Análise do Plano Urbano de Barcelona e a súa Evolución

Plano de Barcelona

O seu emprazamento ao lado do mar Mediterráneo fixo que os romanos fundasen a cidade entre o río Llobregat e o Besòs. A súa situación como capital de Cataluña, unha das rexións máis desenvolvidas do país, e o seu tamaño fan que a súa influencia sexa suprarrexional, articulando todo o eixe mediterráneo.

O plano representa tres grandes unidades morfolóxicas que se sucederon no espazo e a través do tempo:

• O centro histórico ou cidade preindustrial.
• O Ensanche burgués.
• A periferia dos séculos XX e XXI.

O centro histórico ou cidade preindustrial

O centro histórico ou cidade preindustrial (anterior ao s. XIX) ocupa unha superficie relativamente pequena dentro da área municipal urbanizada. O centro histórico está delimitado por un sistema de rondas ou rúas amplias que xorden ao derrubar a muralla que fortificaba a cidade preindustrial e abarca o Casco Antigo, o Raval, Sant Pere e a Barceloneta, pegadas das distintas etapas históricas polas que atravesou a cidade.

A Barceloneta é a expansión que se leva a cabo no s. XVIII e que, seguindo as ideas da Ilustración, se organizou nun plano ortogonal de mazás rectangulares definidas por rúas que se cortan en ángulo recto. Das edificacións que se levantaron no s. XVIII practicamente non queda nada, porque a especulación do valor do chan intensificou a construción.

O Ensanche burgués

No s. XIX, Ildefons Cerdà proxecta un ensanche arredor da cidade preindustrial; a superficie do mesmo superaba con moito a superficie da Barcelona preindustrial. Cerdà planifica o ensanche adoptando un plano ortogonal, é dicir, mazás cadradas delimitadas por rúas que se cortan en ángulos rectos.

Non obstante, na mazá cadrada, Cerdà introduce a novidade de rasgar as esquinas en chafrán para facilitar a visualización aos condutores; desta maneira, a mazá cadrada transfórmase en octogonal. Por outro lado, Cerdà, empapado das ideas sobre a importancia do aire e o sol na saúde, dota os edificios de ditas condicións ambientais proxectando amplas rúas entre as mazás. Co tempo, o proxecto de ensanche de Cerdà viuse modificado polo alto valor do chan, que permitiu unha maior edificación en altura e pechar as mazás construíndo nas catro frontes.

As periferias dos séculos XX e XXI

No s. XIX, o feito de que Barcelona se converta nunha cidade industrial estimula o seu crecemento, englobando no seu plano novas expansións que supoñen a anexión á cidade do que eran pobos agrícolas transformados en barrios urbanos. O plano destas periferias non presenta a regularidade xeométrica e a amplitude de rúas que ten o ensanche burgués. Nestas periferias localízanse os barrios industriais e barrios obreiros, con distintas morfoloxías relacionadas cos gustos urbanísticos e arquitectónicos das distintas etapas históricas.