (zementua) eta hidrokarburoak lortzeko. Adibideak: kareharriak, dolomiak eta margak.

Prezipitazio kimiko bidezko arroka sedimentarioak

Prezipitazio kimikoz eratzen dira eta mineral mota bakarrekoak izaten dira. Isolatzaile gisa eta elikaduran erabiltzen dira. Adibideak: halita, igeltsua eta anhidrita.

Arroka sedimentario organogenoak

Izaki bizidunen hondakinak metatu eta trinkotzean sortzen dira. Erregai fosilen iturri nagusiak dira. Adibideak: kreta, lignitoa eta antrazita.

Arroka igneo bolkanikoak

Lurrazalean laba hoztean sortzen dira. Hozte azkarraren ondorioz, kristal txikiak dituzte. Adibideak: basaltoa eta pumita.

Arroka igneo plutonikoak

Magma astiro hoztuz sortzen dira lurrazalaren barruan. Kristal handiak dituzte. Adibideak: ofitak eta granito permiakoa.

Arroka metamorfikoak: ehundura foliatua

Presio handiaren eraginez mineralak lerrokatuta dituzte. Adibideak: filita eta gneisa.

Arroka metamorfikoak: ehundura ez-foliatua

Masa homogeneo eta geruzarik gabekoak dira. Adibideak: marmola eta serpentina.

Arroken zikloa eta mineralak

Arroken zikloa naturan gertatzen den prozesu jarraitua da, non arrokak etengabe eraldatzen diren. Mineralak, berriz, substantzia solido ez-organikoak dira, egitura kristalino ordenatua dutenak.

Mineralen sailkapena

• Elementu natiboak: Atomo mota bakar batez osatuak.
• Sulfuroak: Sufrea eta metala.
• Halogenuroak: Metalak eta halogenuroak.
• Karbonatoak: Karbonato ioia (CO₃²⁻) eta metala.
• Oxidoak: Oxigenoa eta metala.
• Fosfatoak: Fosfatoa (PO₄³⁻) eta metala.
• Sulfatoak: Sulfatoa (SO₄²⁻) eta metalak.
• Silikatoak: Silizioa eta oxigenoa (Serosilikatoak, Nesosilikatoak, Inosilikatoak, Ziklosilikatoak, Tektosilikatoak eta Filosilikatoak).