Al-Andalus eta Arte Erromanikoa: Arkitektura, Eskultura eta Erromatar Artea
Al-Andalus
Al-Andalusen artea aberastasun handikoa izan zen. Kordobako Mezkita eta Medina Azahara dira horren adibide nabarmenenak. Abd al-Rahman I.aren garaian, zutabe koloretsuak eta arku bikoitzak erabili ziren.
Taifa erreinuak eta almoravideak
Taifa erreinu txikiek, besteak beste Zaragozako Aljaferíak, arte islamiarra garatu zuten. XI. mendean, almoravideak Afrikatik iritsi ziren, dekorazio sinpleagoarekin eta defentsarako instalazio sendoekin.
Almohadeak eta Sevillako Giralda
Almohadeen garaian, Giralda (Sevillako mezkitaren minarete zena, gaur egun katedralaren dorrea) eta Torre del Oro eraiki ziren, defentsa eta prestigioa adierazten zutenak.
Nazaritarra: Granada eta Alhambra
XIII. mendetik 1492ra, Granadako nazaritar erreinuak material arin eta apaingarri ederrak erabili zituen. Alhambrak funtzio erlijioso eta erregalia izan zuen, eta bere Mirto Patioa, Leoien Patioa eta Bi Arreben Aretoa dira bereziak.
Arte Erromanikoa
Arkitektura Frantzian
Arte erromanikoaren adibide nabarmenak dira Cluny abadia (burgundia, transeptuko dorrea), Vézelay-ko Sainte-Madeleine (erromanikoa eta gotikoa) eta Toulouse-ko Saint-Sernin eta Conques-eko Sainte-Foy (adreilu eta kupula dorrea).
Arkitektura Espainian
- San Vicente de Cardeña (XI. mendea, Kastilla)
- Donejakue Bidea Aragoiko eta Jacako katedrala eta San Juan de la Peña
- San Martín de Frómista (Palentzia), adibide kanoniko eta kupula oktogonala
- Santiagoko katedrala, bidearen amaieran, Maisu Esteban-en gehikuntzekin
Eskultura Erromanikoa
Frantzian
Moissac abadia urrezko aroan egin zen, dekorazio begetalarekin eta espiritualitate adierazgarriarekin. Autun-go San Lazarok eta Conques-eko Santa Fek simetria eta irudi xehatuak erakusten dituzte.
Espainian
- Leongo San Isidoro, erregeen panteoia eta gangak
- Ripollgo monasterioa, 7 friso, dekorazio oparoa eta arkibolta
- Santo Domingo de Silos, erliebeak, kapitelak, animaliak eta erlijio eszenak
- Gloria Atea, Santiagon, Maisu Mateo-ren eragina
Katalunia eta Leon
Taülgo Sant Clement eta Santa Maria eliza, tronua eta errege magoak nabarmentzen dira.
Euskal Herria
Armentiako San Prudentzio basilika, Estibaliz-eko Santa Maria santutegia eta Zangozako Santa Maria Errege eliza dira nabarmenenak. Nafarroa eta Araba Donejakue bidean eta Leireko monasterioa ere nabarmentzen dira.
Erromatar Artea
Arkitektura
Materialak: harria, adreilua eta zementua. Elementu nagusiak: kupula, arkitrabea eta ertz-gangak. Ordenak: toskanarra, dorikoa, jonikoa, korintoarra eta konposatua.
- Antzokia (greziarrengandik hartua, Mérida)
- Anfiteatroa (oin zirkularra, borrokak, Koliseoa)
- Zirkua (hipodromoa, spina eta maximus)
- Termak (bainu publikoak, kirola eta funtzio soziala)
- Basilikak (3 nabe, justizia eta kristautasuna)
- Tenpluak (etruskoen oin sarabanda, greziarren oin laukia)
Eskultura
Italiar naturaltasuna: erretratu errealistak eta errepublikako bruto kapitalinoak. Idealizazio heleniarra: klase altuak eta propaganda. Sinbolo geometrikoak: espirituen nagusitasuna.
Pintura
Hormetan fresko teknika, greziar eraginarekin (bolumena eta perspektiba). Gaiak: mitologia eta eszena erlijiosoak. Adibide nagusia: Pompeia. Marmolaren imitazioa eta arkitektura elementu ilusionistak erabili ziren.
Mosaikoak
Mosaikoak zoruetan eta hormetan daude, harria edo zeramika tesela txikiekin (kolorezko pieza txikiak) eginak.